Phát huy giá trị du lịch văn hóa, lịch sử Hải Châu

Hiện phường Hải Châu có 21 di tích, bia, biển đánh dấu địa điểm lịch sử, văn hóa. Trong đó có 4 di tích cấp quốc gia, 1 di tích cấp thành phố, 3 di tích nằm trong danh mục kiểm kê và 13 công trình, địa điểm khác có giá trị lịch sử - văn hóa.

Đề án hướng đến các di tích lịch sử - văn hóa, kiến trúc nghệ thuật; cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo và không gian văn hóa cộng đồng; các di sản văn hóa phi vật thể như sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội truyền thống, nghệ thuật diễn xướng dân gian, thể thao truyền thống. Đồng thời đặt ra yêu cầu xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa, du lịch tâm linh, sự kiện lễ hội đương đại, dịch vụ hỗ trợ; tìm kiếm nguồn lực về nhân sự, tài chính, cơ chế chính sách phục vụ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, phát triển du lịch.

Mục tiêu của đề án nhằm xây dựng phường Hải Châu trở thành điểm đến du lịch văn hóa - lịch sử tiêu biểu của thành phố thông qua bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa đặc trưng, tạo chuỗi sản phẩm du lịch độc đáo; gắn phát triển bền vững với lợi ích cộng đồng, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và bảo đảm quyền lợi thiết thực cho người dân bản địa.

Nhà nghiên cứu Bùi Văn Tiếng cho rằng, Hải Châu cần khai thác các giá trị văn hóa đặc thù như Di tích quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải, kiến trúc Pháp cổ, hệ thống chùa và bảo tàng độc đáo, tập trung vào những điểm nhấn khác biệt thay vì đầu tư dàn trải. Ông gợi ý nâng cấp tư liệu thuyết minh để thu hút du khách, phân cấp quản lý di tích hiệu quả và tôn vinh vai trò nghệ nhân, qua đó khẳng định vị thế trung tâm chính trị, văn hóa lâu đời của phường Hải Châu trong dòng chảy lịch sử Đà Nẵng.

Đề án đưa ra vấn đề trọng tâm giai đoạn 2026 - 2030 là cần chuẩn hóa danh mục, hồ sơ, cơ chế quản lý di sản; xác lập thứ tự ưu tiên và phương thức bảo tồn phù hợp; khắc phục khoảng cách giữa tài nguyên văn hóa và sản phẩm du lịch; triển khai mô hình “bảo tàng sống” trên cơ sở quyền lợi, sự tham gia của cộng đồng; hoàn thiện hạ tầng, tiện ích phục vụ tham quan; củng cố nguồn lực tài chính, nhân lực; xây dựng cơ sở dữ liệu di sản, ứng dụng công nghệ; gắn đổi mới sáng tạo với bảo tồn và du lịch văn hóa; bảo vệ khả năng trao truyền di sản phi vật thể, kiểm soát thương mại hóa và thiết lập hệ thống giám sát tác động, phân bổ lợi ích.

Theo Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng Huỳnh Đình Quốc Thiện, triết lý cốt lõi của đề án là phải bảo vệ cấu trúc không gian và trao quyền kể chuyện, đại diện cho người dân bản địa.

Theo ông Thiện, có thể cơ cấu giải pháp thành 4 trụ cột: không gian kiến trúc; quản trị dữ liệu và số hóa; cộng đồng sinh kế; sản phẩm và tiếp thị. Với thế mạnh di tích, thiết chế văn hóa sẵn có, Hải Châu có thể hướng đến trở thành trung tâm văn hóa sáng tạo và công nghiệp văn hóa của Đà Nẵng theo định hướng mạng lưới thành phố sáng tạo của UNESCO, tương tự mô hình Hội An, Đà Lạt, Hà Nội.

Về giải pháp, cần xác lập đầu mối điều phối, phân định trách nhiệm và thể chế hóa sự tham gia của các chủ thể. Phát triển sản phẩm du lịch theo hướng chuyển hóa tài nguyên hiện có thành trải nghiệm có thể vận hành, tránh dàn trải. Đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu văn hóa và di sản dùng chung, số hóa hình ảnh, câu chuyện di sản, xây dựng ứng dụng (app) và bản đồ số văn hóa - du lịch Hải Châu; tăng cường truyền thông, quảng bá và phát huy nguồn lực.