ĐNO - Chiều 16/11, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng Nguyễn Đình Vĩnh và Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Nguyễn Phi Hùng chủ trì hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo quyết định của UBND thành phố về ban hành “Định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng trên địa bàn thành phố”.

Phát biểu khai mạc, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Nguyễn Đình Vĩnh nhấn mạnh, định mức kinh tế - kỹ thuật không đơn thuần là việc xác định các thông số về hao phí lao động, vật tư, nhiên liệu, máy móc, thiết bị cho từng công đoạn công việc; đây còn là cơ sở quan trọng phục vụ việc lập dự toán, xác định giá dịch vụ, bố trí và sử dụng ngân sách, lựa chọn phương thức tổ chức cung ứng, kiểm tra, nghiệm thu khối lượng và đánh giá chất lượng dịch vụ.
Do đó, chất lượng của bộ định mức có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả tổ chức thực hiện dịch vụ trên thực tế. Thành phố hướng đến không chỉ xây dựng một bộ định mức đầy đủ về mặt kỹ thuật, mà quan trọng hơn là phải xây dựng được một bộ định mức có tính khoa học, khách quan, khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế và đáp ứng yêu cầu quản lý lâu dài.
Không thay đổi giá dịch vụ thu gom từ năm 2017
Hiện nay, thành phố áp dụng mức giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đối với hộ gia đình, cá nhân được ban hành từ năm 2017.

Đến nay, các mức giá này đã gần 9 năm chưa được điều chỉnh, trong khi các yếu tố hình thành giá đã thay đổi lớn, từ mức lương cơ sở, giá nhiên liệu, vật tư và các chi phí khác.
Do đó, việc thay đổi định mức mới là phù hợp với thực tế, đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường thuộc phạm vi quản lý của địa phương.
Dự thảo xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật đối với hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng trên địa bàn thành phố tập trung xác định các thành phần hao phí về lao động, máy móc thiết bị, dụng cụ, vật liệu và nhiên liệu cho từng công đoạn nghiệp vụ cụ thể.
Bộ định mức và quy trình kỹ thuật được hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chuẩn hóa dịch vụ công ích và phù hợp với đặc thù thực tiễn của thành phố.

Tại hội nghị, các đại biểu trao đổi nội dung về cơ sở khoa học và tính sát thực tiễn của định mức; tính hợp lý của chi phí và hiệu quả sử dụng nguồn lực; chất lượng dịch vụ và quyền lợi người lao động và tính đồng bộ và khả thi trong tổ chức thực hiện.
Cùng với đó, các đại biểu quan tâm đến khả năng thích ứng của định mức với yêu cầu đổi mới công nghệ, cơ giới hóa, phân loại chất thải tại nguồn, tái sử dụng, tái chế và giảm lượng chất thải phải xử lý, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành thành phố môi trường.

Bảo đảm lợi ích của cộng đồng dân cư
Theo TS. Lê Đức Viên, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy, cần làm rõ tính đại diện của mẫu khảo sát, số lượng tuyến thu gom, phương tiện, nhân lực, số lần bấm giờ và các điều kiện vận hành được sử dụng để tính toán định mức.
Việc xây dựng định mức là cần thiết và hồ sơ đã có nhiều nội dung nghiên cứu, khảo sát đáng ghi nhận. Tuy nhiên, cũng chưa nên đánh giá bộ định mức đã hoàn chỉnh và đủ điều kiện áp dụng đồng loạt trên toàn địa bàn thành phố. Cần bổ sung, kiểm chứng số liệu, hoàn thiện các hệ số điều chỉnh, đặc biệt là định mức phục vụ hoạt động du lịch và phương án bảo đảm năng lực hệ thống trong mùa cao điểm.

