Tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công

Bà Trần Thị Thanh Tâm cho biết, tổng kế hoạch vốn đầu tư công dự toán giao năm 2025 của thành phố Đà Nẵng được Thủ tướng Chính phủ giao là 16.402,859 tỷ đồng, trong đó: thành phố Đà Nẵng (cũ) 8.720,597 tỷ đồng, tỉnh Quảng Nam (cũ) 7.682,262 tỷ đồng.

Nguồn vốn được HĐND và UBND thành phố giao tại Nghị quyết số 16/NQ-HĐND ngày 12/8/2025 và Quyết định số 981/QĐ-UBND ngày 15/8/2025 là 17.638,582 tỷ đồng, chưa bao gồm đợt bổ sung kế hoạch vốn ngân sách Trung ương năm 2025 gần nhất được Thủ tướng Chính phủ giao bổ sung 330 tỷ đồng để thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW nguồn tăng thu ngân sách năm 2024 tại Quyết định số 2137/QĐ-TTg ngày 26/9/2025.

Theo bà Tâm, thành phố đã ban hành Nghị quyết số 83/NQ-HĐND ngày 13/12/2024, Nghị quyết số 58/NQ-HĐND ngày 06/12/2024, Quyết định số 2789/QĐ-UBND ngày 17/12/2024 và Quyết định số 2952/QĐ-UBND ngày 06/12/2024 phân bổ chi tiết cho các đơn vị và địa phương là 17.074,494 tỷ đồng, đạt 96,8% kế hoạch vốn HĐND thành phố giao.

Trong đó: Ngân sách địa phương 12.262,683 tỷ đồng (đạt tỷ lệ 100%); ngân sách trung ương 4.811,811 tỷ đồng (đạt tỷ lệ 89,5%); kế hoạch vốn còn lại chưa phân bổ là 564,088 tỷ đồng thuộc nguồn ngân sách trung ương.

Sau khi hợp nhất, UBND thành phố đã khẩn trương báo cáo HĐND thông qua các nghị quyết về kế hoạch vốn để sớm triển khai, giải ngân kế hoạch vốn được giao; ban hành văn bản hướng dẫn các chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án thực hiện chuyển tiếp quản lý các chương trình, dự án theo chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Tài chính.

UBND thành phố đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, họp định kỳ và kiểm tra thực tế để tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân; yêu cầu các chủ đầu tư, đơn vị quản lý dự án lập kế hoạch giải ngân chi tiết theo tháng, quý; đôn đốc nhà thầu và các đơn vị liên quan đảm bảo tiến độ, chất lượng giải phóng mặt bằng; giao các đơn vị chuyên môn thường xuyên cập nhật, báo cáo tình hình thực hiện, nhất là với các dự án trọng điểm.

UBND thành phố cũng điều chỉnh kế hoạch vốn đầu tư công theo thẩm quyền, cắt giảm vốn từ các dự án khó khăn để bổ sung cho các dự án có khả năng giải ngân cao; đồng thời chuyển nhiệm vụ giải phóng mặt bằng về Trung tâm Phát triển Quỹ đất để chủ động triển khai, đảm bảo tiến độ các dự án trọng điểm.

Với những giải pháp cụ thể, đến ngày 30/9/2025, tổng số vốn đã giải ngân là 7.760 tỷ đồng, tương đương 47,3% kế hoạch Thủ tướng giao và 44% kế hoạch HĐND thành phố giao.

Phần vốn còn lại cần giải ngân trước ngày 31/01/2026 là 8.642,859 tỷ đồng để đảm bảo yêu cầu giải ngân 100% theo chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Tài chính. Ngoài ra, kế hoạch vốn năm 2024 kéo dài sang năm 2025 đạt tỷ lệ giải ngân 40,2% (615,930/1.530,48 tỷ đồng).

Lý giải nguyên nhân giải ngân vốn đầu tư công chưa đạt như kỳ vọng, bà Tâm cho biết trong bối cảnh giá nhân công, vật liệu xây dựng tăng cao đột biến và nguồn cung khan hiếm, nhiều nhà thầu gặp khó khăn tài chính, thi công cầm chừng.

Đặc biệt vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng - đây là điểm nghẽn lớn nhất, ảnh hưởng tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Cùng với đó, việc tiếp nhận đất điều phối từ các dự án khác không đồng bộ với nhu cầu thực tế, trong khi không có bãi chứa chất thải xây dựng, gây khó khăn trong thi công.

Công tác bàn giao từ chủ đầu tư cũ về xã mới còn chậm do cán bộ thiếu và yếu chuyên môn. Nhiều dự án hạ tầng kỹ thuật vướng giải tỏa kéo dài, phát sinh kỹ thuật, chi phí đền bù, điều chỉnh quy hoạch, dự án và chủ trương đầu tư, dẫn đến chậm tiến độ.

Một số dự án áp dụng công nghệ mới chưa có định mức kinh tế - kỹ thuật, thiếu quỹ đất tái định cư, cần rà soát, điều chỉnh.

Việc lập quy hoạch chỉ được thực hiện sau khi có chủ trương đầu tư khiến quá trình khảo sát, thiết kế, lập hồ sơ bị động. Dữ liệu địa hình chưa kịp cập nhật, hồ sơ quy hoạch phức tạp, chưa hoàn thiện đúng quy định pháp lý, ảnh hưởng đến tiến độ, giải ngân vốn và chuẩn bị đầu tư các dự án.

Để đảm bảo kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công đạt 100% theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, UBND thành phố yêu cầu các đơn vị chủ đầu tư phải nâng cao tính chủ động, xây dựng tiến độ cụ thể theo tháng, tuần, phân công cán bộ bám sát công trình; đẩy nhanh thủ tục phê duyệt, đấu thầu, đảm bảo tiến độ giải ngân cuối năm. Đồng thời, phải chủ động xây dựng phương án tài chính phù hợp với biến động giá vật liệu.

Trung tâm Phát triển Quỹ đất thành phố cần tăng cường tiếp dân, phối hợp địa phương để giải quyết các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hồ sơ, đảm bảo minh bạch, đúng quy định. Đối với các trường hợp đủ điều kiện nhưng không chấp hành, cần có biện pháp xử lý hành chính nghiêm túc.

Các xã, phường được yêu cầu chỉ đạo hệ thống chính trị phối hợp cùng Trung tâm Phát triển Quỹ đất để tuyên truyền, vận động người dân chấp hành, thực hiện chính sách hỗ trợ đúng quy định pháp luật...