ĐNO - Trái đất quay nhanh hơn trong mùa hè năm nay, rút ngắn mỗi ngày chỉ vài phần nghìn giây, thực sự quá nhỏ để con người cảm nhận, nhưng đủ lớn để cộng đồng khoa học toàn cầu đặc biệt lưu tâm.
Ngày 5/8/2025 được ghi nhận là một trong những ngày ngắn nhất trong lịch sử hiện đại, khi Trái đất hoàn tất một vòng quay quanh trục trong thời gian ngắn hơn khoảng 1,25 - 1,51 mili giây so với 24 giờ tiêu chuẩn (86.400 giây).
Dù sai lệch này không thể nhận biết bằng giác quan, các nhà khoa học khẳng định đây là biểu hiện của một hiện tượng địa vật lý bí ẩn: Trái đất đang quay nhanh hơn.
Vì sao Trái đất tăng tốc?
Trong nhiều thập kỷ, Trái đất có xu hướng quay chậm lại, nhưng các số liệu từ năm 2020 đến nay cho thấy điều ngược lại. Đặc biệt, ngày 5/7/2024 được ghi nhận là ngày ngắn nhất lịch sử, ngắn hơn 1,66 mili giây so với bình thường. Trong năm 2025, các ngày 9/7, 22/7 và 5/8 đều quay nhanh hơn trung bình, theo dữ liệu từ trang Space.
Một số giả thuyết khoa học được đưa ra nhằm lý giải hiện tượng Trái đất quay nhanh bất thường trong những năm gần đây. Đầu tiên là sự phân bố lại khối lượng toàn cầu do băng tan ở hai cực khiến nước chảy vào đại dương, làm thay đổi mômen động lượng của Trái đất, tương tự như việc một vận động viên trượt băng thu tay lại để quay nhanh hơn.
Ngoài ra, chuyển động của lõi lỏng bên trong Trái đất cũng được cho là một nguyên nhân: khi lõi quay chậm lại, lớp vỏ và lớp phủ bên ngoài có thể quay nhanh hơn để bảo toàn động lượng.
Một yếu tố khác là ảnh hưởng từ Mặt trăng. Sự thay đổi độ nghiêng quỹ đạo (xích vĩ) của Mặt trăng so với xích đạo Trái đất có thể tác động đến lực thủy triều, gây ra những biến động ngắn hạn trong tốc độ quay của hành tinh chúng ta.
Dù chỉ tính bằng mili giây, sự thay đổi này lại tác động lớn đến các hệ thống công nghệ hiện đại như GPS, viễn thông, giao dịch tài chính và cả mạng lưới điện quốc gia. Vì thế, từ năm 1955, thế giới đã sử dụng đồng hồ nguyên tử để đo lường chính xác từng dao động thời gian, giúp theo dõi sát mọi sai lệch so với thời gian Trái đất.
Nguy cơ “giây nhuận âm” đầu tiên
Kể từ năm 1972, để bù cho việc Trái đất quay chậm lại, thế giới đã 27 lần thêm “giây nhuận” vào Giờ phối hợp quốc tế (UTC - chuẩn giờ chính được sử dụng trên toàn cầu để điều chỉnh đồng hồ và thời gian), giống như thêm một ngày vào tháng 2 trong năm nhuận. Lần gần nhất diễn ra vào năm 2016.
Tuy nhiên, hiện tượng quay nhanh gần đây khiến giới khoa học phải đối mặt với khả năng chưa từng có tiền lệ: bỏ đi một giây khỏi UTC, tức “giây nhuận âm” (negative leap second). CNN dẫn lời GS. Duncan Agnew, Viện Hải dương học Scripps, Đại học California (Mỹ), xác suất xảy ra sự kiện này từ nay đến năm 2035 là khoảng 40%.
Vấn đề là hiện nay chưa từng có hệ thống kỹ thuật nào trên thế giới được thiết kế để xử lý việc rút bớt thời gian, điều này tiềm ẩn rủi ro tương tự như sự cố Y2K vào năm 2000 từng làm chao đảo hệ thống máy tính toàn cầu.
