Chắp cánh hy vọng cho nạn nhân da cam - Kỳ cuối: Mái ấm nghĩa tình
Chủ trương xóa nhà tạm, nhà dột nát cho đối tượng là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học của Trung ương đang được triển khai quyết liệt ở các địa phương. Đây là chính sách nhân văn, tiếp thêm nguồn lực để nhiều nạn nhân da cam có được những mái ấm vững chãi.
Hạnh phúc trong căn nhà mới
Đã gần một tuần sau khi khánh thành ngôi nhà mới, nhưng bà Phan Thị Thanh Xuân (ở khối phố 6, phường Tam Kỳ) dường như vẫn chưa hết phấn chấn về mái ấm gọn gàng, cứng cáp này. Hôm chúng tôi đến, bà đang ngắm nghía căn gác nhỏ, tính toán có thể để thêm vài vật dụng phù hợp. Dưới tầng trệt, trong phòng khách đã được đặt một ban thờ ấm cúng, bà đang kê thêm chiếc bàn ăn gần lối đi vào căn bếp gọn gàng.
Bà nói: “Làm xong cái nhà cô mới thấy khỏe hẳn, đồ đạc không nhiều nhưng mấy bữa ni phải ngó chỗ để sắp xếp cho gọn. Có hai đứa cháu ngoại ở đây đi học, ba bà cháu ở chung một phòng thì được rồi, nhưng bàn học, sách vở, tủ quần áo thì cần bố trí sao cho ngăn nắp”.
Bà Xuân sinh năm 1950, là nạn nhân chất độc da cam, cũng là thương binh. Trong chiến tranh, bà từng làm y tá bám trụ trên các chiến trường Trà My, Tiên Phước, Quế Sơn. Chiến tranh kết thúc, bà công tác ở Tỉnh đội Quảng Nam rồi về hưu nhưng những di chứng của chất độc hóa học vẫn đeo bám.
Căn nhà của bà (được Nhà nước cấp từ năm 1988) đã xuống cấp nghiêm trọng. Mái nhà dột nát, nền và tường hư hỏng, hệ thống điện không còn bảo đảm an toàn... Lâu nay sống một mình, thường xuyên đau ốm, không còn khả năng lao động, bà nhiều lần nghĩ đến chuyện sửa nhà nhưng rồi lại gác lại vì không có điều kiện.
Gần đây, thông qua sự kết nối của Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin thành phố Đà Nẵng, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 đã hỗ trợ 80 triệu đồng để sửa chữa căn nhà. Sau hơn một tháng thi công, ngôi nhà rộng 56,6m2 được khoác lên diện mạo mới. Mái, gác, trần, tường, nền nhà, hệ thống điện và các công trình phụ trợ đều được cải tạo đồng bộ. Để xây dựng công trình, địa phương và ngành chức năng đã huy động 106 ngày công, trong đó có 20 ngày công của cán bộ, chiến sĩ Ban Chỉ huy Quân sự phường Tam Kỳ.
“Anh em bộ đội làm nhiệt tình lắm, sáng sớm đã tới trộn hồ, sắp xếp công việc. Ngày khánh thành nhà, đại diện cơ quan cũ và chính quyền địa phương còn tới trao quà và tặng ít kinh phí để mua sắm các vật dụng. Như vậy với tôi là đủ đầy, yên tâm rồi. Từ nay mưa gió chi cũng không còn phải thấp thỏm nữa...”, bà Xuân chia sẻ.
.jpg)
Niềm hạnh phúc vì có một mái ấm cứng cáp cũng hiện hữu với gia đình bà Nguyễn Thị Nở (ở xã Quế Sơn Trung). Bà Nở là con liệt sĩ, cũng là thương binh và nạn nhân chất độc da cam. Trước đây bà sống một mình trong căn nhà cũ xuống cấp nghiêm trọng, không đảm bảo an toàn trong mỗi mùa mưa bão.
Căn nhà mới của bà Nở rộng 57m2, được hoàn thành từ nguồn hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho đối tượng là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học theo Công văn số 270/TTg-KGVX ngày 21/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Căn nhà trị giá gần 100 triệu đồng, trong đó Bộ Quốc phòng hỗ trợ 80 triệu đồng, Ban Chỉ huy Quân sự xã Quế Sơn Trung hỗ trợ 12,4 triệu đồng cùng hàng chục ngày công của cán bộ, chiến sĩ.
Ông Trần Sa, Phó Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin thành phố Đà Nẵng cho biết, trước đây, việc hỗ trợ xóa nhà tạm cho nạn nhân chất độc da cam được huy động từ nguồn xã hội hóa, chủ yếu do các chi hội ở địa phương vận động theo từng địa chỉ cụ thể. Dù rất nỗ lực nhưng nguồn kinh phí vận động vẫn còn hạn chế, nên số lượng nhà được sửa chữa còn ít.
