Giữa nhịp sống hối hả, những phụ nữ làm nghề thu mua ve chai, phế liệu lặng lẽ mưu sinh với công việc nặng nhọc, độc hại, thu nhập bấp bênh. Mặt khác, họ âm thầm đóng góp quan trọng trong việc thu gom, phân loại và tái chế rác thải, góp phần bảo vệ môi trường.
Lực lượng phân loại rác tuyến đầu
Bà Hồ Thị Nhân (phường Thanh Khê) có hơn 10 năm gắn bó với nghề thu mua phế liệu để mưu sinh. Mỗi ngày, bà dậy từ sớm, rong ruổi khắp các khu dân cư mua phế liệu, phân loại, sau đó bán cho đại lý. Công việc của bà nặng nhọc, thường xuyên tiếp xúc mùi hôi, rác bẩn, nguy cơ bệnh da liễu, hô hấp nhưng thu nhập chỉ khoảng 3 triệu đồng/tháng.
Gia cảnh khó khăn, phải ở nhà thuê, nên hai vợ chồng không sinh con. Bà cũng không có bảo hiểm xã hội, chỉ được địa phương tặng thẻ bảo hiểm y tế. Bà mong muốn có một căn nhà nhỏ để ổn định cuộc sống và đủ sức khỏe tiếp tục theo nghề.
Trong khi đó, bà Đặng Thị Lợi (phường Ngũ Hành Sơn) có hơn 20 năm mưu sinh với nghề thu mua ve chai. Công việc nặng nhọc, bà nhiều lần bị sắt cứa đứt tay, giẫm phải vật nhọn, thậm chí ngã xe khi chở hàng cồng kềnh. Thu nhập bấp bênh, lại không có lương hưu và bảo hiểm y tế khiến bà luôn canh cánh nỗi lo tuổi già.
Dẫu vậy, bà vẫn kiên trì bám nghề để nuôi hai con học đại học và nay đều có việc làm ổn định. Bà Lợi chia sẻ: “Còn sức thì tôi còn làm để dành dụm phòng khi đau ốm. Nếu ngừng làm, chẳng may bệnh tật thì không biết xoay xở vào đâu. Tôi mong muốn được hỗ trợ thẻ bảo hiểm y tế hằng năm để bớt gánh nặng viện phí”.
Bà Trần Thị Kim Nga, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ phường Ngũ Hành Sơn cho biết, nếu trước đây công việc thu gom ve chai chỉ được nhìn nhận như một hình thức mưu sinh, nay xã hội đã nhận thức rõ nhóm phụ nữ ve chai chính là mắt xích quan trọng trong chuỗi tái chế, tái sử dụng và giảm thiểu rác thải nhựa. Họ là lực lượng phân loại rác tuyến đầu, tách các vật liệu có thể tái chế ra khỏi rác sinh hoạt, giúp giảm đáng kể khối lượng rác chôn lấp.
Hiện trên địa bàn phường thành lập Câu lạc bộ Phụ nữ thu mua ve chai với 25 thành viên, duy trì sinh hoạt thường xuyên. Các thành viên được tập huấn phân loại rác, vệ sinh, bảo vệ sức khỏe. Ngoài ra, các hoàn cảnh khó khăn được Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố tặng bảo hiểm y tế, phương tiện sinh kế, quà tặng và bộ bảo hộ lao động. Nhờ đó, các chị tự tin hơn, thấy công việc của mình có ý nghĩa và được cộng đồng ghi nhận tích cực.
Hỗ trợ nhóm phụ nữ ve chai
Nhằm hỗ trợ nhóm phụ nữ ve chai, Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố triển khai nhiều hoạt động của dự án “Tăng cường năng lực và huy động sự tham gia của nhóm phụ nữ ve chai vào việc quản lý, phân loại, xử lý chất thải rắn, chất thải nhựa ở thành phố Đà Nẵng”. Dự án do chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tài trợ và được UBND thành phố Đà Nẵng phê duyệt, thực hiện từ tháng 12/2024 đến 12/2025 tại 3 phường Ngũ Hành Sơn, An Khê và Thanh Khê.
Nhiều hoạt động của dự án được triển khai như: thành lập và duy trì Câu lạc bộ Phụ nữ thu mua ve chai tại các địa phương tổ chức thí điểm; hỗ trợ vay vốn, phương tiện sinh kế; tổ chức các hoạt động truyền thông, phân loại rác tại nguồn có sự tham gia của mạng lưới nhóm phụ nữ ve chai…
Bà Trương Thị Thanh, Câu lạc bộ Phụ nữ thu mua ve chai phường An Khê cho biết, tham gia vào câu lạc bộ giúp hội viên có thêm kiến thức, kỹ năng về phân loại rác thải, góp phần bảo vệ môi trường. Đồng thời, được hướng dẫn các bài tập tăng cường sức khỏe, tặng thẻ bảo hiểm y tế. Đây là sự động viên lớn dành cho các chị em làm nghề thu mua ve chai đang tham gia dự án.
Nhằm xây dựng cơ chế chính sách hỗ trợ nhóm phụ nữ ve chai, vừa qua, Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố tổ chức hội thảo tham vấn, lắng nghe đóng góp ý kiến từ các đại biểu. Theo Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Nguyễn Thị Huyền, tại hội thảo, các đại biểu được nghe báo cáo kết quả dự án “Tăng cường năng lực và huy động sự tham gia của nhóm phụ nữ ve chai vào quản lý, phân loại và xử lý rác thải”.
Trên cơ sở kết quả này, các đại biểu thảo luận và đề xuất chính sách phù hợp hơn, tập trung vào hỗ trợ bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội tự nguyện, trang bị phương tiện bảo hộ, công cụ lao động và công nhận phụ nữ ve chai là lực lượng lao động chính thức tham gia kinh tế tuần hoàn. Các ý kiến đóng góp giúp hội có cơ sở tham mưu chính sách đặc thù, bảo đảm an sinh và nâng cao vai trò của phụ nữ ve chai trong cộng đồng.
