Chuyến công du của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tới Vương quốc Anh từ ngày 8 đến 10-7 đánh dấu chuyến thăm toàn diện đầu tiên của một lãnh đạo Pháp kể từ năm 2008, mang nhiều ý nghĩa biểu tượng và chiến lược. Đây không chỉ là hành động củng cố tình hữu nghị lâu đời giữa hai quốc gia, mà còn được xem là dấu hiệu của “sự thiết lập lại” sau nhiều năm căng thẳng hậu Brexit.
Theo Politico, kể từ khi lên nắm quyền, Thủ tướng Anh Keir Starmer nỗ lực cải thiện quan hệ với cả Pháp và Liên minh châu Âu (EU) nói chung. Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng có lý do để thúc đẩy một mối quan hệ ổn định với Anh, trong bối cảnh châu Âu đối mặt với nhiều thách thức an ninh và địa chính trị.
Thực tế, Pháp và Anh có nhiều động lực để thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương. Xung đột tại Ukraine làm lộ rõ sự phụ thuộc của châu Âu vào Mỹ, nhất là về an ninh. Dù NATO vẫn là trụ cột phòng thủ của lục địa, nhưng việc Mỹ ngày càng theo đuổi chính sách “nước Mỹ trên hết”, đặc biệt dưới thời Trump 2.0, khiến các quốc gia châu Âu không thể tiếp tục xem Washington là đồng minh hoàn toàn đáng tin cậy. Trong bối cảnh đó, Anh và Pháp, hai cường quốc quân sự hàng đầu châu Âu với năng lực răn đe hạt nhân, ảnh hưởng ngoại giao và ghế thường trực tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, có vai trò đặc biệt quan trọng.
Bên cạnh đó, sự thiếu thống nhất nội khối và những bất đồng giữa các nước lớn trong EU đã nhiều lần khiến châu Âu chậm trễ trong phản ứng trước các khủng hoảng. Nếu Anh (mặc dù đã rời EU) và Pháp có thể hợp tác chặt chẽ, thì châu Âu sẽ có được trục sức mạnh độc lập hơn, ít bị chi phối bởi các cường quốc ngoài khu vực.
Theo Điện Elysee, dự kiến trong chuyến thăm, hai bên sẽ thảo luận nhiều vấn đề quan trọng như: hợp tác quốc phòng, kiểm soát di cư qua eo biển Manche, và phát triển các dự án năng lượng hạt nhân chung. Tuy nhiên, bên cạnh những hình ảnh hữu nghị, những bất đồng sâu xa vẫn âm ỉ, đặc biệt là liên quan đến cách tiếp cận với Mỹ và chính sách đối với Ukraine. Theo giới quan sát, Anh và Pháp đã phối hợp trong các nỗ lực nhằm hạn chế ảnh hưởng của Tổng thống Trump trong đàm phán về Ukraine. Nhưng khi tiến trình này bị đình trệ, những khác biệt về phong cách ngoại giao bắt đầu lộ rõ.
Trong khi Tổng thống Macron thiên về các tuyên bố công khai và các hành động trực diện, thì chính phủ Anh lại tỏ ra thận trọng hơn, đặc biệt khi đối mặt với một nhân vật khó đoán như Tổng thống Trump. Cựu Đại sứ Anh tại Pháp, ông Peter Ricketts, cũng thừa nhận rằng quan hệ hai nước đã được cải thiện đáng kể sau thời kỳ căng thẳng dưới thời Boris Johnson và Liz Truss, nhưng những “xích mích nhỏ nhặt” vẫn tồn tại.
Một vấn đề nhạy cảm khác là thương mại. Pháp không hài lòng với thỏa thuận tạm thời giữa Anh và Mỹ, trong đó Mỹ giảm thuế đối với hàng hóa của Anh, còn Pháp và EU vẫn phải chịu mức thuế cao. Theo Politico, tại cuộc gặp sắp tới, Tổng thống Macron nhiều khả năng sẽ gây sức ép với Thủ tướng Starmer, yêu cầu Anh không nên “nhượng bộ quá sâu” với Mỹ, nhằm duy trì sự thống nhất chính sách của châu Âu trước Washington.
Chuyến thăm được kỳ vọng là bước đi tích cực trong việc “hâm nóng” quan hệ Anh - Pháp; đồng thời cũng làm nổi bật những khác biệt căn bản về phong cách ngoại giao, lợi ích quốc gia, cách tiếp cận với các cường quốc toàn cầu. Trong thời kỳ hậu Brexit, việc thiết lập lại niềm tin giữa hai bên là điều cần thiết, không chỉ vì quan hệ song phương, mà còn vì sự ổn định của châu Âu trong bối cảnh nhiều thách thức toàn cầu đang nổi lên. Tuy nhiên, nếu không xử lý khéo léo những bất đồng, liên minh này có nguy cơ chỉ dừng lại ở bề nổi, trong khi các rạn nứt bên trong tiếp tục lan rộng.
