Ba nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới bị cáo buộc phối hợp cắt giảm nguồn cung DRAM để ưu tiên bộ nhớ HBM cho AI, khiến giá RAM tăng vọt và gây thiệt hại cho người tiêu dùng.
Samsung, SK Hynix và Micron, ba nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới, đang đối mặt với một vụ kiện tập thể tại Mỹ. Đơn kiện cáo buộc các đơn vị này đã phối hợp cắt giảm nguồn cung RAM phổ thông nhằm chuyển dịch sang sản xuất dòng bộ nhớ băng thông cao (HBM) phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), từ đó đẩy giá DRAM tăng mạnh.
Theo hồ sơ từ Law360, vụ kiện được đệ trình lên Tòa án Quận Bắc California vào ngày 25/6/2026. Nguyên đơn do hãng luật Bathaee Dunne LLP đại diện, thay mặt cho người tiêu dùng và các nhà bán lẻ truyền thống, cáo buộc ba doanh nghiệp có hành vi thông đồng hạn chế cạnh tranh.

Cụ thể, đơn kiện cho rằng kể từ năm 2022, ba "ông lớn" này đã thống nhất cắt giảm sản lượng DDR3 và DDR4 – những chuẩn bộ nhớ phổ biến trên thị trường máy tính cá nhân (PC). Mục đích của việc cắt giảm là để tập trung nguồn lực sản xuất HBM (High Bandwidth Memory), loại bộ nhớ hiệu năng cao thiết yếu cho GPU AI và các trung tâm dữ liệu.

Hành vi này được cho là nguyên nhân khiến giá DRAM tăng khoảng 700% trong vòng 4 năm. Trong một thị trường cạnh tranh lành mạnh, khi giá tăng đột biến, thông thường sẽ có ít nhất một nhà sản xuất mở rộng quy mô để chiếm lĩnh thị phần. Tuy nhiên, đơn kiện nhấn mạnh rằng cả ba hãng đã cùng nhau rút lui thay vì tận dụng cơ hội để cạnh tranh.
Sự bùng nổ của AI đã khiến Samsung, SK Hynix và Micron chuyển trọng tâm sang HBM để đáp ứng đơn hàng từ các hệ thống AI quy mô lớn. Việc thu hẹp năng lực sản xuất DRAM và NAND tiêu dùng dẫn đến tình trạng khan hiếm hàng hóa và giá bán liên tục leo thang trên toàn cầu.

Không chỉ thị trường PC, ngành công nghiệp game cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Các hãng lớn như Sony, Microsoft, Nintendo và Valve đều phải điều chỉnh tăng giá phần cứng. Valve từng thừa nhận chi phí sản xuất thiết bị mới cao hơn dự kiến do tác động trực tiếp từ cơn sốt linh kiện AI.
Một yếu tố quan trọng được nhắc đến là vị thế thống trị của ba doanh nghiệp này trên thị trường DRAM toàn cầu. Khi họ đồng loạt cắt giảm nguồn cung, các đối thủ nhỏ hơn không đủ khả năng bù đắp sản lượng để ổn định giá.
Việc xây dựng một nhà máy sản xuất DRAM mới đòi hỏi khoản đầu tư khổng lồ từ 15 đến 20 tỷ USD và mất nhiều năm để vận hành. Rào cản tài chính và kỹ thuật quá lớn này khiến thị trường thiếu đi áp lực cạnh tranh mới.

Đáng chú ý, đơn kiện cũng nhắc lại tiền lệ trong giai đoạn 1998–2002, khi Samsung, SK Hynix và Micron từng bị kết luận tham gia vào âm mưu thao túng giá DRAM. Hiện tại, cả ba công ty vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức. Nếu các cáo buộc được chứng minh, đây sẽ là một trong những vụ kiện chống độc quyền lớn nhất ngành bán dẫn, phản ánh mặt trái của làn sóng AI đối với người tiêu dùng cuối cùng.