Tầm nhìn bền vững trong phòng chống thiên tai

Những nội dung trên được Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Lê Trí Thanh đề xuất khi thông báo về công tác tham gia xây dựng chính quyền năm 2025 và các ý kiến, kiến nghị của cử tri tại Kỳ họp thứ 5 HĐND thành phố khóa X.

Còn nhiều nỗi lo

Đầu tháng 12 vừa qua, Thường trực HĐND xã Nông Sơn đã tổ chức giám sát chuyên đề về công tác phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn trên địa bàn năm 2025. Với địa hình đồi núi dốc, bị chia cắt bởi hệ thống sông suối lớn như sông Thu Bồn, khe Đá, khe Lớn..., xã Nông Sơn đối mặt với nhiều rủi ro thiên tai.

Qua giám sát cho thấy, công tác phòng chống thiên tai còn tồn tại nhiều hạn chế. Đáng lo là trang thiết bị chuyên dùng như phương tiện đường thủy, máy cưa, áo phao, loa cầm tay... còn thiếu hụt, chưa đáp ứng yêu cầu cơ động khi xảy ra chia cắt cục bộ. Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng giao thông và thoát nước tại nhiều khu vực đã xuống cấp, gia tăng nguy cơ sạt lở và ngập úng.

Đặc biệt, vấn đề an toàn giao thông đường thủy tại bến đò Trung Phước - Đại Bình đang là nỗi lo lớn khi phương tiện vận chuyển đã hết hạn kiểm định. Ngoài ra, công tác quy hoạch tái định cư cho các hộ dân vùng nguy cơ sạt lở ven sông Thu Bồn và khu vực chân núi (thôn Lộc Tây, Trung An...) vẫn còn nhiều vướng mắc chưa được giải quyết triệt để.

Trong hoạt động liên quan, qua đợt giám sát trực tiếp tại nhiều địa phương vào tháng 10/2025, Đoàn giám sát của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố cũng chỉ ra những bất cập tương tự. Đặc biệt là phương án di dời tạm thời và tái định cư lâu dài cho người dân gặp khó do thiếu thiết chế nhà trú tránh bão và quỹ đất đảm bảo an toàn.

Về nguồn lực, kinh phí bảo đảm cho công tác phòng chống thiên tai còn thấp so với yêu cầu thực tế. Hầu hết tại các địa phương được giám sát đều phản ánh thiếu thốn về cơ sở vật chất, phương tiện cơ bản để ứng phó như máy cưa, máy phát điện, ca nô, xuồng máy, loa cầm tay...

Đoàn giám sát của Mặt trận thành phố lưu ý, việc ứng dụng khoa học công nghệ, công tác dự báo, cảnh báo và nâng cao năng lực cộng đồng hiện vẫn chưa được chú trọng đúng mức, khiến khả năng chống chịu của các công trình trước thiên tai còn nhiều hạn chế.

Giải pháp bền vững trước thiên tai

Từ thực trạng trên, Đoàn giám sát Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố đã kiến nghị nhiều giải pháp căn cơ đến Thành ủy, HĐND, UBND thành phố và các địa phương nhằm chủ động ứng phó thiên tai một cách bền vững, lâu dài.

Cụ thể, Đoàn giám sát kiến nghị Thành ủy sớm chỉ đạo rà soát, ban hành đề án quy hoạch tổng thể đối với việc bố trí tái định cư cho người dân sinh sống tại khu vực miền núi. Trong đó, quan tâm chỉ đạo công tác quy hoạch và tổ chức thực hiện bố trí, sắp xếp dân cư vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng và có nguy cơ cao chịu ảnh hưởng của thiên tai trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Đáng chú ý, Đoàn giám sát kiến nghị Thành ủy sớm chỉ đạo rà soát, ban hành đề án quy hoạch tổng thể về bố trí tái định cư (gồm đất ở gắn liền với đất sản xuất) cho người dân miền núi. Đồng thời kiến nghị HĐND thành phố rà soát, ban hành các nghị quyết mới thay thế quy định cũ không còn phù hợp, nhằm tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho việc sắp xếp, ổn định dân cư và hỗ trợ đất đai cho đồng bào dân tộc thiểu số. UBND thành phố cần xem xét bố trí vốn đầu tư trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 để hiện thực hóa việc đầu tư các khu sắp xếp dân cư miền núi.

