Tây Ninh: Khám phá tháp cổ Chót Mạt nghìn năm tuổi

PHỐ HỘI26/12/2025 11:37

Khám phá tháp Chót Mạt tại Tây Ninh, tuyệt tác kiến trúc thế kỷ 8 lưu giữ dấu ấn hiếm hoi của nền văn hóa Óc Eo và vương quốc Phù Nam rực rỡ một thời.

Tây Ninh không chỉ nổi tiếng với tượng Phật Bà trên núi Bà Đen hay Tòa Thánh uy nghiêm, mà còn ẩn chứa những báu vật khảo cổ hiếm quý. Trong đó, tháp Chót Mạt là một trong ba ngọn tháp cổ thuộc nền văn hóa Óc Eo còn sót lại tại miền Nam Việt Nam, mang đến cái nhìn cận cảnh về một vương quốc Phù Nam từng phát triển rực rỡ.

Toàn cảnh tháp Chót Mạt tọa lạc giữa cánh đồng tại huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh.
Tháp Chót Mạt tọa lạc tại huyện Tân Biên cũ của tỉnh Tây Ninh, cách trung tâm thành phố Tây Ninh cũ khoảng hơn 20km về phía Tây Bắc.

Dấu ấn văn hóa Óc Eo giữa lòng biên giới

Được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ 8 trong thời kỳ hậu Óc Eo, tháp Chót Mạt là nhân chứng sống cho kỹ thuật xây dựng bậc thầy của người xưa. Công trình tọa lạc trên một gò đất cao hình chữ nhật tại huyện Tân Biên cũ, bao quanh bởi những cánh đồng trải dài. Sự biệt lập này khiến ngọn tháp trông như một ngọn hải đăng lịch sử có thể quan sát được từ xa.

Cận cảnh tháp Chót Mạt với kiến trúc bằng gạch nung đặc trưng của văn hóa Óc Eo.
Dù được xây dựng từ thế kỷ 8 nhưng mãi đến khoảng đầu thế kỷ 20, các nhà khảo cổ mới phát hiện ra công trình này.

Tuyệt tác kiến trúc không chất kết dính

Điểm gây ấn tượng mạnh nhất của tháp Chót Mạt chính là kỹ thuật xây dựng. Tương tự các tháp Champa, công trình được tạo nên từ những phiến đá và gạch nung phẳng xếp chồng khít lên nhau một cách hoàn hảo mà không cần bất kỳ chất kết dính nào. Các khe hở dường như không tồn tại, minh chứng cho trình độ nghệ thuật tinh xảo của các nghệ nhân vương quốc Phù Nam.

Kỹ thuật xếp gạch tinh xảo không dùng chất kết dính tại tháp Chót Mạt.
Kỹ thuật xây dựng tinh thông thể hiện qua việc các phiến đá và gạch nung được xếp chồng khít lên nhau.

Tháp có cấu trúc hình vuông, cao 10m với cửa chính duy nhất quay về hướng Đông. Phần chân tháp gồm ba tầng xếp chồng và thu nhỏ dần khi lên cao. Tên gọi "Chót Mạt" (hay Chóp Mạt) bắt nguồn từ việc khi được phát hiện, phần đỉnh của ngôi tháp đã bị mất đi, tạo nên một diện mạo khác biệt so với các công trình cùng thời.

Phần đỉnh tháp bị khuyết thiếu tạo nên cái tên Chót Mạt đặc trưng.
Công trình vẫn chưa được khôi phục lại phần mái như thời quá khứ huy hoàng do đã bị hư hại từ lúc phát hiện.

Nghệ thuật chạm khắc và ý nghĩa tâm linh

Mặt ngoài của tháp được trang trí bằng những bức phù điêu chạm khắc nổi sống động, tái hiện hình ảnh chim muông, hoa lá và các vị thánh thần. Bên trong không gian thờ tự, dù đơn giản nhưng vẫn lưu giữ những di vật quan trọng như bệ thờ Yoni và dấu tích của tượng thần Vishnu bằng sa thạch, cho thấy đây từng là trung tâm tôn giáo quan trọng dành riêng cho vị thần bảo hộ này.

Các bức phù điêu chạm khắc tinh xảo trên mặt tường ngoài của tháp.
Nghệ thuật chạm khắc nổi trên tường tháp tái hiện cuộc sống và niềm tin tôn giáo của người xưa.
Di tích bệ thờ bên trong tháp Chót Mạt.
Bệ thờ Yoni và các bức tượng thần Vishnu là minh chứng cho mục đích thờ phụng ban đầu của tháp.

Năm 1993, tháp Chót Mạt đã chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa quốc gia. Đây không chỉ là điểm đến dành cho những người yêu sử học mà còn là không gian giúp du khách tìm lại những mảnh ghép rực rỡ của một nền văn minh đã lùi xa vào quá khứ.

Tháp Chót Mạt là di tích quốc gia quan trọng tại Tây Ninh.
Tháp Chót Mạt là nhân chứng sống cho nền văn hóa Óc Eo từng phát triển mạnh mẽ trên vùng đất này.
(0) Bình luận
x
Nổi bật
Mới nhất
Tây Ninh: Khám phá tháp cổ Chót Mạt nghìn năm tuổi
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO