Gửi bình luận
ĐNO - Từ cán bộ khuyến nông ở Vĩnh Phú đến Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa, rồi lên Bộ trưởng từ 1997 - 2004, đồng thời là Trưởng ban Chỉ đạo phòng chống lụt bão Trung ương, cuộc đời ông Lê Huy Ngọ gắn bó máu thịt với cánh đồng, với nông dân. Nhân dân gọi ông là "Bộ trưởng của nông dân", "Người đi trong bão lũ", vì ông luôn có mặt ở những nơi khó khăn nhất, tận tụy vì dân vì nước.
Mấy ngày trước đây, nhiều nông dân trên mọi miền đất nước khi được nhắc đến ông Lê Huy Ngọ với tin buồn ông đã rời xa cõi tạm, ký ức nhiều người sống lại, nhớ về một vị bộ trưởng chân chất, giản dị, luôn gắn với nông dân.
Sinh năm 1938 tại xã Tĩnh Hải, huyện Tĩnh Gia (nay là phường Hải Bình, Thanh Hóa), ông lớn lên trong gia đình cách mạng, sớm tham gia kháng chiến từ năm 1953. Cuộc đời ông gắn bó máu thịt với cánh đồng, với nông dân, từ cán bộ khuyến nông ở Vĩnh Phú đến Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa, rồi lên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn từ 1997 - 2004, đồng thời là Trưởng ban Chỉ đạo phòng chống lụt bão Trung ương. Nhân dân gọi ông là "bộ trưởng của nông dân", "người đi trong bão lũ", vì ông luôn có mặt ở những nơi khó khăn nhất, tận tụy vì dân vì nước.
Dù quê hương ở miền Bắc, ông Lê Huy Ngọ lại để lại dấu ấn sâu đậm nhất với người dân miền Trung, đặc biệt Quảng Nam - vùng đất chịu nhiều thiên tai khắc nghiệt.
Năm 1999, trận "đại hồng thủy" lịch sử càn quét miền Trung, khiến hơn 500 người thiệt mạng, hàng triệu dân lâm cảnh màn trời chiếu đất. Quảng Nam chìm trong nước lũ, với 20 huyện thị bị ngập sâu 2-4m, dân chúng kêu cứu từ mái nhà. Là Trưởng ban Chỉ đạo, ông Ngọ lập tức bay vào tâm bão, chỉ huy tại chỗ theo phương châm "bốn tại chỗ": lực lượng, vật tư, hậu cần và chỉ huy phải sát dân. Trên một kênh truyền hình, ông kể lại với giọng trầm ấm, đầy xúc động: "Thấm thoát đã 20 năm, nhưng trận lũ ấy lớn nhất từ 1886, mưa liên tục, Huế ngập 2 mét, Quảng Nam tan hoang".
Kỷ niệm khó quên nhất là đêm sinh tử tại hồ Phú Ninh, Quảng Nam - công trình thủy lợi khổng lồ chứa 344 triệu mét khối nước. Ngày 4/12/1999, nước dâng cao 35 mét, báo động đỏ, đập có nguy cơ vỡ, đe dọa cuốn trôi hàng chục nghìn hộ dân hạ lưu ở Tam Kỳ. Ông Ngọ nhận mật điện số 53 từ trung ương, yêu cầu xả lũ nếu vượt 35,4 mét. Nhưng xả lũ đêm khuya, với Tam Kỳ đã ngập 1,8 mét, không điện, không thông tin, sẽ là thảm họa cho trẻ em, người già...
Cuộc họp khẩn tại đập kéo dài, ba phương án được bàn: xả dần với cảnh báo, xả lớn cứu đập, hoặc giữ đập bằng cách chặn rò rỉ. Ông Ngọ im lặng 15 phút, rồi quyết định kết hợp: xả tối thiểu, nâng đập Long Sơn thêm 30cm để giữ 17 triệu mét khối nước, huy động 800 lính Quân khu 4 và dân quân, đặt hai người mỗi mét đập, bao cát sẵn sàng. Ông ở lại suốt đêm với Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Trí Tập và lực lượng: "Nếu trôi thì trôi chúng tôi trước". Ông kể: "Lúc ấy còn trẻ, hung hăng quyết liệt lắm, nhưng xử lý xong thấy yên tâm. Cả đêm đập Phú Ninh an toàn, rò rỉ được chặn kịp thời, bà con ứng phó tốt nhờ báo động". Sáng hôm sau, nước rút xuống 34,44 mét, ông thông báo trên đài, dân Quảng Nam thở phào, biết ơn vị bộ trưởng đã "sống chết với dân".
Không chỉ cứu lũ, ông Ngọ còn huy động tổng lực cứu trợ với 24 máy bay không quân, 280 xe tải, 800 tấn lương thực đến vùng cô lập ở Quảng Nam, Quảng Ngãi. Ông chứng kiến dân dùng thân chuối làm bè, mở ngói mái nhà trú ẩn - bài học về sức mạnh cộng đồng. Sau lũ, ông đề xuất xây nhà trường, trụ sở 2 - 3 tầng ở vùng ngập để dân trú ẩn, cân nhắc thủy điện để bảo vệ rừng, giảm thiên tai. Đó là tình cảm chân thành, thiết tha của ông với miền Trung.
Người cố vấn của chương trình nông thôn mới
Về nông nghiệp, ông là người khởi xướng Chương trình nông thôn mới từ thôn bản, tập trung an ninh lương thực, giống cây trồng, khoa học công nghệ. Ở Quảng Nam - các chính sách của ông giúp dân vượt nghèo, xây dựng cánh đồng mẫu lớn, chống hạn mặn. Ông thường về cơ sở, lắng nghe nông dân, coi họ như ruột thịt. Người dân Quảng Nam nhớ ông như vị ân nhân, với những chuyến đi bão lũ, những quyết định cứu mạng, và tình yêu thương chân thành.
Trên VNE, TS Tô Văn Trường, nguyên Viện trưởng Quy hoạch thủy lợi miền Nam, chia sẻ ông Ngọ được nhiều người gọi là "bộ trưởng bão lụt". Lý do không chỉ vì những lần ông lăn lộn trong mưa lũ, trực tiếp chỉ đạo cứu dân, cứu lúa, cứu làng, mà còn bởi "cả cuộc đời ông như một hành trình đi qua giông bão, giữ trọn trái tim cho nông dân, nông thôn".
Cũng theo ông Trường, từ khi làm Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phú, ông Lê Huy Ngọ đã khởi xướng khoán hộ, khoán rừng, góp phần giải phóng sức sản xuất. Khi giữ cương vị Bộ trưởng, ông là người tiên phong đặt nền móng cho Chương trình nông thôn mới với khát vọng thay đổi bộ mặt làng quê Việt Nam, nâng vị thế nông sản Việt trên trường quốc tế.
Nguyên Bộ trưởng Lê Huy Ngọ đã được trao tặng Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng; Huân chương Độc lập hạng nhì; nhiều Huân chương Lao động và Kháng chiến hạng nhất, nhì, ba; Huân chương Lao động vì sự nghiệp hợp tác Việt Nam - Lào; Huân chương Sư tử Vàng của Sénégal; cùng bằng khen của Thủ tướng, Liên Hợp Quốc và nhiều huân, huy chương, kỷ niệm chương khác.