Để phát triển cân bằng giữa đô thị và miền núi, Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ I Đảng bộ thành phố Đà Nẵng nhiệm kỳ 2025 - 2030, đề ra mục tiêu xây dựng cơ sở hạ tầng, y tế, giáo dục và sinh kế cho nhân dân vùng núi, gắn tăng trưởng kinh tế với bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và đảm bảo quốc phòng - an ninh.
Quy hoạch, đầu tư phù hợp thực tiễn
Giai đoạn 2025 - 2030, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển hài hòa giữa miền núi và đồng bằng, thành phố rà soát, bổ sung đầu tư hạ tầng thiết yếu khu vực miền núi như giao thông, hệ thống lưới điện, viễn thông… Chiến lược phát triển vùng tây là cần tập trung đầu tư hạ tầng giao thông đảm bảo kết nối đồng bộ, thông suốt và thí điểm xây dựng các khu định cư tập trung để ổn định đời sống người dân.
Đây chính là chìa khóa cho bài toán phát triển vùng, mở ra chiến lược phát triển mới dựa trên yếu tố đặc trưng, phát huy giá trị lợi thế các cửa ngõ phía tây của thành phố, được nêu trong Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ I Đảng bộ thành phố.
Chính sách này vốn được triển khai tại huyện Tây Giang (cũ) từ năm 2008 với chủ trương tách hộ, lập vườn. Theo đó, những khu tái định cư có vị trí cách biệt với nương rẫy nhưng không quá xa, tránh lũ ống, lũ quét; có nguồn nước đảm bảo vệ sinh, phòng tránh dịch bệnh và đủ nước để khai hoang đồng ruộng phục vụ sản xuất.
Chủ tịch UBND xã Tây Giang Arất Blúi cho biết, công tác tái định cư được triển khai bài bản với 41 điểm quy hoạch, bố trí cho hơn 1.300 hộ, đảm bảo an toàn lâu dài. Việc ổn định dân cư miền núi phù hợp với các định hướng phát triển kinh tế - xã hội. Kết quả đạt được giúp người dân an cư, tăng số hộ đạt tiêu chí về nhà ở, đảm bảo Nhà nước đầu tư đồng bộ “điện, đường, trường, trạm”, không bị phân tán nguồn lực.
Thực hiện Nghị quyết số 23/2021 của HĐND tỉnh Quảng Nam (cũ) về sắp xếp, ổn định dân cư giai đoạn 2021 - 2025, UBND xã Trà Tập vận động nhân dân thực hiện sắp xếp 13/28 khu dân cư, trong đó có 4 khu dân cư đang tiếp tục thực hiện. Các khu dân cư tập trung có hệ thống điện nước, khu thể thao cộng đồng phục vụ dân sinh; bà con đa số xây nhà kiên cố, có công trình vệ sinh.
Bí thư Đảng ủy xã Trà Tập Hà Ra Diêu chia sẻ, điểm nhấn trong quá trình triển khai là sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền xã, cùng sự chung tay của các đơn vị kết nghĩa, doanh nghiệp và tinh thần đồng lòng của người dân. Nhiều hộ gia đình tự nguyện hiến đất làm đường, góp công, xây dựng nhà ở khang trang, kiên cố. Nhờ đó, diện mạo nhiều làng được chỉnh trang, hạ tầng nội bộ ngày càng hoàn thiện, đồng bộ hơn.
Tuy nhiên, công tác sắp xếp dân cư ở xã Trà Tập vẫn gặp nhiều khó khăn do địa hình xa xôi, giao thông cách trở khiến chi phí vận chuyển vật liệu tăng cao. Một số khu vực chưa có điện hạ thế, nước sinh hoạt; nhiều hộ dân còn giữ tập quán ở nhà rẫy, chưa gắn bó lâu dài với nơi ở mới nên chất lượng nhà xuống cấp nhanh. Để khắc phục, UBND xã Trà Tập kiến nghị Nhà nước sớm đầu tư hệ thống nước sạch, điện lưới đến các khu dân cư; đồng thời tiếp tục ban hành chính sách hỗ trợ phù hợp, tạo động lực cho người dân an cư, ổn định sản xuất.
