Thâm Quyến, đặc khu kinh tế của tỉnh Quảng Đông, đang tái định nghĩa tương lai đô thị thông minh tại Trung Quốc bằng hàng loạt đột phá công nghệ: từ robot châm cứu, drone giao đồ ăn đến khu phố robot và trung tâm điều hành thành phố số hóa toàn diện.
Nếu bạn gọi một bữa ăn ở Thâm Quyến, một chiếc drone có thể mang nó đến chỉ sau 10 phút. Còn nếu bạn cần châm cứu hay mát-xa, robot sẵn sàng phục vụ tận nơi. Đó không còn là cảnh trong phim khoa học viễn tưởng, mà là thực tế đang diễn ra tại Thâm Quyến, thành phố từng được trao giải Thành phố thông minh Thế giới năm 2024, dẫn đầu làn sóng đô thị hóa công nghệ cao của Trung Quốc.
“Phòng thí nghiệm” đô thị tương lai
Tại Thâm Quyến, các dịch vụ thông minh đã ăn sâu vào đời sống thường nhật của người dân. Một đột phá đáng chú ý là việc Thâm Quyến sẽ khai trương cửa hàng robot 6S đầu tiên trên thế giới vào cuối tháng 7 này, cung cấp các dịch vụ bán, bảo trì và nâng cấp robot, một mô hình hứa hẹn sẽ tạo ra bước ngoặt trong thị trường dịch vụ robot toàn cầu, theo đài CGTN (Trung Quốc).
CGTN dẫn lời bà Triệu Băng Băng, Giám đốc Cơ quan quản lý AI - Robotics quận Long Cương (Thâm Quyến) cho biết thành phố còn đang xúc tiến xây dựng khu phố và nhà hát với những trải nghiệm hoàn toàn do robot phục vụ. Theo đó, du khách có thể trải nghiệm mát-xa bằng robot, châm cứu robot, nếm món bánh kẹp truyền thống kiểu Trung Quốc do robot làm, thưởng thức BBQ do robot phục vụ, thậm chí cả hiệu thuốc vận hành bằng robot.
Chính những đột phá đó đã giúp Thâm Quyến vượt qua 429 thành phố từ 64 quốc gia và vùng lãnh thổ để giành giải thưởng Thành phố thông minh Thế giới 2024 tại Hội nghị Thế giới về thành phố thông minh (SCEWC) tổ chức ở Barcelona, Tây Ban Nha vào tháng 11/2024, theo trang SME Asia.
Khi đó, theo ban giám khảo của giải thưởng SCEWC, Thâm Quyến đã chứng minh năng lực đổi mới toàn diện ở nhiều lĩnh vực như công nghệ, giao thông, năng lượng, môi trường, quản trị, kinh tế, hạ tầng và mức sống người dân.
Cũng theo SME Asia, điểm nổi bật khác là hệ thống quản trị thành phố thông qua nền tảng “digital twin” (đô thị song sinh số).
Tính đến cuối năm 2024, Thâm Quyến đã xây dựng kho dữ liệu số gồm 10.000 mô hình thông tin công trình (BIM) của các công trình quan trọng, chia làm 3 phân mục chính và 25 tiểu mục quản trị, với hơn 4.000 dịch vụ dữ liệu.
Ứng dụng này đã tạo nên 200 kịch bản điều hành đô thị thực tế, điển hình là bản đồ quản lý nước đô thị, phòng chống lụt lội bằng mô hình mô phỏng 3D, hay công cụ đánh giá tác động cảnh quan cho các khu quy hoạch mới.
Tất cả những sáng kiến này là một phần trong định hướng xây dựng “thành phố ba trụ cột” của Thâm Quyến: chính quyền điện tử, kinh tế số và công dân số, mô hình mà chính quyền địa phương đặt mục tiêu hoàn thành vào năm 2025 để trở thành thành phố thông minh mẫu mực toàn cầu.
Cuộc đua toàn quốc
Không chỉ riêng Thâm Quyến, hàng loạt thành phố khác trên khắp Trung Quốc đang chạy đua số hóa đô thị nhằm tối ưu quản trị và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Theo ông Han Song, đại diện Bộ Nhà ở và Phát triển Nông thôn - Đô thị Trung Quốc, hiện nay “gần như toàn bộ các thành phố cấp huyện trở lên đều đã xây dựng nền tảng quản lý đô thị số”, đài CGTN trích dẫn.
Những nền tảng này không chỉ giúp chính quyền xử lý dữ liệu tập trung, mà còn mở đường cho hàng loạt sáng kiến công nghệ trong giao thông, dịch vụ công và năng lượng.
Ở thành phố Huệ Châu, tỉnh Quảng Đông, một doanh nghiệp thiết bị năng lượng mới đã ứng dụng hệ thống kho thông minh, giúp giảm số nhân công từ khoảng 50 người xuống chỉ còn 3 - 4 người, đồng thời tiết kiệm 30% chi phí và tăng hiệu suất hoạt động khoảng 40%.
Tại Hàng Châu, thành phố nổi bật với các giải pháp công nghệ do tập đoàn Alibaba phát triển - nền tảng “City Brain” (Thành phố trí tuệ) cho phép chính quyền sử dụng AI để điều chỉnh đèn giao thông theo thời gian thực, tự động hóa việc nhận diện xe cộ và quản lý bãi đậu xe. Nhờ đó, không chỉ giảm ùn tắc mà còn nâng cao tốc độ phản ứng khẩn cấp của các lực lượng cứu hộ, theo swissnex.org.
Trong khi đó, thủ đô Bắc Kinh tập trung vào khía cạnh phát triển đô thị bền vững. Thành phố đã xây dựng hệ thống theo dõi chất lượng không khí theo thời gian thực, thúc đẩy chuyển đổi từ than đá sang năng lượng tái tạo, đóng cửa nhiều nhà máy điện than và nhập khẩu điện sạch từ các khu vực khác.
Tuy nhiên, việc triển khai rộng rãi các công nghệ đô thị thông minh vẫn đối mặt với không ít thách thức. Báo cáo của swissnex.org chỉ ra ba rào cản chính: chi phí đầu tư công nghệ cao, thiếu kinh nghiệm vận hành và bảo trì tại các thành phố nhỏ, và sự phân mảnh trong quản lý giữa các ngành.
Ví dụ, trong khi ngành giao thông tại nhiều thành phố đã ứng dụng dữ liệu số hiệu quả, thì lĩnh vực xây dựng lại thiếu dữ liệu về dòng năng lượng trong các tòa nhà, khiến việc điều phối nguồn lực kém hiệu quả.
Mô hình “chính quyền không giấy”
Thâm Quyến đang thử nghiệm mô hình “City in the Cloud” (Thành phố trên nền tảng đám mây), một hệ sinh thái quản trị hoàn toàn số hóa, nơi dữ liệu từ giáo dục, y tế, giao thông đến thủ tục hành chính đều được kết nối và xử lý tập trung trên nền tảng điện toán đám mây. Chính quyền cam kết hỗ trợ về tài chính, nhân lực và cơ chế hợp tác để hiện thực hóa mục tiêu này. Đây được xem là bước đệm để thành phố xây dựng mô hình “chính quyền không giấy” vào năm 2026.
