Số vụ phá sản tại Nhật Bản tăng 5,6% trong tháng 1/2026 do chi phí lao động leo thang và tình trạng thiếu hụt nhân sự nghiêm trọng, gây áp lực lớn lên các doanh nghiệp nhỏ.
Theo khảo sát mới nhất từ viện nghiên cứu tư nhân Tokyo Shoko Research công bố ngày 09/02, số vụ phá sản tại Nhật Bản trong tháng 1/2026 đã tăng lên 887 vụ, tương đương mức tăng 5,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là con số cao nhất được ghi nhận cho tháng 1 trong vòng 13 năm qua, phản ánh sự khó khăn của cộng đồng doanh nghiệp khi phải đối mặt với bài toán chi phí vận hành.
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này được xác định là do thị trường việc làm thắt chặt và chi phí lao động leo thang. Cụ thể, 19 doanh nghiệp nộp đơn phá sản xác nhận chi phí nhân công tăng vọt là lý do then chốt, con số này cao gấp ba lần so với một năm trước. Bên cạnh đó, 36 doanh nghiệp khác cho biết thiếu hụt lao động là yếu tố quyết định khiến họ không thể duy trì hoạt động, đánh dấu đợt tăng trưởng đầu tiên của nhóm này trong tám tháng qua.
Dữ liệu thị trường cho thấy tiền lương thực tế trong tháng 12/2025 đã giảm 0,1% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù đây là mức cải thiện đáng kể so với mức giảm 1,6% của tháng 11/2025 – nhờ lạm phát hạ nhiệt và các khoản tiền thưởng tăng đều – nhưng tốc độ tăng lương vẫn chưa đủ để bù đắp hoàn toàn sức mua của người lao động.
Lạm phát cơ bản tại Nhật Bản đã duy trì trên mức mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương trong gần bốn năm. Các doanh nghiệp đã nỗ lực chuyển chi phí nguyên liệu đầu vào sang giá bán, nhưng tình trạng thiếu lao động ngày càng gay gắt buộc họ phải nâng lương để giữ chân nhân sự, từ đó bào mòn lợi nhuận của các đơn vị quy mô nhỏ.
Thủ tướng Sanae Takaichi, người vừa giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử ngày 08/02, khẳng định chính phủ sẽ triển khai các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ trong việc nâng lương. Đây được xem là một phần trong chiến lược thúc đẩy thu nhập và hỗ trợ sức mua cho các hộ gia đình.
Tokyo Shoko Research nhận định: “Nhiều doanh nghiệp nhỏ không thể xoay xở trước chi phí tăng cao. Khi nhu cầu vốn có khả năng tăng lên trước thời điểm kết thúc năm tài khóa vào tháng 3, số vụ phá sản nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì đà tăng ở mức vừa phải”.
Ông Yoshiki Shinke, chuyên gia kinh tế cao cấp tại Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life, dự báo tiền lương thực tế có thể duy trì mức tăng trưởng dương đến tháng 3/2026 nhờ các khoản trợ cấp nhiên liệu triển khai từ tháng 2/2026. Tuy nhiên, áp lực từ đồng yen yếu vẫn là một rủi ro hiện hữu. Nếu đồng yen tiếp tục mất giá, các doanh nghiệp có thể buộc phải đẩy giá bán lên cao, khiến lạm phát quay trở lại và đẩy tiền lương thực tế vào vùng tăng trưởng âm từ tháng 4.
Diễn biến của tiền lương thực tế sẽ là yếu tố quyết định thời điểm Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiến hành các đợt tăng lãi suất tiếp theo. Trước đó, vào tháng 12/2025, BOJ đã nâng lãi suất lên mức 0,75%, mức cao nhất trong 30 năm qua. Thống đốc Kazuo Ueda nhấn mạnh cơ quan này cần thêm bằng chứng về việc lạm phát cơ bản sẽ duy trì bền vững quanh mức 2% trước khi đưa ra các quyết định điều hành mới.
