ĐNO - Ngành cà phê Thái Lan đang ở thời kỳ đỉnh cao khi nhu cầu về hạt cà phê đặc sản địa phương tăng vọt. Tuy nhiên, ngành này đang đối mặt với thách thức lớn khi năng suất thấp do biến đổi khí hậu.
Nốt trầm của ngành cà phê
Nhiệt độ tăng cao, lượng mưa không đều, hạn hán kéo dài và sâu bệnh đe dọa năng suất cây trồng. Năm 2023, Thái Lan sản xuất khoảng 15.650 tấn hạt cà phê, 2/3 trong số đó là arabica, trong khi sản lượng từng đạt hơn 86 nghìn tấn vào năm 2001.
Cạnh đó, diện tích canh tác cũng giảm do nhiều nông dân chuyển sang độc canh các loại cây trồng như ngô, hoặc các loại cây có giá trị cao hơn như sầu riêng.
“Biến đổi khí hậu không chỉ khiến năng suất cây trồng thấp mà còn ảnh hưởng đến chất lượng, không còn đáp ứng được những tiêu chuẩn mong đợi”, bà Jiraporn Inthasan, chuyên gia tại Đại học Maejo ở Chiang Mai cho biết.
Theo CNA, Thái Lan không phải là quốc gia duy nhất vật lộn với biến đổi khí hậu. Brazil và Việt Nam, hai trong số những nước sản xuất cà phê lớn nhất thế giới trải qua những vụ mùa thất bát vào năm 2024, góp phần đẩy giá cà phê toàn cầu lên mức cao nhất trong 50 năm vào tháng 2/2025.
Trên những ngọn đồi ở Chiang Dao, phía bắc Chiang Mai, PANA Coffee mất trắng khoảng 11ha cà phê của công ty do cháy rừng vào năm ngoái. Năm trước đó, công ty nhiều lần mất mùa do mưa trái mùa.
Bùng nổ văn hóa cà phê
Khi việc trồng cà phê bắt đầu ở Thái Lan vào cuối những năm 1960, người Thái hầu như không uống cà phê. Song, văn hóa cà phê bùng nổ ở các trung tâm đô thị của đất nước này thúc đẩy nhu cầu nội địa đạt mức kỷ lục. Năm 2025, thị trường cà phê nội địa được định giá 65 tỷ baht (2 tỷ USD), theo Bộ Thương mại Thái Lan.
Từ năm 1995 đến trước đại dịch năm 2020, lượng tiêu thụ cà phê hằng năm ở Thái Lan tăng gấp 10 lần. Hiện nay, người Thái tiêu thụ trung bình 340 tách cà phê mỗi năm.
Tìm lối đi riêng
Thái Lan đang tạo dựng chỗ đứng riêng, không phải nhà sản xuất lớn về khối lượng, thay vào đó là nhà sản xuất cà phê chất lượng cao, đặc sản và sản xuất quy mô nhỏ, chuyển hướng sang giá trị.
Cà phê đặc sản ở Thái Lan chỉ chiếm khoảng 10% sản lượng, khoảng 5.000 tấn mỗi năm, nhưng chiếm tới 20% tổng giá trị.
Cà phê đặc sản - một thuật ngữ chuyên ngành, được đánh giá theo thang điểm dựa trên các đặc tính như: hương thơm, hương vị, độ chua, độ đậm đà, độ cân bằng và hậu vị.
Ở Thái Lan, thuật ngữ trên dùng để mô tả cà phê do các nông hộ nhỏ trồng, có thể truy xuất nguồn gốc và phục vụ tại các quán cà phê thuộc làn sóng thứ ba, tức tập trung vào chất lượng hạt cà phê, xem đó là nghệ thuật thủ công và nhấn mạnh vào trải nghiệm của khách hàng.
PANA Coffee đang cố gắng kết nối nông dân sản xuất nhỏ lẻ và người tiêu dùng, cũng như nỗ lực sản xuất cà phê đặc sản trên quy mô lớn và đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng tại khu phức hợp ở ngoại ô thành phố Chiang Mai để đẩy mạnh chế biến hạt cà phê hữu cơ cao cấp.
Theo Precedence Research, thị trường cà phê toàn cầu ước tính trị giá 245 tỷ USD vào năm ngoái và dự kiến tăng trưởng khoảng 4,5% mỗi năm, đạt 382 tỷ USD vào năm 2034.
