Chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em luôn được xem là thước đo nhân văn của hệ thống y tế hiện đại. Đây cũng là mục tiêu của Chương trình can thiệp giảm tử vong trẻ em dưới 5 tuổi đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, hướng tới “Không một bà mẹ, không một trẻ em nào ở Việt Nam bị bỏ lại phía sau”.
Làm mẹ an toàn
“Làm mẹ an toàn” là mục tiêu được Tổ chức Y tế thế giới và nhiều quốc gia quan tâm đưa vào Chiến lược chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em trên toàn cầu. Những hoạt động tập trung vào nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ và trẻ sơ sinh, giảm tỷ lệ tai biến sản khoa, giảm tử vong mẹ và tử vong sơ sinh.
Những năm gần đây, các địa phương trong khu vực miền Trung - trong đó có thành phố Đà Nẵng đã đẩy mạnh đầu tư hệ thống chăm sóc sức khỏe sinh sản và nhi khoa. Hiện tại, cả 25 trung tâm y tế khu vực của Đà Nẵng đều bố trí bác sĩ sản - nhi thường trực, triển khai chương trình quản lý theo dõi sức khỏe điện tử, giúp theo dõi sức khỏe và sớm phát hiện nguy cơ biến chứng.
Song song, mạng lưới chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ sơ sinh sau sinh được củng cố, đặc biệt ở vùng miền núi và vùng sâu. Cán bộ y tế lưu động đến tận thôn bản, hướng dẫn tiêm chủng, dinh dưỡng và chăm sóc sơ sinh đã giúp giảm rõ rệt tỷ lệ tử vong mẹ và trẻ sơ sinh trong những năm qua.
Tuy vậy, ở bình diện cả nước, sự chênh lệch đáng kể về tử vong mẹ, tử vong trẻ em giữa các vùng địa lý, các vùng kinh tế - xã hội và giữa các nhóm dân tộc vẫn còn tồn tại. Tỷ lệ tử vong tại miền núi, vùng sâu, vùng xa cao gấp 2-3 lần so với vùng thành thị, đồng bằng.
“Chăm sóc sau sinh toàn diện - Sức khỏe cho mẹ, tương lai cho bé” là thông điệp được đưa ra trên cả nước. Theo các chuyên gia y tế, điều này nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chăm sóc sau sinh toàn diện.
Bác sĩ Huỳnh Minh Nhật, công tác tại Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng chia sẻ: “Khi nhìn lại toàn bộ hành trình làm mẹ, từ trước khi mang thai, suốt thai kỳ, cuộc sinh và 6 tuần hậu sản, chúng ta sẽ thấy mọi mắt xích đều quan trọng, nhưng giai đoạn sau sinh chính là “thời điểm vàng” để bảo vệ lâu dài cả mẹ lẫn con”.
Vun đắp thế hệ tương lai
Các chuyên gia y tế thống nhất rằng “1.000 ngày đầu đời” là giai đoạn vàng, quyết định đến sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ. Vì thế, hàng loạt chương trình truyền thông, tập huấn và hội thảo cho cha mẹ trẻ đã được tổ chức tại các bệnh viện địa phương.
Tại Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn Tam Kỳ, ngày hội mẹ và bé được tổ chức với sự tham gia của hàng trăm mẹ bầu được bác sĩ tư vấn trực tiếp về chăm sóc thai kỳ toàn diện, dinh dưỡng, tiêm ngừa và chăm sóc trẻ sơ sinh. Những chia sẻ gần gũi, thiết thực từ đội ngũ sản - nhi giúp nhiều gia đình có thêm “hành trang vàng” để cùng con khỏe mạnh.
Bà Đặng Thị Kiều Hoa, Giám đốc điều hành bệnh viện cho biết, không chỉ dừng ở kiến thức, chương trình còn gieo vào cộng đồng tinh thần làm cha mẹ chủ động, hiểu biết và khoa học hơn trong chăm sóc con.
Hiện nay, các hoạt động trọng tâm của ngành y tế Đà Nẵng nhằm củng cố mạng lưới chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em bao gồm đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ y tế; tăng cường chất lượng truyền thông, tư vấn, dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, chăm sóc thiết yếu cho bà mẹ và trẻ sơ sinh trong và ngay sau sinh thường hoặc sinh mổ; khuyến khích nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu; đẩy mạnh các giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc sau sinh toàn diện.
Đây là những hoạt động nhằm tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ, đặc biệt là chăm sóc sau sinh, từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ và trẻ sơ sinh, giảm sự chênh lệch về các chỉ số sức khỏe, tỷ lệ tử vong mẹ, tử vong trẻ em giữa các vùng miền.
Cùng với sự phát triển của chuyển đổi số, nhiều địa phương đã ứng dụng hồ sơ sức khỏe điện tử cho phụ nữ mang thai. Theo đó, lịch khám, xét nghiệm và tiêm ngừa được quản lý bằng hệ thống qua máy tính. Nhờ đó, bác sĩ có thể theo dõi quá trình thai kỳ xuyên suốt, phát hiện sớm các nguy cơ tiền sản giật, thiếu máu, tiểu đường thai kỳ…
Các trạm y tế cũng cập nhật thông tin kịp thời, giảm tình trạng bỏ sót hoặc chậm trễ trong chăm sóc. Hệ thống này khi được kết nối với bảo hiểm y tế và bệnh viện các tuyến, tạo thành chuỗi chăm sóc khép kín, giúp người mẹ yên tâm và tiết kiệm chi phí, thời gian.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác chăm sóc sức khỏe mẹ và bé vẫn đối mặt không ít khó khăn. Ở vùng cao, tỷ lệ sinh con tại nhà vẫn còn; nhiều bà mẹ thiếu kiến thức về dinh dưỡng hoặc ngại đi khám thai định kỳ. Hạ tầng y tế ở một số xã miền núi còn yếu, thiếu bác sĩ sản - nhi, khiến việc cấp cứu sản khoa gặp rủi ro. Tiếp tục quan tâm đào tạo nhân lực y tế cơ sở, đầu tư hạ tầng y tế, đẩy mạnh giáo dục sức khỏe cộng đồng... là yêu cầu được đặt ra để mạng lưới chăm sóc chăm sóc sức khỏe sinh sản ngày càng hoàn thiện.
