Phát triển sản phẩm OCOP thích ứng biến đổi khí hậu

Phát triển OCOP theo hướng xanh

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) không chỉ dừng lại ở mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn, mà ngày càng khẳng định vai trò là công cụ quan trọng trong tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu. Thông qua OCOP, nhiều địa phương đã từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu, qua đó nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản địa phương và tăng khả năng chống chịu trước các rủi ro khí hậu.

Theo bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, sau hơn 7 năm triển khai, Chương trình OCOP của thành phố đã đạt được những kết quả rõ nét. Hiện toàn thành phố có 552 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao, 96 sản phẩm 4 sao và 454 sản phẩm 3 sao. Mạng lưới tiêu thụ được mở rộng với 26 điểm bán hàng OCOP trên địa bàn, góp phần đưa sản phẩm OCOP đến gần hơn với người tiêu dùng.

Cơ cấu sản phẩm OCOP của thành phố khá đa dạng, phản ánh rõ lợi thế sinh thái và văn hóa địa phương. Trong đó, nhóm thực phẩm chiếm hơn 72%, tiếp đến là thủ công mỹ nghệ, đồ uống, dược liệu và du lịch cộng đồng. Những con số này cho thấy OCOP không chỉ phát triển về số lượng, mà đang từng bước nâng cao chất lượng, vị thế và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nhiều sản phẩm đã được lựa chọn làm quà tặng trong các sự kiện chính trị, đối ngoại của thành phố, từng bước tiếp cận thị trường ngoài nước. Thực tiễn triển khai OCOP, nhiều chủ thể đã chủ động áp dụng các quy trình sản xuất sạch, giảm sử dụng hóa chất, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, hạn chế rác thải và bao bì nhựa.

Đây là những giải pháp thiết thực vừa giúp nâng cao giá trị sản phẩm, vừa góp phần bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. OCOP vì vậy trở thành cầu nối hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn và bảo vệ tài nguyên, môi trường, hướng đến tăng trưởng xanh và bền vững. Trong chuỗi giá trị OCOP, phụ nữ giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Trao quyền phụ nữ

Theo bà Vũ Thị Bích Hậu, phụ nữ là lực lượng trực tiếp tham gia nhiều khâu trong phát triển sản phẩm OCOP, từ sản xuất, chế biến đến kinh doanh sản phẩm. Đồng thời, đây cũng là nhóm chịu tác động rõ nét từ biến đổi khí hậu nhưng lại có khả năng thích ứng linh hoạt nếu được hỗ trợ và trao quyền đúng hướng. Việc phát triển OCOP theo hướng sản xuất sạch, kinh tế tuần hoàn không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn tạo điều kiện để phụ nữ nâng cao vai trò, chủ động hơn trong phát triển sinh kế bền vững.

Chia sẻ từ thực tiễn sản xuất, bà Phạm Thị Mỵ Nương, Giám đốc Hợp tác xã QNa Farm cho biết, đơn vị tập trung chế biến các loại nông sản sẵn có tại địa phương như chuối lùn, nghệ trắng, gừng, mít… nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và tạo đầu ra ổn định cho nông dân. Việc lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu miền núi, kết hợp với chế biến sâu đã giúp hợp tác xã giảm thiểu rủi ro do thời tiết, đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Ông Lê Đăng Quang, Phó Chủ tịch UBND phường Điện Bàn cho biết, toàn phường hiện có 10 sản phẩm thuộc 7 chủ thể được công nhận OCOP, chủ yếu các nhóm ngành thực phẩm, đồ uống và thủ công mỹ nghệ. Nông nghiệp vẫn là một trong những trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Thời gian đến, phường sẽ tập trung quy hoạch và phát triển các loại hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ gắn với chế biến sâu, nhằm nâng cao giá trị gia tăng và tạo nguồn nguyên liệu ổn định cho các sản phẩm OCOP. Đồng thời, địa phương khuyến khích, phát triển OCOP theo hướng xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2026 - 2030, Đà Nẵng xác định phát triển OCOP theo hướng xanh, tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả. Đồng thời tăng cường đào tạo, truyền thông nhằm nâng cao nhận thức và năng lực cho các chủ thể OCOP. Đặc biệt, việc lồng ghép yếu tố bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ trong các chính sách hỗ trợ, đào tạo và tiếp cận nguồn lực được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả và tính bền vững của chương trình.

Phát triển sản phẩm OCOP thích ứng với biến đổi khí hậu không phải là nhiệm vụ riêng của ngành nông nghiệp, mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng. OCOP không chỉ là sản phẩm, mà còn là cách tiếp cận phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm. Khi phụ nữ được trao quyền và tạo điều kiện tham gia đầy đủ vào chuỗi giá trị OCOP, đó cũng chính là nền tảng để xây dựng một thành phố an toàn, bao trùm và có khả năng thích ứng cao trước những thách thức của biến đổi khí hậu.