Đã hơn 40 năm kể từ khi nhân loại đối mặt với căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS. Từ một “bản án tử hình,” nhờ sự tiến bộ của y học và nỗ lực của cộng đồng, HIV/AIDS đã trở thành “bệnh mãn tính có thể kiểm soát”.
Theo báo cáo mới nhất của Chương trình phối hợp Liên hợp quốc về HIV/AIDS (UNAIDS) và Tổ chức Y tế thế giới (WHO), khoảng 40,8 triệu người trên toàn cầu đang sống chung với HIV, trong đó phụ nữ và trẻ em gái chiếm 53%. Nhờ chiến lược “phát hiện - điều trị - ức chế virus,” 31,6 triệu người hiện đang điều trị bằng thuốc kháng virus (ARV), so với 7,7 triệu người năm 2010. Họ có thể sống khỏe mạnh, gần như không lây truyền virus.
Tuy nhiên, khoảng trống lớn vẫn tồn tại: 9,2 triệu người chưa tiếp cận điều trị và 5,3 triệu người không biết mình nhiễm HIV. Đây là những mắt xích yếu khiến virus tiếp tục lây lan âm thầm.
Năm 2025 chứng kiến “cú sốc” lớn đối với hệ thống phòng chống HIV/AIDS toàn cầu. Khủng hoảng tài chính, cùng việc Mỹ cắt giảm viện trợ quốc tế, khiến ngân sách hỗ trợ y tế toàn cầu sụt 30-40% so với năm 2023 - theo ước tính của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD). Sự thiếu hụt đột ngột làm gián đoạn chuỗi cung ứng thuốc, khiến các dịch vụ xét nghiệm và dự phòng như PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm) bị thu hẹp nghiêm trọng. Nhiều tổ chức cộng đồng buộc phải đóng cửa.
Nếu các quốc gia không hành động để lấp đầy khoảng trống tài chính và bảo vệ quyền con người, những thành tựu của hơn 40 năm qua có thể bị cuốn trôi.