Bên cạnh đó, chính sách giáo dục cũng là ưu tiên hàng đầu của thành phố cho khu vực miền núi. Mới đây, dự án Trường Phổ thông nội trú, bán trú tiểu học và THCS xã Tây Giang với tổng kinh phí hơn 262 tỷ đồng được khởi công xây dựng, dự kiến tháng 8/2026 hoàn thành, kịp đưa vào sử dụng năm học 2026 - 2027. Đây là một trong 6 trường nội trú ở 6 xã biên giới.
Thành phố dự kiến sẽ lồng ghép nội dung đào tạo nghề ngay trong chương trình học nhằm đảm bảo các em sau khi tốt nghiệp được phân luồng sớm, kết nối đào tạo các nghề như nông, lâm nghiệp, chế biến dược liệu tại hai trường cao đẳng của thành phố, phù hợp với đặc điểm và tiềm năng của khu vực miền núi.
Kết nối đồng bằng - trung du - miền núi
Tháng 8 vừa qua, HĐND thành phố phê duyệt nhiệm vụ lập đồ án quy hoạch dọc tuyến quốc lộ 14G với khoảng 339ha, nằm tại thôn Phú Túc, xã Hòa Vang. Khu vực này sẽ kết nối chuỗi điểm đến nổi tiếng như Công viên suối khoáng nóng Núi Thần Tài, Hòa Phú Thành, Lái Thiêu, Suối Hoa… nhằm hình thành sản phẩm du lịch đa dạng, hài hòa giữa nghỉ dưỡng, trải nghiệm và thể thao ngoài trời.
Xã Sông Vàng, nơi tiếp nối địa hình với thôn Phú Túc, chính quyền địa phương đã chủ động rà soát, xây dựng và trình cấp có thẩm quyền Đồ án quy hoạch chung xây dựng xã đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2040.
Chủ tịch UBND xã Sông Vàng Lê Văn Tư, cho biết tại Đại hội Đảng bộ lần thứ I, xã đặt ra mục tiêu xây dựng nền kinh tế nông nghiệp, thương mại, dịch vụ - du lịch, chú trọng phát triển công nghiệp; xây dựng trung tâm hành chính của xã thể hiện bản sắc văn hóa, hình thành trung tâm đô thị xã Sông Vàng vào năm 2030; các giá trị văn hóa Cơ Tu gắn với phát triển dịch vụ, du lịch được bảo tồn và phát huy; phấn đấu đến cuối năm 2030 xã đạt chuẩn xã nông thôn mới nâng cao.
Để làm được điều đó, xã chú trọng công tác quy hoạch, tổ chức giao thông kết nối Sông Vàng với xã Sông Kôn, Thượng Đức, Hòa Bắc; xây dựng các tuyến đường liên thôn… Từ đó, tạo việc làm, thu nhập và sinh kế bền vững cho người dân miền núi.
Phát triển theo hướng tiếp nối hệ thống các đô thị là ý tưởng của ông Nguyễn Hà Nam, Giám đốc Sở Xây dựng. Theo đó, thành phố hiện nay sở hữu một hệ thống gồm 20 đô thị, trải đều trên phần diện tích của 2 vùng đông - tây, đa dạng về loại hình, quy mô. Do đó phát triển đô thị vừa là yêu cầu nhiệm vụ cũng vừa là hình ảnh phản ánh sự phát triển của khu vực; gắn với mục tiêu hài hòa giữa khu vực đồng bằng và miền núi, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đối với khu vực phía đông, tiếp tục phát huy vai trò là vùng có các đô thị động lực, thương hiệu mang tầm quốc tế và khu vực, có ảnh hưởng và tác động lớn đến hệ thống đô thị quốc gia. Các đô thị được định hướng đa dạng và linh hoạt hơn về chức năng, trong đó có chức năng nổi trội như: Đô thị hành chính - tài chính quốc tế (Đà Nẵng); Đô thị du lịch - di sản (Hội An - Duy Xuyên); Đô thị công nghiệp - logistics - cảng biển - sân bay (Tam Kỳ - Núi Thành)… để tạo ra động lực, các cơ sở kinh tế kỹ thuật phát triển cho đô thị.
