Nhìn lại hai năm xung đột ở Gaza

Giờ đây, thế giới dõi theo đàm phán gián tiếp giữa Israel và Hamas, nỗ lực mới nhất nhằm chấm dứt cuộc xung đột đã để lại vết thương sâu hoắm trên dải đất này.

“Địa ngục trần gian” ở Gaza

Ngày 8/10/2023, Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm “xóa sổ” Hamas khỏi Gaza, một ngày sau cuộc đột kích xuyên biên giới của Hamas.

Hai năm sau đó, thảm kịch nhân đạo tại Gaza lên đến đỉnh điểm với những con số khiến cả thế giới rúng động.

The Guardian dẫn số liệu từ cơ quan y tế Gaza: Khoảng 67.000 người thiệt mạng, ít nhất 170.000 người bị thương, có đến 80% trong số đó là dân thường.

Các cơ quan nhân đạo quốc tế lo ngại con số thương vong thực tế còn cao hơn nhiều bởi hàng nghìn thi thể vẫn bị chôn vùi dưới đống đổ nát.

Theo thống kê của Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), đã có 90% số nhà cửa ở Gaza bị phá hủy hoặc hư hại, khiến 1,9 triệu người - gần như toàn bộ dân số vùng đất nhỏ bé này - phải di tản.

Trong bối cảnh bị phong tỏa toàn diện bởi Israel, nguồn nước, điện và nhiên liệu cạn kiệt, nhiều khu vực đang rơi vào nạn đói nghiêm trọng. Ít nhất 460 người, trong đó có 150 trẻ em chết vì suy dinh dưỡng và thiếu thuốc men.

Gaza, dải đất vốn chỉ rộng hơn 360km2 ven Địa Trung Hải, không khác gì “địa ngục trần gian”.

Ban đầu, đa số các đồng minh lâu năm của Israel ủng hộ chiến dịch trả đũa tại Gaza. Tuy nhiên, theo thời gian, khi tổn thất dân sự gia tăng, sự phẫn nộ và chỉ trích lan rộng, ngay cả từ những quốc gia từng ủng hộ Israel.

Nhiều nước lên tiếng kêu gọi công nhận Nhà nước Palestine, coi đó là bước cần thiết để chấm dứt vòng xoáy bạo lực. Bên trong Israel, xã hội ngày càng chia rẽ về cách thức chấm dứt xung đột.

Xung đột ở Gaza nhanh chóng lan rộng ra khu vực. Các vụ tấn công qua lại ở biên giới Israel - Lebanon, hay những đợt phóng tên lửa vào Biển Đỏ, đã biến xung đột Gaza thành cuộc đối đầu của nhiều bên.

Cửa hẹp cho hòa bình

Sau loạt đàm phán nhiều lần rơi vào ngõ cụt, ngày 6/10, các phái đoàn Israel và Hamas bắt đầu cuộc đàm phán gián tiếp, với sự trung gian của Mỹ, Qatar và Ai Cập. Đây được xem là cơ hội mong manh để mở ra giai đoạn đầu của thỏa thuận ngừng bắn.

Theo CNN, cuộc thương lượng tập trung vào các điểm then chốt trong sáng kiến hòa bình do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất. Trong cuộc trao đổi gần đây với Channel 12, một quan chức Mỹ giấu tên khẳng định Washington quyết tâm đạt tiến triển thực chất trong tuần này.

Tuy nhiên, phía sau cuộc họp kín là bầu không khí “căng như dây đàn” khi cả Israel và Hamas đều mang theo những điều kiện rất khó để dung hòa.

Theo CNN, hai bên đạt đồng thuận sơ bộ về thả con tin và thiết lập lệnh ngừng bắn giai đoạn đầu. Tuy nhiên, vấn đề then chốt - tương lai của Hamas và quyền kiểm soát Gaza - vẫn còn là “ngòi nổ” tiềm tàng.

Israel kiên quyết giữ lập trường không rút quân ra ngoài khu vực được gọi là “đường vàng” tại Gaza, giới hạn rút quân tạm thời theo kế hoạch của Mỹ. Khu vực này được Tel Aviv xem là “vùng đệm an ninh chiến lược” nhằm ngăn nguy cơ Hamas trở lại khu vực biên giới phía nam Israel.

Trong khi đó, Hamas tỏ ra thận trọng khi yêu cầu sự bảo đảm quốc tế về việc Israel sẽ rút quân thật sự thay vì lợi dụng việc trao trả con tin để củng cố quyền kiểm soát quân sự.

Liên minh châu Âu (EU) cũng bắt đầu tìm kiếm vai trò hậu xung đột khi tuyên bố khối này “không thể chỉ là nhà tài trợ, mà phải là một bên đưa ra giải pháp cho xung đột” và sẵn sàng tham gia chính quyền chuyển tiếp tại Gaza nếu các bên thông qua kế hoạch hòa bình của Mỹ, theo AP.

Trong khi đó, theo Sputnik, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu điện đàm ngày 6/10 để thảo luận kế hoạch bình thường hóa tình hình tại Gaza và các vấn đề khác trong khu vực.

Ông Putin khẳng định lập trường kiên định của Nga ủng hộ giải pháp toàn diện cho vấn đề Palestine trên cơ sở pháp lý quốc tế được công nhận rộng rãi.

Nếu có một điều chắc chắn sau hai năm xung đột đau thương ở Gaza, thì đó là: Không ai chiến thắng và dân thường, những người đã mất gần như tất cả, vẫn chờ dấu hiệu của hòa bình thật sự như lời của một người mẹ ở Gaza mà Reuters dẫn lại: “Đã hai năm trôi qua, hai năm xung đột, mất mát và lưu lạc. Tôi chỉ mong các con tôi được lớn lên trong hòa bình, được đi học, được vui chơi, được sống như những đứa trẻ bình thường khác”.