Thái Lan hồi sinh dự án 30 tỷ USD nhằm giảm tải cho eo biển Malacca

Hành lang logistics hơn 30 tỷ USD

Theo Reuters, kế hoạch dự kiến xây dựng một hành lang logistics trị giá 1.000 tỷ baht (30,45 tỷ USD), tạo tuyến vận tải thay thế cho eo biển Malacca đang quá tải, bằng cách kết nối hai cảng nước sâu mới: Chumphon ở phía đông vịnh Thái Lan và Ranong ở bờ biển Andaman phía tây.

Trục xương sống của hành lang logistics này là tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn dài 90km nối hai đầu cảng, với công suất lên tới 20 triệu TEU mỗi năm (TEU là đơn vị tương đương container 20 feet).

Bên cạnh đó, một tuyến đường sắt khổ hẹp khác sẽ kết nối với mạng lưới đường sắt quốc gia, cùng hệ thống đường cao tốc và đường địa phương đồng bộ, tạo thành mạng lưới vận tải đa phương thức, kết nối với hạ tầng giao thông rộng lớn của cả nước.

Theo tài liệu nội bộ của Chính phủ Thái Lan được Reuters tiếp cận, hành lang mới có thể giúp giảm gần 30% chi phí logistics và rút ngắn tới 14 ngày vận chuyển đối với hàng hóa từ miền Nam Trung Quốc đến các cảng ở Nam Á và Trung Đông.

Riêng đối với hoạt động trung chuyển hàng hóa giữa vịnh Thái Lan và biển Andaman, chi phí có thể thấp hơn khoảng 10% và thời gian vận chuyển nhanh hơn 6 ngày so với tuyến qua Singapore.

Giới chức Thái Lan cho biết, dự án hướng đến mục tiêu tham gia vào thị trường trung chuyển vốn đang chiếm khoảng 80% lưu lượng container tại các cảng lớn dọc eo biển Malacca, trong đó tập trung vào phân khúc tàu trung chuyển có sức chở từ 12.000 TEU trở xuống.

Chính phủ Thái Lan định hướng triển khai dự án theo mô hình hợp tác công - tư, trong đó nhà nước đóng vai trò điều phối, còn phần lớn nguồn vốn được kỳ vọng huy động từ các liên danh và nhà đầu tư quốc tế.

Giảm tải cho Malacca

Eo biển Malacca từ lâu được xem là một trong những huyết mạch hàng hải quan trọng nhất thế giới. Theo The Straits Times, eo biển Malacca dài khoảng 805km, nằm giữa Indonesia, Thái Lan, Malaysia và Singapore. Đây là tuyến hàng hải ngắn nhất nối Đông Á với Trung Đông và châu Âu.

Theo Cục Hàng hải Malaysia, hơn 102.500 tàu đã đi qua eo biển này trong năm 2025, tăng so với khoảng 94.300 tàu của năm trước. Các mặt hàng vận chuyển rất đa dạng, từ dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng, than đá, quặng sắt, dầu cọ cho đến hàng hóa công nghiệp.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho biết, trong nửa đầu năm 2025, lưu lượng dầu vận chuyển qua eo biển Malacca đạt khoảng 23,2 triệu thùng mỗi ngày, cao hơn mức 20,9 triệu thùng/ngày đi qua eo biển Hormuz trong cùng kỳ.

Tuyến vận tải này đóng vai trò quan trọng đối với các nền kinh tế lớn tại châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Tuy nhiên, tại điểm hẹp nhất, eo biển Malacca chỉ rộng khoảng 2,7km, khiến nơi đây trở thành “nút thắt cổ chai” dễ bị tổn thương trước nguy cơ ùn tắc, va chạm hoặc gián đoạn cục bộ, làm gia tăng chi phí vận tải.

Bên cạnh đó, tình trạng cướp biển và cướp có vũ trang cũng là vấn đề được các hãng vận tải quan tâm, với tổng cộng 108 vụ việc được ghi nhận tại khu vực eo biển Malacca và Singapore năm 2025.

Mặc dù vẫn tồn tại các tuyến thay thế qua quần đảo của Indonesia như eo biển Sunda hay Lombok-Makassar, nhưng các tuyến này đều có những hạn chế nhất định về độ sâu, điều kiện hàng hải hoặc làm gia tăng đáng kể thời gian vận chuyển. Chính vì vậy, dự án “Cầu đất liền” của Thái Lan được xem là nỗ lực mới nhằm tạo ra một tuyến logistics thay thế, giảm áp lực cho huyết mạch hàng hải quan trọng Malacca.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục gia tăng và nhu cầu đa dạng hóa chuỗi cung ứng ngày càng lớn, dự án “Cầu đất liền” của Thái Lan được kỳ vọng sẽ tạo thêm một mắt xích quan trọng trong mạng lưới logistics khu vực, góp phần nâng cao tính linh hoạt của hoạt động vận tải hàng hải và mở ra những cơ hội phát triển mới cho nền kinh tế nước này.