Để khắc phục tình trạng nuôi trồng thủy sản tự phát với số lượng lớn hồ, lồng bè dọc các sông, nhất là sông Trường Giang và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đòi hỏi thành phố Đà Nẵng sớm lập đề án về nuôi trồng thủy sản để hướng đến phát triển ngành này hiệu quả và bền vững.
Chuyển đổi nuôi trồng thủy sản
Sông Trường Giang có chiều dài 60,2km chạy dọc ven biển phía nam thành phố Đà Nẵng nối liền các đô thị Hội An, Tam Kỳ và Núi Thành. Tuyến đường thủy nội địa này có luồng lạch bị bồi cạn chưa được nạo vét, nhiều chướng ngại vật, nhiều bãi cạn kéo dài 2 - 3km, chỗ cạn nhất chỉ sâu 40 - 60cm và nhiều đoạn sông hẹp với bề rộng chỉ 30 - 50m. Sông Trường Giang được đánh giá là có cảnh quan đẹp, nhiều tiềm năng phát triển du lịch đường sông và phát triển đô thị, du lịch nghỉ dưỡng hai bên bờ.
Nhưng những năm gần đây, tình trạng cơi nới bờ sông thành hồ và lắp đặt lồng bè... để nuôi trồng thủy sản tự phát trên mặt sông đã ảnh hưởng đến cảnh quan, làm cản trở giao thông thủy, thu hẹp dòng chảy... Bên cạnh đó, tình trạng nuôi trồng thủy sản trên mặt sông gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh đối với thủy sản và ô nhiễm môi trường nước.
Theo nghiên cứu của nhóm tác giả Hoàng Ngọc Tuấn, Nguyễn Ngọc Vinh, Lê Thị Sương của Viện Khoa học thủy lợi miền Trung - Tây Nguyên, qua các kết quả quan trắc chất lượng nước sông Trường Giang, giá trị trung bình năm của các thông số BOD5, COD có xu hướng tăng, các thông số còn lại biến động không theo quy luật. Hàm lượng clorua, colifom thường xuyên vượt quy chuẩn... Nguồn nước từ sông Trường Giang được các hộ dân cho vào hồ nuôi trồng thủy sản thông qua cống tự chảy hoặc từ cống theo kênh vào hồ. Các hộ xả nước từ các ao, hồ thẳng ra sông hoặc đổ trực tiếp vào các mương thoát nước.
Theo định hướng phát triển nuôi trồng thủy sản của tỉnh Quảng Nam (cũ), sẽ hạn chế nuôi trên sông Trường Giang. Riêng đoạn sông Trường Giang thuộc đô thị Tam Kỳ thì chính quyền địa phương đã không cho nuôi trồng thủy sản và trong tương lai, theo quy hoạch sẽ phát triển du lịch, khai thác cảnh quan...
Hiện nay, thành phố xúc tiến việc nạo vét 60km sông Trường Giang thuộc dự án Phát triển tích hợp thích ứng nhằm khơi thông tuyến sông ven biển này để phát triển tuyến vận tải thủy theo hướng bắc - nam kết hợp phục vụ thoát lũ và cải tạo cảnh quan, phát triển du lịch.
Từ thực tế nói trên, các nhà khoa học khuyến nghị, thành phố cần sớm có kế sách, giải pháp phù hợp đối với việc phát triển nuôi trồng thủy sản để triển khai nạo vét, khơi thông sông Trường Giang, nhằm bảo đảm an sinh xã hội và phát triển kinh tế.
PGS-TS. Nguyễn Chí Công, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng) chia sẻ: “Chúng tôi đã từng thuê thuyền đi dọc sông Trường Giang để thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học và thấy rằng, cảnh quan sông này rất đẹp. Tỉnh Quảng Nam cũ và thành phố Đà Nẵng hiện nay đã xúc tiến một dự án rất lớn là nạo vét toàn bộ tuyến sông Trường Giang và chuyển đổi nuôi trồng thủy sản trên sông sang phát triển du lịch, khai thác quỹ đất... dọc sông. Khi sông Trường Giang được triển khai nạo vét thì việc chuyển đổi nói trên sẽ rất nhanh”.
Nuôi thủy sản lồng bè
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tính đến cuối tháng 8/2025, diện tích nuôi trồng thủy sản trong các hồ (đang nuôi) là 3.110ha, trong đó nuôi trồng thủy sản mặn, lợ (tôm, cua, cá, ốc hương...) khoảng 1.850ha, chủ yếu là nuôi tôm thẻ chân trắng (khoảng 1.480ha) ở các khu vực ven biển, ven sông; nuôi trồng thủy sản nước ngọt trong các hồ khoảng 1.260ha. Trên các sông, đang có 4.080 lồng nuôi thủy sản nước mặn, lợ, chủ yếu ở các khu vực Hội An, Duy Xuyên, Núi Thành cũ và khoảng 550 lồng nuôi thủy sản nước ngọt.
Tình trạng nuôi trồng thủy sản tự phát diễn ra trên các sông tại khu vực Núi Thành, Tam Kỳ, Duy Xuyên, Điện Bàn, Hội An cũ dẫn đến nguy cơ gây mất an toàn giao thông đường thủy, ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh, chịu thiệt hại khi có lũ, mưa lớn bất thường...
Quy hoạch tỉnh Quảng Nam (cũ) thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 chỉ khuyến khích nuôi thủy sản tại các hồ thủy lợi, thủy điện để tạo sinh kế ổn định cho đồng bào miền núi và tổ chức nuôi biển phù hợp. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề xuất UBND thành phố có chủ trương xây dựng đề án phát triển nuôi trồng thủy sản, trong đó có thủy sản lồng bè, chủ yếu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam cũ nhằm phát huy tiềm năng mặt nước biển cho phát triển nuôi trồng thủy sản lồng bè.
Đề án là cơ sở để bố trí, sắp xếp khu vực nuôi phù hợp và đầu tư phát triển ngành nuôi trồng thủy sản đáp ứng nhu cầu của người dân và góp phần phát triển kinh tế - xã hội. Chi Cục trưởng Chi cục Biển đảo và thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường) Võ Văn Long cho biết, đơn vị đang triển khai các bước nghiên cứu, xây dựng nội dung đề án phát triển nuôi trồng thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
