Theo Al Jazeera, trong hai ngày 28&29/7, tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), Pháp và Saudi Arabia đã đồng chủ trì một hội nghị quốc tế nhằm khởi động lại tiến trình hòa bình Israel - Palestine - một tiến trình đã rơi vào tình trạng đóng băng gần một thập kỷ qua.
Trong bối cảnh khu vực Trung Đông vẫn chìm trong khói lửa và bạo lực leo thang, nhất là từ sau khi Israel phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Dải Gaza kể từ tháng 10/2023, sáng kiến của Pháp và Saudi Arabia được đánh giá là đúng lúc và cần thiết.
Trong bài phát biểu khai mạc hội nghị, Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot nhắc lại cam kết gần đây của Tổng thống Emmanuel Macron về việc công nhận nhà nước Palestine và nhấn mạnh rằng, chỉ có giải pháp hai nhà nước mới đáp ứng được nguyện vọng chính đáng của cả hai bên. Ngoại trưởng Jean-Noël Barrot kêu gọi một “bước đi quyết định” hướng tới giải quyết xung đột.
Đồng chủ tịch hội nghị, Ngoại trưởng Saudi Arabia, Thái tử Faisal bin Farhan khẳng định, sự kiện lần này là một “giai đoạn lịch sử” không chỉ để chấm dứt cuộc chiến gần 2 năm mà còn “giải quyết bầu không khí quốc tế hướng tới giải pháp hai nhà nước”. Trong các phát biểu, đại diện những quốc gia góp mặt đều bày tỏ sự ủng hộ, thậm chí bằng cả hành động cụ thể.
Tuyên bố chung sau hội nghị kêu gọi các bên quay lại bàn đàm phán, đồng thời nhấn mạnh rằng “giải pháp hai nhà nước là con đường duy nhất để đảm bảo hòa bình lâu dài, an ninh cho Israel và quyền tự quyết chính đáng của người Palestine”. Đây là lần hiếm hoi trong những năm gần đây mà một diễn đàn quốc tế có sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ cả phương Tây và thế giới Arab lại phát đi tín hiệu thống nhất đến vậy.
Việc Pháp và Saudi Arabia cùng đứng ra chủ trì hội nghị là một điều đáng chú ý. Pháp từ lâu vẫn giữ vai trò chủ động trong các nỗ lực ngoại giao về Trung Đông, với quan điểm độc lập hơn so với Mỹ - vốn là đồng minh thân cận của Israel. Trong khi đó, Saudi Arabia - cường quốc lớn nhất thế giới Arab - đang dần chuyển từ thế đối đầu sang tìm kiếm vai trò kiến tạo ổn định ở khu vực, nhất là khi nước này thúc đẩy các chương trình cải cách nội bộ đầy tham vọng như Tầm nhìn 2030.
Đáng chú ý, trong khuôn khổ hội nghị, một thông tin được tiết lộ gây tiếng vang lớn: Pháp và Vương quốc Anh là hai quốc gia có ảnh hưởng lớn trong Liên minh châu Âu và tại Hội đồng Bảo an, sẽ chính thức công nhận nhà nước Palestine vào tháng 9 tới.
Trước đó, hơn 140 quốc gia đã công nhận Palestine là một nhà nước, nhưng phần lớn các nước phương Tây, đặc biệt là Mỹ và các đồng minh châu Âu, vẫn còn lưỡng lự. Nếu Anh và Pháp thực hiện điều này sẽ tạo ra sức ép đáng kể lên các quốc gia còn lại trong EU, đồng thời gia tăng tính chính danh quốc tế cho Palestine trên trường quốc tế.
Bên cạnh tín hiệu thuận lợi, không thể phủ nhận rằng tiến trình hòa bình Israel - Palestine vẫn đang đối mặt với vô vàn trở ngại. Nội bộ Palestine bị chia rẽ sâu sắc giữa chính quyền Palestine ở Bờ Tây và Hamas ở Gaza, trong khi Israel hiện được dẫn dắt bởi một chính phủ cánh hữu với lập trường cứng rắn, không mặn mà với các cuộc đàm phán và liên tục mở rộng khu định cư tại Bờ Tây. Thêm vào đó, việc Washington giữ quan điểm “không áp đặt giải pháp” và từ chối công nhận Palestine làm nhà nước độc lập khiến nỗ lực quốc tế khó có thể đạt đột phá nếu thiếu sự tham gia chủ động hơn từ Nhà Trắng.
Tuy nhiên, sáng kiến của Pháp và Saudi Arabia đã khơi lại hy vọng. Đây có thể là nền tảng cho một hội nghị hòa bình toàn diện trong tương lai, hoặc ít nhất là tạo được áp lực quốc tế mới để kéo các bên liên quan trở lại bàn đàm phán.