Các địa phương cần lồng ghép nội dung phòng chống thiên tai vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội theo hướng đa mục tiêu và thích ứng vùng miền. Trọng tâm là rà soát, bố trí lại dân cư, sớm di dời đồng bào dân tộc thiểu số ra khỏi vùng nguy cơ sạt lở đất. Về vấn đề này, ông Trương Xuân Tý, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đơn vị đang tham mưu xây dựng đề án thay thế cơ chế cũ theo hướng sắp xếp dân cư tập trung thay vì xen ghép.

“Việc sắp xếp xen ghép khó đảm bảo ổn định lâu dài do quỹ đất hạn chế. Các địa phương cần lưu ý quy hoạch sử dụng đất để xây dựng các khu tái định cư tập trung, giúp người dân có nơi ở bền vững trong mùa mưa bão”, ông Tý nói.

Tại Kỳ họp thứ 5 HĐND thành phố khóa X, khi trình bày thông báo về công tác tham gia xây dựng chính quyền năm 2025 và các ý kiến, kiến nghị của cử tri, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Lê Trí Thanh cũng nêu vấn đề những kiến nghị, giải pháp về phòng chống thiên tai tại nghị trường.

Theo đó, đề nghị UBND thành phố quan tâm bố trí kinh phí hỗ trợ sửa chữa các công trình giao thông, kè chống sạt lở những khu vực trọng yếu, đông dân cư bị hư hại do các đợt thiên tai vừa qua; đồng thời chỉ đạo khảo sát xây dựng các khu tái định cư miền núi và ven sông, ven biển để sớm di dời, sắp xếp ổn định cuộc sống cho nhân dân; mua sắm, trang bị phương tiện cứu hộ, cứu nạn, phòng chống thiên tai cho địa phương để ứng cứu kịp thời ngay từ cơ sở khi các tình huống thiên tai phức tạp xảy ra.

Bên cạnh đó, cần rà soát đánh giá lại hiệu quả công tác cảnh báo sớm, quy trình vận hành thủy điện và sự hỗ trợ của lực lượng cấp trên cho cấp dưới tương ứng với kịch bản thiên tai để khẩn trương sửa đổi hoặc kiến nghị cấp thẩm quyền sửa đổi. Tổ chức rà soát, cập nhật phương án phòng chống thiên tai và diễn tập theo từng địa bàn, bảo đảm vận hành hiệu quả phương châm “4 tại chỗ” và “3 sẵn sàng”.

Quan tâm đầu tư các dự án thoát nước đô thị theo hướng đồng bộ, tổng thể, khắc phục tình trạng ngập úng tại khu vực trung tâm và các điểm xung yếu. Tập trung xử lý các nút thắt hạ tầng như hệ thống thu gom - tiêu thoát nước tại các trục đường chính, khơi thông dòng chảy tại các hồ điều hòa, kênh thoát nước, cửa xả.

Một giải pháp mang tính chiến lược khác là nghiên cứu có giải pháp chuyển đổi cây keo sang trồng cây gỗ lớn lâu năm tại những khu vực tập trung dân cư, cơ quan làm việc, khu vực đồi núi ven các tuyến đường giao thông để hạn chế nguyên nhân sạt lở. Mục tiêu xa hơn là phục hồi rừng tự nhiên, gắn quản lý bảo vệ rừng đầu nguồn với việc đảm bảo thu nhập ổn định cho người dân. Đây không chỉ là giải pháp giảm thiểu tác hại thiên tai mà còn là bước đi quan trọng hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của thành phố.