Gửi bình luận
ĐNO - Việc Mỹ rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu thu hút sự chú ý bởi “vị thế” đặc biệt khi vừa là quốc gia có lượng phát thải khí nhà kính lớn, vừa giữ vai trò quan trọng về công nghệ, tài chính và định hướng chính sách về chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
Đằng sau lựa chọn của Mỹ
Trong bối cảnh thách thức khí hậu ngày càng hiện hữu, khi hợp tác đa phương được coi là điều kiện tiên quyết để ứng phó hiệu quả, quyết định rút lui của Mỹ được theo dõi sát sao vì những tác động trước mắt và lâu dài đối với nhịp độ phối hợp toàn cầu.
Theo Reuters, việc chính thức rút khỏi Hiệp định Paris khiến Mỹ trở thành quốc gia duy nhất trên thế giới từ bỏ cam kết quốc tế nhằm làm chậm quá trình nóng lên toàn cầu, trong khi Iran, Libya và Yemen chỉ đơn thuần là các nước không tham gia thỏa thuận.
Mỹ từng rút khỏi hiệp định này trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, song sau đó tái gia nhập dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden. Tuy nhiên, việc Mỹ một lần nữa rút lui và tuyên bố rời Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) - nền tảng pháp lý của Hiệp định Paris cho thấy xu hướng thu hẹp cam kết đối với các cơ chế hợp tác khí hậu quốc tế ngày càng rõ nét và nhất quán hơn.
Theo Nhà Trắng, chính quyền Trump cho rằng, Hiệp định Paris ảnh hưởng đến các ưu tiên đối nội, gây lãng phí tiền thuế và kìm hãm tăng trưởng kinh tế.
Lập luận này gắn với chiến lược “Nước Mỹ trên hết” và định hướng ưu tiên nhiên liệu hóa thạch, được coi là trụ cột của an ninh năng lượng và việc làm trong nước.
Chính quyền Trump có thể sẽ bãi bỏ các quy định ban hành từ năm 2009, vốn xác định biến đổi khí hậu là mối đe dọa đối với sức khỏe cộng đồng, cùng các tiêu chuẩn về xe sạch liên quan.
Tác động lan tỏa
Ở chiều ngược lại, cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại. Ông Simon Stiell, Thư ký điều hành UNFCCC cảnh báo, việc Mỹ rút khỏi UNFCCC và Hiệp định Paris sẽ gây tổn hại trực tiếp đến kinh tế, việc làm và mức sống của người dân.
Trong khi các quốc gia khác đang tăng tốc hợp tác và đầu tư vào năng lượng sạch, quyết định “quay lưng” như vậy có nguy cơ khiến Mỹ kém cạnh tranh hơn; đồng thời làm gia tăng chi phí năng lượng, lương thực và bảo hiểm.
Những lo ngại này càng được chú ý khi số liệu thực tế cho thấy xu hướng phát thải của Mỹ đang đảo chiều. Theo nghiên cứu của Rhodium Group, năm 2025 lượng phát thải khí nhà kính của nước này tăng 2,4%, chấm dứt xu hướng giảm kéo dài nhiều năm trước đó.
Thời điểm Mỹ rút khỏi Hiệp định Paris cũng khiến dư luận đặc biệt quan tâm. Theo Tổ chức Khí tượng thế giới, Trái đất đã nóng vượt ngưỡng 1,50C so với thời kỳ tiền công nghiệp, cột mốc được coi là “lằn ranh an toàn” trong Hiệp định Paris.
Việc một trong những nước phát thải lớn nhất thế giới rút khỏi cam kết khí hậu vào thời điểm này dấy lên lo ngại về sự suy yếu của nỗ lực phối hợp toàn cầu, trong bối cảnh thời tiết cực đoan, mực nước biển dâng và suy giảm đa dạng sinh học rõ nét.
Trước mắt, động thái của Mỹ không khiến các sáng kiến khí hậu toàn cầu dừng lại. Đầu tư vào năng lượng carbon thấp vượt chi tiêu cho nhiên liệu hóa thạch, trong khi năng lượng tái tạo chiếm hơn 90% công suất phát điện mới trong năm qua và trở thành nguồn điện mới rẻ nhất ở nhiều khu vực.
Tại hội nghị COP30 về khí hậu ở Brazil, Colombia và Hà Lan, cùng các quốc đảo Thái Bình Dương, công bố kế hoạch tổ chức hội nghị quốc tế đầu tiên tập trung vào lộ trình loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch.
Tuy vậy, về dài hạn, sự thiếu vắng của Mỹ trong khuôn khổ đa phương vẫn đặt ra câu hỏi lớn về khả năng duy trì động lực và sự đồng thuận quốc tế trong nỗ lực kiềm chế biến đổi khí hậu tương lai.
Trước đó, Mỹ thông báo sẽ ngừng tham gia và tài trợ cho 35 tổ chức không thuộc Liên hợp quốc và 31 cơ quan của Liên hợp quốc, đồng thời áp dụng cách tiếp cận “chọn lọc”, chỉ đóng góp cho những cơ quan được cho là phù hợp với ưu tiên của chính quyền đương nhiệm.