.jpg "Những chứng tích từ lòng đất Hải Vân")
Gửi bình luận
ĐNO - Từ những viên gạch vồ, mảnh gốm sành sứ đến bức phù điêu Chămpa cổ, 88 hiện vật vừa được tiếp nhận tại đồn Chơn Sảng và trạm Nam Chơn đang mở ra nhiều tầng nấc lịch sử dưới chân đèo Hải Vân. Bộ sưu tập này góp phần tái hiện hệ thống phòng ngự triều Nguyễn và đời sống giao thương xưa.
Theo Bảo tàng Đà Nẵng, trong 88 hiện vật dưới chân đèo Hải Vân vừa được Ban Quản lý Di tích và Danh thắng thành phố Đà Nẵng bàn giao, có 10 hiện vật được khai quật tại đồn Chơn Sảng và 78 hiện vật tại trạm Nam Chơn.
Các hiện vật đa dạng về chất liệu, loại hình, gồm vật liệu xây dựng, đồ dùng sinh hoạt và phù điêu đá sa thạch, góp phần tái hiện bức tranh lịch sử đa chiều tại hai cứ điểm thuộc hệ thống phòng thủ triều Nguyễn.
Tại đây, những viên gạch vồ gắn liền với dấu vết kiến trúc đã phản ánh kỹ thuật sử dụng vật liệu xây dựng trong các công trình quân sự thời bấy giờ. Cùng với nền móng phát lộ qua khai quật, nhóm hiện vật này giúp làm rõ quy mô, diện mạo công trình, bổ sung nguồn tư liệu thực tế về việc kiến thiết đồn Chơn Sảng và trạm Nam Chơn.
Nhiều mảnh gốm sành, sứ vẫn lưu giữ dấu ấn của đời sống sinh hoạt từng hiện diện tại khu vực. Dù không còn nguyên vẹn, chúng vẫn cung cấp dữ liệu quý giá về chất liệu, kiểu dáng, màu men và kỹ nghệ chế tác đương thời.
Đặc biệt, các mảnh đồ gốm Trung Quốc thời Thanh được phát hiện tại trạm Nam Chơn gợi mở thêm dấu tích giao thương trên tuyến đường biển Đà Nẵng - Hội An - Huế.
Nổi bật trong đợt khai quật tại đồn Chơn Sảng là bức phù điêu đá sa thạch, bước đầu xác định có niên đại khoảng thế kỷ VIII-X, thuộc văn hóa Chămpa. Đây là phù điêu Chămpa có niên đại sớm nhất từng phát hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng (cũ) cho đến nay.
Hiện vật khai quật còn hé mở nhiều tầng nấc lịch sử tại khu vực Chơn Sảng và Nam Chơn. Một số hiện vật có khả năng liên quan đến thời Trần và không gian lịch sử gắn với công chúa Huyền Trân; nhóm hiện vật thế kỷ XVII gợi mở mối liên hệ với Chơn Sảng Tây từng được Lê Quý Đôn ghi chép; trong khi các hiện vật thế kỷ XVIII-XIX cung cấp tư liệu rõ nét hơn về hệ thống phòng ngự triều Nguyễn.
Số hiện vật này cùng dấu tích kiến trúc tại các đồn, trạm là cơ sở quan trọng để nghiên cứu mối liên kết giữa đường đèo, đường thiên lý, vùng cửa biển và các vị trí quân sự ven bờ, từ đó làm sáng tỏ không gian phòng thủ cùng bối cảnh lịch sử Đà Nẵng thế kỷ XIX.
Đây cũng là nguồn tư liệu khoa học phục vụ việc hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng đồn Chơn Sảng và trạm Nam Chơn là di tích cấp thành phố.
Cùng với 88 hiện vật, Bảo tàng Đà Nẵng tiếp nhận toàn bộ hồ sơ và báo cáo kết quả khai quật tại hai địa điểm trên. Đây là cơ sở để bảo tàng phối hợp với Viện Khảo cổ học đối chiếu thông tin, thẩm định đặc trưng, giá trị của từng nhóm hiện vật nhằm hoàn tất hồ sơ khoa học phục vụ nghiên cứu và bảo tồn.
Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng, cho biết tùy thuộc vào chất liệu và tình trạng bảo tồn, mỗi hiện vật sẽ được làm sạch và xử lý bằng các phương pháp chuyên môn phù hợp.
Quá trình bảo quản đòi hỏi sự cẩn trọng cao độ nhằm hạn chế tối đa tác động làm biến đổi chất liệu, hình dáng hay các dấu vết lịch sử trên hiện vật, qua đó giữ gìn nguyên vẹn giá trị gốc và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác nghiên cứu chuyên sâu.
Thời gian tới, Bảo tàng Đà Nẵng sẽ tiến hành nghiên cứu, ghép nối các mảnh vỡ gốm sứ nhằm phục dựng kiểu dáng ban đầu của những vật dụng như bát, đĩa, đồng thời đối chiếu loại hình để xác định chuẩn xác niên đại.
Sau khi hoàn tất quy trình nghiên cứu, thẩm định và bảo quản, các hiện vật sẽ được làm thủ tục nhập kho, chính thức bổ sung vào bộ sưu tập hiện vật của Bảo tàng Đà Nẵng.
Bảo tàng Đà Nẵng sẽ nghiên cứu phương án đưa những hiện vật tiêu biểu vào không gian trưng bày chuyên đề hoặc trưng bày thường trực. Đồng thời, hướng đến ứng dụng công nghệ 3D, số hóa hiện vật để phục vụ rộng rãi công chúng, du khách trong nước và quốc tế. Qua đó, lan tỏa niềm tự hào về truyền thống giữ nước anh dũng của cha ông trên mảnh đất Đà Nẵng".
Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng
"Việc tuyển chọn hiện vật trưng bày phục vụ công chúng sẽ dựa trên giá trị lịch sử và kết quả nghiên cứu, qua đó giới thiệu rộng rãi nguồn tư liệu quý về hệ thống phòng thủ triều Nguyễn tại Đà Nẵng", ông Thiện nói.
[VIDEO] - Cận cảnh những hiện vật được khai quật khảo cổ tại đồn Chơn Sảng và trạm Nam Chơn: