Nhân văn từ hạ tầng đô thị

Kế hoạch đặt ra mục tiêu đến năm 2032, 100% công trình thiết yếu công cộng xây mới và 100% phương tiện giao thông công cộng trên địa bàn bảo đảm tiếp cận đối với người khuyết tật.

Hạ tầng nhân văn

Từ kế hoạch trên, giai đoạn 2026 - 2032, Sở Xây dựng tập trung rà soát các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật và lồng ghép yêu cầu tiếp cận của người khuyết tật trong công tác quản lý đầu tư xây dựng.

Các hoạt động kiểm định, cấp phép và kiểm tra công trình được thực hiện theo thẩm quyền, góp phần nâng cao việc tuân thủ các yêu cầu về khả năng tiếp cận của người khuyết tật.

Với hạ tầng giao thông công cộng, sở rà soát thực trạng các phương tiện và cơ sở vật chất, nghiên cứu giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận; đồng thời phối hợp với các đơn vị liên ngành triển khai chính sách miễn, giảm giá vé theo quy định.

Thực tế tại địa bàn Đà Nẵng hiện nay, các khu vực công cộng như trụ sở các trung tâm hành chính địa phương, công viên, phần lớn đã tích hợp lối lên xuống dành cho người khuyết tật.

Đặc biệt, từ 6 năm trước, chính quyền thành phố đã triển khai dự án mở lối xuống biển dành cho người khuyết tật với tổng mức đầu tư gần 11 tỷ đồng, mở 24 lối xuống biển dành cho người khuyết tật tại các bãi biển: khu vực biển từ đường Võ Nguyên Giáp, Hoàng Sa, Trường Sa, Nguyễn Tất Thành...

Một số tuyến phố đã có lối đi dành riêng cho người khiếm thị. Các tuyến xe buýt công cộng cũng đã tích hợp lối lên xuống xe cho người khuyết tật.

Theo Trung tâm điều hành giao thông thông thông minh Đà Nẵng, hệ thống Danabus đã được khuyến khích áp dụng các chính sách ưu đãi vé, trong đó miễn phí vé cho thương, bệnh binh có tỷ lệ thương tật từ 81% trở lên; người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; người khuyết tật nặng...

“

“Quan trọng nhất là chuyển từ tư duy “công trình đạt chuẩn” sang “người khuyết tật thực sự sử dụng được”. Đây mới là thước đo của một thành phố đáng sống, công bằng và phát triển bền vững”.

TS.BS Trần Đình Trung, Phó trưởng Khoa Y tế công cộng, Trường Đại học Kỹ thuật Y - Dược Đà Nẵng

Theo Sở Xây dựng, chủ trương hoàn thiện hạ tầng bảo đảm quyền tiếp cận của người khuyết tật thể hiện sự quan tâm của ngành xây dựng đối với mục tiêu phát triển đô thị thuận tiện, an toàn và bình đẳng cho mọi người.

Đây cũng là một trong những định hướng trọng tâm nhằm từng bước hoàn thiện hạ tầng đô thị thuận tiện, an toàn và bình đẳng cho mọi người; hướng tới giảm thiểu những rào cản trong quá trình di chuyển, sử dụng công trình công cộng và tiếp cận dịch vụ đô thị của người khuyết tật.

Qua đó, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành đô thị biển hiện đại, đáng sống và trung tâm kinh tế - xã hội của cả nước.

TS. BS Trần Đình Trung, Phó trưởng Khoa Y tế công cộng, Trường Đại học Kỹ thuật Y - Dược Đà Nẵng nhìn nhận: Những rào cản như vỉa hè thiếu đường dốc, phương tiện giao thông không phù hợp hoặc cơ sở y tế khó tiếp cận có thể khiến người khuyết tật gặp khó khăn trong khám chữa bệnh, phục hồi chức năng và sinh hoạt hằng ngày.

Do đó, dưới góc độ y tế công cộng, TS.BS Trần Đình Trung cho rằng, khả năng tiếp cận hạ tầng và giao thông là một yếu tố quyết định sức khỏe.

Vì vậy, mục tiêu 100% công trình thiết yếu xây mới và phương tiện giao thông công cộng bảo đảm khả năng tiếp cận sẽ góp phần giảm bất bình đẳng sức khỏe, thúc đẩy hòa nhập xã hội.

Theo sát nhu cầu của người khuyết tật

Theo ông Trương Công Nghiêm, Chủ tịch Hội Người khuyết tật thành phố Đà Nẵng, người khuyết tật không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn có thể đóng góp những kinh nghiệm thực tế quan trọng trong việc đánh giá mức độ tiếp cận của công trình và hạ tầng giao thông.

Vì vậy, Hội Người khuyết tật thành phố mong muốn được đồng hành với Sở Xây dựng và các đơn vị liên quan trong quá trình khảo sát hiện trạng, góp ý giải pháp và đánh giá khả năng sử dụng công trình sau khi hoàn thành.

“Một công trình có hạng mục hỗ trợ tiếp cận chưa chắc đã thuận tiện trong sử dụng thực tế. Chẳng hạn, đường dốc dành cho người sử dụng xe lăn cần phù hợp về độ dốc, chiều rộng, bề mặt và vị trí bố trí; lối đi cần thông thoáng, an toàn và kết nối thuận lợi với các khu vực chức năng.

Đối với người khiếm thị, người khiếm thính và người có dạng khuyết tật khác, yêu cầu tiếp cận cũng cần được xem xét phù hợp với nhu cầu thực tế”, ông Nghiêm nhấn mạnh.

Từ thực tiễn đó, ông Nghiêm đề xuất nghiên cứu cơ chế để người khuyết tật tham gia khảo sát, trải nghiệm và góp ý đối với một số công trình, hạng mục phù hợp trước khi đưa vào sử dụng chính thức, theo quy định và điều kiện thực hiện.

Cách làm này sẽ giúp phát hiện sớm những bất cập, hạn chế việc phải sửa chữa sau đầu tư và nâng cao hiệu quả sử dụng công trình.

Bên cạnh các công trình xây mới, việc rà soát và từng bước khắc phục rào cản tại những công trình hiện hữu cũng là nội dung cần được quan tâm.

Theo ông Nghiêm, cần đánh giá thực trạng trên địa bàn Đà Nẵng hiện nay, xác định những công trình đã đáp ứng yêu cầu, những nơi còn hạn chế và các hạng mục ưu tiên cải thiện. Trên cơ sở khảo sát, các cơ quan chức năng và Hội Người khuyết tật có thể phối hợp đề xuất thứ tự ưu tiên phù hợp với mức độ cần thiết, khả năng thực hiện và nguồn lực.

Đối với hạ tầng giao thông công cộng, yêu cầu tiếp cận cần được xem xét đồng bộ từ lối đi bộ, vỉa hè, điểm sang đường, điểm dừng chờ đến phương tiện và thông tin phục vụ hành khách. Khi các mắt xích này được kết nối thuận lợi, người khuyết tật mới chủ động di chuyển và sử dụng dịch vụ an toàn hơn.

“Đồng thời cần thiết lập đầu mối tiếp nhận, xử lý phản ánh về các rào cản tiếp cận của người khuyết tật. Việc có kênh thông tin rõ ràng, thuận tiện và phản hồi kịp thời sẽ giúp cơ quan quản lý nắm bắt những vấn đề phát sinh từ thực tế, đồng thời tạo điều kiện để người khuyết tật tham gia giám sát và đóng góp ý kiến xây dựng”, ông Nghiêm nói.

Cùng ý kiến, TS.BS Trần Đình Trung nhấn mạnh thành phố cần ưu tiên phát triển hạ tầng tiếp cận đồng bộ, bảo đảm hành trình di chuyển thuận lợi từ nhà ở đến cơ sở y tế và các công trình công cộng; tăng cường sự tham gia của người khuyết tật trong thiết kế, giám sát và đánh giá công trình, phương tiện giao thông; xây dựng bộ chỉ số đánh giá khả năng tiếp cận thực tế, mức độ hài lòng, tiếp cận dịch vụ y tế và chất lượng cuộc sống.