Trong khi đó, PGS.TS Bùi Quang Bình, Giảng viên Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng cho rằng, từ chức năng phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam, việc đánh giá không chỉ dừng lại ở sự phù hợp về hình thức của quy trình hay phương pháp tính định mức.
Cần xem xét đồng thời lợi ích của cộng đồng dân cư, khả năng tiếp cận dịch vụ vệ sinh môi trường, điều kiện làm việc của người lao động trực tiếp, khả năng cân đối ngân sách, trách nhiệm giải trình và hiệu quả môi trường của khoản chi công.
Cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát kỹ thuật độc lập đối với các mã có chênh lệch lớn, lỗi công thức, định biên và đơn vị tính chưa thống nhất; bổ sung đánh giá tác động ngân sách, khả năng chi trả và công bằng tiếp cận dịch vụ, nhất là ở miền núi, vùng khó khăn và nhóm yếu thế; hoàn thiện điều kiện áp dụng, chuyển tiếp, kiểm tra chất lượng, cơ chế rà soát định kỳ và giám sát cộng đồng.

Theo PGS.TS Kiều Thị Kính, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng, theo dự thảo, bảng so sánh đơn giá cho thấy giá thu gom hộ gia đình dự kiến tăng 41 - 244% tùy địa bàn, nhưng hồ sơ chưa phân tích nguyên nhân (tiền lương, nhiên liệu, định mức, cự ly, phạm vi dịch vụ), chưa đánh giá khả năng chi trả theo vùng và nhóm thu nhập.
Có nghịch lý về cự ly: cùng phường Sơn Trà, giá “về trạm” 50.000 đồng nhưng “về bãi” 119.000 đồng. Dự thảo xây dựng định mức căn cứ khảo sát chưa đủ độ tin cậy, nguồn gốc định mức chưa được khai báo, còn nhiều sai sót số liệu trực tiếp trong dự thảo; bỏ sót một số khâu trọng yếu và chưa phản ánh được tính đa dạng của thành phố Đà Nẵng sau sắp xếp cũng như đặc thù của một thành phố du lịch.
Do đó, đề nghị đơn vị chủ trì và đơn vị tư vấn chỉnh sửa, bổ sung, hoàn thiện theo các nội dung và trình lại để xem xét.

ThS. Đàm Thị Vân Dung, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội thành phố cho rằng, theo tính toán của Sở Nông nghiệp và Môi trường, nếu tính đủ theo định mức mới, chi phí dịch vụ đối với hộ gia đình sẽ tăng từ 41% đến 244%, bình quân 142%, tức gấp khoảng 2,4 lần hiện nay.
Bà Dung đề xuất thành phố ban hành chung cho toàn địa bàn, không để các xã, phường tự quyết, trong đó quyết định định mức; quy định giá trần theo vùng, theo số người trong hộ, kèm lộ trình từ 1/1/2027; nghị quyết của HĐND thành phố về miễn, giảm tiền rác cho nhóm yếu thế, với kinh phí khoảng 18 - 27 tỷ đồng/năm. Điều này thành phố vừa thực hiện được nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”, vừa giữ được cam kết "không để ai bị bỏ lại phía sau".
Kết luận hội nghị, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Nguyễn Đình Vĩnh nhấn mạnh, việc xây dựng, ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật nhằm chuẩn hóa quy trình tổ chức thực hiện, làm cơ sở xác định chi phí, giá dịch vụ, quản lý ngân sách và nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ công trong lĩnh vực môi trường.
Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến phản biện tại hội nghị; tập trung rà soát toàn diện căn cứ pháp lý, cơ sở khoa học, số liệu khảo sát, phương pháp tính toán và các yếu tố cấu thành định mức, bảo đảm mỗi nội dung được đề xuất đều có luận cứ rõ ràng, phản ánh đúng thực tiễn và có tính khả thi.
Đặc biệt, cần đánh giá thấu đáo tác động của định mức đến chất lượng dịch vụ môi trường, ngân sách nhà nước, chi phí của người dân và quyền lợi, điều kiện làm việc của người lao động.