Sửa Luật Đất đai: Không để người dân chịu thiệt, nguồn lực bị ách tắc

Góp ý về Điều 34 dự thảo luật quy định các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, đại biểu Nguyễn Duy Minh, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng đề nghị rà soát, bảo đảm thống nhất với các cơ chế đặc thù đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại thành phố Đà Nẵng.

Trong đó, cần bổ sung rõ dự án trung tâm hội chợ triển lãm vào nhóm dự án thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất, tránh cách hiểu và áp dụng không thống nhất.

Đối với các dự án hạ tầng động lực, có tính liên kết vùng như cảng biển, logistics, khu thương mại tự do, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng; đồng thời quy định rõ tiêu chí lựa chọn dự án, trách nhiệm của nhà đầu tư, cơ chế hoàn trả và giám sát, tránh sử dụng ngân sách nhà nước để gánh thay rủi ro kinh doanh.

Liên quan đến Điều 75 và Điều 76 về nguyên tắc định giá đất, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, đại biểu Nguyễn Duy Minh đề nghị làm rõ yêu cầu kiểm chứng dữ liệu đầu vào, loại trừ giao dịch bất thường và trách nhiệm giải trình trong xác định giá đất.

Việc điều chỉnh bảng giá đất cần đánh giá tác động đối với nghĩa vụ tài chính của hộ gia đình, cá nhân, chi phí bồi thường, tái định cư và hoạt động đầu tư, hạn chế biến động đột ngột gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.

Về quy định chuyển tiếp tại Điều 110, đại biểu đề nghị làm rõ cách xử lý các trường hợp đã có quyết định thu hồi đất, đã phê duyệt phương án bồi thường nhưng chưa phê duyệt hoặc chưa bố trí được đất tái định cư; xác định cụ thể thời điểm tính giá đất tái định cư và trách nhiệm của cơ quan nhà nước khi chậm bố trí.

Theo đại biểu, không thể để người dân chịu thiệt thòi hoặc phát sinh nghĩa vụ tài chính bất hợp lý do sự chậm trễ của cơ quan quản lý.

Cùng thảo luận về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Phan Duy Anh (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) góp ý nhiều nội dung.

Đại biểu cho rằng về khoản 10 Điều 3 và Điều 36 cần phân biệt rõ khái niệm “đất bỏ hoang” với đất dự án chậm đưa vào sử dụng. Theo đại biểu, khái niệm đất bỏ hoang cần được định lượng cụ thể trong luật; còn đất dự án chậm đưa vào sử dụng phải căn cứ tiến độ đầu tư, phù hợp với đặc thù của từng loại dự án, nhất là các dự án nông nghiệp có chu kỳ dài.

Đại biểu cũng đề nghị quy định rõ việc không tính vào thời gian chậm sử dụng đất đối với những trường hợp nguyên nhân xuất phát từ cơ quan nhà nước, như chậm bàn giao mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch hoặc giải quyết thủ tục hành chính.

Đồng thời, cần quy định nguyên tắc và mức tối đa của khoản thu tăng thêm, bảo đảm minh bạch, khả thi và tránh gây bất lợi cho nhà đầu tư do những nguyên nhân khách quan thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước.

Đối với quy định về vùng phụ cận tại khoản 36 Điều 3, Điều 34 và Điều 89, đại biểu Phan Duy Anh đề nghị đưa các tiêu chí cốt lõi vào luật, gồm ranh giới phải được xác định trong quy hoạch, khoảng cách tối đa theo từng loại công trình và yêu cầu gắn dự án vùng phụ cận với dự án hạ tầng cụ thể, có phương án tài chính hoàn trả chi phí đầu tư.

Đặc biệt, cần bảo đảm người có đất ở bị thu hồi được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ trong vùng phụ cận theo quy định.

Góp ý Điều 28, Điều 55 và Điều 56 về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đấu giá quyền sử dụng đất không thành, đại biểu kiến nghị giữ các nhóm giấy tờ làm căn cứ cấp giấy chứng nhận trong luật, đồng thời khai thác cơ sở dữ liệu đất đai để xác định điều kiện cấp, tránh phát sinh thủ tục hành chính mới.

Quy định về số lần đấu giá không thành, thời hạn giao đất và việc xác định giá giao đất cũng cần được thống nhất giữa luật và văn bản hướng dẫn.

Đáng chú ý, từ thực tiễn thu hút các dự án trồng sâm Ngọc Linh, dược liệu quy mô lớn tại khu vực miền núi phía Tây thành phố Đà Nẵng, đại biểu Phan Duy Anh đề nghị sửa đổi khoản 7 Điều 41 theo hướng có cơ chế xử lý phần kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước nhưng chưa được khấu trừ hết.

Đối với dự án thuộc ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư hoặc thực hiện tại địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn, đại biểu đề xuất cho phép khấu trừ phần kinh phí còn lại vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của nhà đầu tư tại dự án khác trên địa bàn cấp tỉnh; phần chưa được khấu trừ tiếp tục được xem xét hoàn trả từ ngân sách địa phương theo mức do HĐND cấp tỉnh quyết định, trên cơ sở kinh phí đã được phê duyệt và quyết toán.

Các kiến nghị của Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng tập trung vào những điều khoản tác động trực tiếp đến quá trình quản lý, khai thác và sử dụng đất đai.

Việc tiếp thu, hoàn thiện các quy định này sẽ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn trong triển khai dự án, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.