“Đà Nẵng - đến để thương, đi để nhớ” và “Sắc màu văn hóa dân gian Đà Nẵng” là hai ấn phẩm ra mắt nhằm hướng tới kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng thành phố Đà Nẵng (29/3/1975 - 29/3/2026), đồng thời hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ V.
Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố tổ chức chương trình giới thiệu hai tuyển tập này vào sáng 20/3/2026. Đồng thời mở ra không gian giao lưu, đối thoại giữa giới sáng tác, nghiên cứu và bạn đọc, lan tỏa những giá trị văn hóa, văn học của thành phố.
Không gian văn chương đa thanh
“Đà Nẵng - đến để thương, đi để nhớ” gây ấn tượng bởi sự phong phú về thể loại và giọng điệu. Gồm 27 tác phẩm bút ký, tản văn và ghi chép của nhiều cây bút quen thuộc với bạn đọc như Nguyễn Tiến Nên, Vũ Ngọc Giao, Quế Hà, Nguyễn Thị Diệu Hiền, Long Vân, Đoàn Hạo Lương, Nguyễn Thành…, tuyển tập tạo nên một chỉnh thể đa thanh, nơi mỗi tác giả mang đến một góc nhìn riêng. Nhờ vậy, diện mạo Đà Nẵng hiện lên vừa gần gũi, thân quen, vừa mới mẻ, gợi mở.
Các tác giả tiếp cận Đà Nẵng như một thực thể văn hóa sống động trong dòng chảy lịch sử mở cõi và giao thương, nơi quá khứ và hiện tại đan xen. Chính cách nhìn này đã đem lại chiều sâu cho tác phẩm, giúp từng trang viết vừa giàu giá trị tư liệu, vừa thấm đẫm cảm xúc.
Đáng chú ý, Đà Nẵng trong các trang viết không tách rời khỏi không gian văn hóa xứ Quảng. Những địa danh như Hội An, Gò Nổi hay các dòng sông Thu Bồn, Cổ Cò trở thành những mạch nối liên tục giữa quá khứ và hiện tại. Điều này giúp người đọc nhận ra rằng bản sắc của Đà Nẵng được hình thành trong mối quan hệ hữu cơ với vùng đất rộng lớn hơn.
Nếu lịch sử và văn hóa là nền tảng, thì con người chính là yếu tố làm nên sức sống của tuyển tập. Những bút ký như: “Về với Điện Bàn Đông” (Nguyễn Tiến Nên), “Chàng trai kiên trung làng Quý Thượng” (Quế Hà)... đã khắc họa chân dung người Đà Nẵng một cách chân thực và xúc động. Đó là những con người từng đi qua chiến tranh, gian khó nhưng vẫn giữ vững niềm tin, phẩm giá và lý tưởng. Họ là hiện thân của một thành phố kiên cường, nhân hậu và giàu khát vọng.
Cạnh đó, những cây bút viết về Đà Nẵng khi chỉ ghé qua như Nguyễn Bội Nhiên với “Nhớ Đà Nẵng”, Bùi Cẩm Trúc với “Giấc ở trên dòng sông Hàn”, Bùi Minh Vũ với “Khoảnh khắc Bà Nà” và “Hội An thương nhớ”... mở ra những lát cắt giàu chất thơ, thể hiện sức hấp dẫn đặc biệt của vùng đất này. Đó là thứ cảm xúc mà khi rời đi, người ta vẫn mang theo như một phần ký ức.
Đánh giá về Đà Nẵng - đến để thương, đi để nhớ, nhà thơ Phan Chín, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng cho rằng, với việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa tính xác thực của tư liệu với tính biểu cảm của văn chương, tác phẩm đã tạo nên một câu chuyện có kết cấu mở, sinh động, giàu chi tiết, dồi dào dư địa để người đọc cảm nhận, ngẫm ngợi và đồng sáng tạo.
Từ di sản đến phát triển bền vững
Nếu “Đà Nẵng - đến để thương, đi để nhớ” nghiêng về cảm xúc và trải nghiệm, thì “Sắc màu văn hóa dân gian Đà Nẵng” lại mang đậm tính học thuật. Với 40 bài viết của nhiều nhà nghiên cứu, tuyển tập phác họa một bức tranh đa diện về đời sống văn hóa dân gian xứ Quảng.
Các bài viết không chỉ dừng lại ở việc khảo tả mà còn đặt ra nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn trong bối cảnh đô thị hóa. Đáng chú ý là cách tiếp cận “văn hóa dân gian đô thị” - đây là một hướng nhìn mới, cho thấy di sản không phải là những giá trị tĩnh tại mà luôn có khả năng thích ứng trong đời sống hiện đại.
Ở phương diện nghệ thuật, cuốn sách mang đến cái nhìn sinh động về kho tàng sáng tạo của cộng đồng, từ ca dao, dân ca đến các loại hình trình diễn. Nghệ thuật Bài chòi tiếp tục được nhấn mạnh như một biểu tượng văn hóa đặc sắc của miền Trung, vừa mang tính cộng đồng vừa có giá trị di sản sâu sắc.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu về lễ hội, tín ngưỡng và nghề truyền thống đã góp phần làm rõ đời sống tinh thần phong phú của cư dân địa phương. Những tri thức dân gian về thủ công, ẩm thực hay kiến trúc không chỉ cần được bảo tồn mà còn có thể trở thành nguồn lực cho phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa.
Điểm đáng chú ý là các tác giả không chỉ nhìn về quá khứ mà còn gợi mở hướng đi cho tương lai. Việc gắn kết di sản với phát triển bền vững được xem là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh Đà Nẵng hướng tới mục tiêu trở thành đô thị hiện đại, đáng sống nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng.
TS Hoàng Thị Hường, Hiệu trưởng Trường Ngôn ngữ, Xã hội, Nhân văn, thuộc Đại học Duy Tân chia sẻ, điểm gặp gỡ của hai tuyển tập nằm ở chỗ, dù tiếp cận bằng con đường cảm xúc hay học thuật, cả hai tác phẩm đều góp phần làm rõ bản sắc văn hóa của Đà Nẵng trong tiến trình phát triển.
Trong bối cảnh thành phố hướng tới mục tiêu trở thành đô thị đáng sống, hiện đại nhưng giàu bản sắc, những công trình như vậy càng trở nên có ý nghĩa. Đối với các trường đại học, đây là tài liệu tham khảo với nhiều chất liệu sống để đưa nghiên cứu vào giảng dạy, giúp sinh viên đến gần hơn với cộng đồng và bản sắc văn hóa của địa phương.
Từ những trang viết, một Đà Nẵng vừa quen vừa lạ hiện ra, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa, nơi ký ức và khát vọng cùng song hành. Đồng thời, khẳng định rằng văn học, nghệ thuật vẫn đang và sẽ tiếp tục đồng hành cùng thành phố trên hành trình phát triển bền vững, nhân văn và giàu bản sắc.