Trong khi Đà Nẵng là địa phương có số lượng lớn nạn nhân da cam, với rất nhiều trường hợp khó khăn về nhà ở. Hội sẽ tiếp tục làm cầu nối, kết nối các đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức và những tấm lòng hảo tâm cùng với Nhà nước để có thêm nguồn lực giúp đỡ các nạn nhân.
.jpg?t=1786020181694)
Nguồn lực quan trọng
Chủ trương hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho đối tượng là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học là nguồn lực quan trọng để xây dựng những mái ấm vững chãi cho nạn nhân da cam.
Nói về ý nghĩa của chủ trương này, ông Nguyễn Hữu Chính, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam cho rằng, đây là chính sách nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước. Bên cạnh nguồn lực xã hội hóa hiện có, việc Nhà nước trực tiếp bổ sung nguồn kinh phí hỗ trợ xây dựng nhà cho nạn nhân da cam có ý nghĩa thiết thực, đặc biệt là giúp đỡ trực tiếp cho thế hệ thứ ba - nhóm đối tượng gánh chịu di chứng nặng nề nhưng trước đây chưa thuộc diện hưởng một số ưu đãi chính thức.
“Do hoàn cảnh khó khăn về kinh tế và bạo bệnh kéo dài, nhiều gia đình không có khả năng tự cải thiện điều kiện sống. Vì vậy, việc triển khai chính sách hỗ trợ nhà ở đã tạo nguồn động viên rất lớn, giúp các hộ gia đình an cư và để lại dấu ấn xã hội đậm nét trong năm 2026”, ông Chính cho biết.
Theo khảo sát, hiện nay trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có 144 trường hợp là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng được hỗ trợ kinh phí xóa nhà tạm, nhà dột nát theo quy định tại Công văn số 270/TTg-KGVX ngày 21/3/2026; trong đó có 93 trường hợp được hỗ trợ xây mới, 51 trường hợp được hỗ trợ sửa chữa nhà, tổng kinh phí thực hiện gần 9,5 tỷ đồng.
Nguồn hỗ trợ do Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phân bổ kinh phí từ Quỹ “Vì người nghèo” do Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố quản lý, với số tiền hỗ trợ xây mới cho mỗi nhà là 60 triệu đồng, sửa chữa là 30 triệu đồng. Ngoài ra, thành phố Đà Nẵng còn hỗ trợ thêm 20 triệu đồng với trường hợp xây mới và 10 triệu đồng với trường hợp sửa chữa nhà từ nguồn của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố.
Thành phố xác định nhiệm vụ hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học trên địa bàn là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự tri ân của Đảng, Nhà nước đối với người có công với cách mạng.
Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ này, lãnh đạo thành phố yêu cầu các sở, ban, ngành, địa phương, đơn vị cần nhận thức đầy đủ trách nhiệm được giao; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện bảo đảm hoàn thành đúng tiến độ đề ra.
Về nguồn lực thực hiện, ngoài kinh phí hỗ trợ từ Trung ương và các nguồn kinh phí đã được bố trí, các địa phương cần chủ động huy động các nguồn lực xã hội hóa hợp pháp, góp phần hoàn thành chương trình bảo đảm chất lượng, hiệu quả và đúng tiến độ.
Theo ông Nguyễn Hữu Chính, Đà Nẵng là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong hoạt động đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân da cam. Thành phố đã triển khai chính sách xóa nhà tạm cho nạn nhân da cam rất chủ động, bài bản thông qua việc bám sát đời sống nhân dân; các cơ quan cũng làm tốt công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền.
“Để triển khai hiệu quả hơn nữa trong thời gian tới, địa phương cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng từng trường hợp nạn nhân khó khăn về nhà ở để lập phương án hỗ trợ xây mới hoặc sửa chữa đúng đối tượng, đúng thời điểm. Cấp ủy, chính quyền cơ sở cần phát huy vai trò nòng cốt, đảm bảo các nguồn hỗ trợ đến tay nạn nhân một cách công khai, minh bạch và nhanh chóng”, ông Chính nói.
Về công tác vận động xã hội hóa để hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam trên địa bàn thành phố Đà Nẵng sau sắp xếp đơn vị hành chính, theo ông Nguyễn Hữu Chính, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam, công tác này cần được triển khai linh hoạt nhằm đảm bảo các hoạt động hỗ trợ diễn ra liên tục, không bị đứt gãy hay gián đoạn.
Nhiệm vụ này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, hệ thống chính trị cùng sự chung tay đồng hành từ cộng đồng doanh nghiệp và các nhà hảo tâm.
Bên cạnh việc nuôi dưỡng, công tác trợ giúp phải hướng tới mục tiêu chăm sóc toàn diện, tạo điều kiện cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho nạn nhân. Do đó, việc huy động đa dạng các nguồn lực trong nước, quốc tế và đặc biệt là tại địa phương đóng vai trò hết sức quan trọng.