Khu vực phía tây có khoảng 10 đô thị, đều là đô thị loại V - là thị trấn của các huyện trước khi sáp nhập. Các đô thị này sẽ dần chuyển đổi, thích ứng với không gian mới, bao gồm phần diện tích nông thôn, nông nghiệp, khu vực tự nhiên sau sáp nhập. Các đô thị sẽ tập trung giải pháp nhằm hoàn chỉnh chất lượng hạ tầng, các tiêu chuẩn đô thị theo quy định. Cũng như tập trung xây dựng và thu hút đầu tư các cơ sở kinh tế kỹ thuật lớn, các khu công nghiệp tại vùng đông tiếp giáp vùng tây, nhằm giải quyết bài toán về lao động và di dân; phát huy giá trị vùng cây nguyên liệu…
Ông Nguyễn Hà Nam cho rằng, trước tiên cần giải quyết cơ bản hạ tầng để tối ưu và nâng cao năng lực liên kết, đồng bộ nhằm phát triển vùng đông - vùng động lực, lan tỏa phát triển về vùng tây; kéo ngắn khoảng cách đồng bằng - miền núi và giải quyết tổng thể các vấn đề về môi trường.
Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng Nguyễn Hoàng Hà cho rằng, phát triển vùng tây không thể chỉ dựa vào đầu tư hạ tầng hay nguồn lực đất đai, mà phải bắt đầu từ sức mạnh nội sinh của con người, từ ý chí và khát vọng vươn lên. Để khơi dậy khát vọng ấy, các chính sách cần trao quyền, tạo cơ hội và nuôi dưỡng tinh thần làm chủ cho đồng bào.
Trước hết là mở rộng tín dụng chính sách, giúp người dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển chăn nuôi, nông nghiệp hữu cơ và kinh tế hộ gia đình. Khi dòng vốn đến với người dân, không chỉ thúc đẩy sản xuất mà còn gieo niềm tin vào khả năng tự vươn lên, làm giàu trên chính quê hương mình.
Song song đó, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” cần được đẩy mạnh, trở thành công cụ kết nối văn hóa và kinh tế, đưa dược liệu, nông sản đến nghề truyền thống thành thương hiệu đặc trưng. Cùng với đó là thúc đẩy khởi nghiệp xanh, đào tạo nghề và kỹ năng thực hành cho thanh niên, phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số để họ có thể tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị của nền kinh tế xanh.
Theo Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Đình Vĩnh, phát triển hài hòa giữa miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số với đô thị, đồng bằng là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng được xác định trong văn kiện Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Đây không chỉ là giải pháp phát triển cân bằng mà còn là cam kết mang tính nhân văn, gắn kết, sẻ chia và nâng cao đời sống người dân trên toàn địa bàn. Thành phố sẽ đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, từ giáo dục, y tế, giao thông, xây dựng các cụm công nghiệp nhỏ ở khu vực miền núi. Tất cả những vấn đề đó sẽ được đưa vào một đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội miền núi.
Trong khi chờ Chính phủ xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2025 - 2030, thành phố đặt ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, mỗi năm giảm tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số trên 3%; thu nhập bình quân đầu người đạt 40 triệu đồng/năm; tỷ lệ lao động nông nghiệp chiếm khoảng 40% lao động xã hội; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 60%; hoàn thành việc bố trí sắp xếp và ổn định dân cư gắn với quy hoạch xây dựng nông thôn mới và đảm bảo phòng tránh thiên tai…
