Phát triển tiềm năng du lịch với tri thức y học cổ truyền

Đánh thức di sản nghề y truyền thống

Bảo tàng Nghề y truyền thống Hội An (46 Nguyễn Thái Học, phường Hội An) được thành lập và đã mở cửa đón khách từ tháng 3/2019. Trong ngôi nhà gỗ mang kiến trúc đặc trưng phố cổ, hơn 200 hiện vật và tư liệu được trưng bày, tái hiện không gian hiệu thuốc đông y truyền thống với các khâu bắt mạch, chẩn trị, bốc thuốc, phơi và bảo quản dược liệu.

Tại đây, du khách cũng có thể tìm hiểu những phương pháp khám chữa bệnh truyền thống, khám phá tri thức y học phương Đông và so sánh với nền y học hiện đại, giúp người xem hình dung rõ hơn về một nghề từng hiện diện trong đời sống cư dân phố Hội.

Dù vậy, sự xuất hiện của bảo tàng hiện chỉ dừng ở giới thiệu nghề y như một điểm tham quan. Việc phát triển thành sản phẩm du lịch chăm sóc sức khỏe, mang đến trải nghiệm thực chất và tạo sinh kế cho người dân vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu.

Ông Lê Quốc Việt, Tổng Giám đốc Hoteljob.vn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng cho rằng, phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe dựa trên y học cổ truyền là hướng đi vô cùng phù hợp. Theo đó, có thể nghiên cứu xây dựng một sản phẩm y dược với tên gọi “Hội An Nam y phố”.

Mô hình này có thể kết hợp khám, bắt mạch, tư vấn, trị liệu theo quy định chuyên môn, đồng thời giới thiệu dược liệu, dược thực và trải nghiệm nghề thuốc truyền thống cũng như tham gia hành trình tìm hiểu cây thuốc, chế biến sản phẩm thảo dược, thưởng thức ẩm thực dưỡng sinh hoặc sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe phù hợp. Một số tuyến đường như Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, khu vực đầu phố Hải Thượng Lãn Ông và phụ cận, hoặc khuôn viên Bệnh viện Hội An đều có thể là địa điểm phù hợp.

Điều này hoàn toàn có cơ sở khi Hội An từng là thương cảng giao thương sầm uất các loại dược liệu như: quế Trà My, trầm hương, yến sào Cù Lao Chàm. Ngày nay, dấu tích nghề thuốc vẫn hiện diện trong những ngôi nhà cổ như Diệp Đồng Nguyên (đường Nguyễn Thái Học) hay nhà cổ Đức An (đường Trần Phú).

Theo ông Việt, di sản chỉ thực sự phát huy khi tri thức được bảo tồn, người dân được thực hành nghề và cộng đồng cùng hưởng lợi.

Kết nối từ đại ngàn đến phố cổ

Trên địa bàn thành phố Đà Nẵng hiện có hơn 1.200 loài thực vật làm thuốc (trong đó 36 loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam), chủ yếu tập trung tại các xã miền núi phía tây. Đây là bệ đỡ vững chắc để cung ứng nguyên liệu cho du lịch chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền.

Ông Lê Quốc Việt đề xuất: “Sản phẩm sẽ gồm 4 nhóm hoạt động liên kết, gồm: chẩn trị và chăm sóc sức khỏe với các dịch vụ thuộc phạm vi chuyên môn, điều kiện pháp lý cho phép; bào chế, giới thiệu và bán lẻ dược liệu, trà thảo mộc, sản phẩm thủ công từ cây thuốc; nhóm dược thực, phát triển món ăn và đồ uống sử dụng nguyên liệu địa phương theo quy trình phù hợp và nhóm cuối cùng là trải nghiệm, giáo dục, giúp khách tìm hiểu cây thuốc, giã thảo dược, làm túi thơm, tham quan vườn và kết nối tour về các vùng nguyên liệu”.

Ngoài ra, các sản phẩm dược liệu sẽ có mã QR nhằm cung cấp thông tin về vùng trồng, nguồn gốc và quy trình sản xuất; bản đồ số kết nối các hiệu thuốc, vườn dược liệu, cơ sở dược thực và điểm trải nghiệm.

Doanh nghiệp lữ hành và khu nghỉ dưỡng sẽ đưa sản phẩm vào chương trình lưu trú; các hợp tác xã miền núi tham gia cung ứng nguyên liệu. Về lâu dài, có thể liên kết với các trường y dược để đào tạo nhân lực chuyên môn và ngoại ngữ nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ.

Mới đây, Bộ Y tế đã triển khai lấy ý kiến dự thảo đề án “Phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026 - 2030”, đề xuất Đà Nẵng là một trong 8 điểm đến trọng điểm.

Nắm bắt cơ hội này, trong giai đoạn 2026 - 2027, thành phố có thể phối hợp ngành y tế khảo sát thí điểm, kết nối sản phẩm với Lễ hội sâm Ngọc Linh và dược liệu quốc tế Đà Nẵng. Việc sớm hiện thực hóa ý tưởng đưa tri thức y học cổ truyền vào đời sống sẽ góp phần mở rộng liên kết vùng, tạo động lực cho du lịch Đà Nẵng phát triển bền vững.