Một nghiên cứu mới công bố tại Berlin (Đức) cho thấy vắc-xin mRNA Covid-19 có thể kéo dài đáng kể thời gian sống của bệnh nhân ung thư đang điều trị miễn dịch.
Khi thế giới dần quên đi đại dịch Covid-19, giới khoa học lại phát hiện một lợi ích bất ngờ của vắc-xin mRNA: giúp bệnh nhân ung thư kéo dài tuổi thọ gấp đôi. Theo nghiên cứu công bố tại Đại hội Hội Ung thư châu Âu (ESMO) ở Berlin ngày 19/10, những người tiêm vắc-xin Covid-19 trong vòng 100 ngày trước khi bắt đầu liệu pháp miễn dịch có tỷ lệ sống sót sau 3 năm cao gấp đôi so với người không tiêm, theo trang Bioengineer.org. Phân tích hơn 1.000 ca bệnh tại Trung tâm Ung thư MD Anderson thuộc Đại học Texas cho thấy, phát hiện này có thể làm thay đổi cách điều trị ung thư trên toàn cầu.
Nghiên cứu do TS. Steven Lin, giáo sư Khoa Xạ trị ung thư và TS. Adam Grippin, bác sĩ nội trú cao cấp tại MD Anderson dẫn đầu đã theo dõi hơn 1.000 bệnh nhân điều trị từ tháng 8/2019 đến tháng 8/2023, theo medicalxpress.com. Kết quả thu hút sự chú ý của giới y học.
Theo trang Mdanderson.org, ở bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn muộn, 180 người được tiêm vắc-xin mRNA có thời gian sống trung vị 37,33 tháng, gần gấp đôi so với 20,6 tháng ở 704 người không tiêm. Với ung thư da di căn, kết quả còn ấn tượng hơn: 167 người không tiêm có thời gian sống trung vị 26,67 tháng, trong khi 43 người tiêm vẫn chưa chạm ngưỡng trung vị sau hơn 3 năm theo dõi.
Hiệu quả nổi bật nhất ghi nhận ở nhóm bệnh nhân có khối u “lạnh” về miễn dịch, tức những người có mức protein PD-L1 rất thấp và thường không đáp ứng với liệu pháp miễn dịch thông thường. Nhóm này có tỷ lệ sống sau 3 năm tăng gần năm lần khi tiêm vắc-xin Covid, theo medicalxpress.com.
“Vắc-xin mRNA Covid thương mại có thể huấn luyện hệ miễn dịch tiêu diệt tế bào ung thư”, TS. Grippin khẳng định trên Medicalxpress.com. Phát hiện này đặc biệt có ý nghĩa khi hiện chỉ khoảng 20% bệnh nhân ung thư đáp ứng với liệu pháp miễn dịch, theo NBC News.
Để tìm hiểu vì sao vắc-xin Covid có thể chống ung thư, nhóm nghiên cứu đã thử nghiệm trên chuột và nhận thấy vắc-xin mRNA hoạt động như một “hồi chuông báo động”, đặt hệ miễn dịch vào trạng thái cảnh giác cao để nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư, theo Medicalxpress.com.
Giáo sư Jeff Coller, chuyên gia về sinh học và liệu pháp RNA tại Đại học Y khoa Johns Hopkins, giải thích với NBC News rằng vắc-xin mRNA kích thích tế bào đuôi gai, một loại bạch cầu đặc biệt. Khi phát hiện mối đe dọa, tế bào này phát tín hiệu dẫn đường cho tế bào T tới tiêu diệt “kẻ xâm nhập”. “Chúng ta đang khai thác phản ứng tự nhiên mà cơ thể vốn đã biết cách thực hiện”, ông nói, đồng thời nhấn mạnh công nghệ mRNA là công cụ tối ưu để kích hoạt phản ứng này vì mọi tế bào đều chứa sẵn mRNA. “Bạn đang tận dụng chính hệ thống tự nhiên để chống lại khối u”, ông nói thêm.
Theo Bioengineer.org, điều đáng chú ý là các vắc-xin khác như phòng cúm hay viêm phổi không tạo ra hiệu quả tương tự, cho thấy mRNA có khả năng kích hoạt miễn dịch đặc biệt. TS. Grippin nhận định với Medicalxpress.com: “Điểm thú vị là các loại vắc-xin có sẵn, giá rẻ có thể giúp nâng cao hiệu quả của nhiều liệu pháp miễn dịch”.
TS. Elias Sayour, bác sĩ ung thư nhi tại Đại học Florida, thậm chí cho rằng phát hiện này có thể “cách mạng hóa toàn bộ lĩnh vực điều trị ung thư”. Theo ông, có thể thiết kế một loại vắc-xin không đặc hiệu còn hiệu quả hơn, hướng tới “vắc-xin ung thư phổ quát” cho mọi bệnh nhân.
Tuy nhiên, các chuyên gia kêu gọi thận trọng. TS. Stephanie Dougan, phó giáo sư tại Viện Ung thư Dana-Farber, người không tham gia nghiên cứu, chia sẻ quan điểm với NBC News: “Tôi lạc quan nhưng thận trọng. Có cơ sở khoa học để tin rằng điều này hiệu quả”, đồng thời cảnh báo từng có nghiên cứu hồi cứu gây nhầm lẫn.
Hiện một thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 ngẫu nhiên, đa trung tâm đang được thiết kế để xác nhận kết quả ban đầu, theo Mdanderson.org. TS. Grippin nhấn mạnh với NBC News: “Dữ liệu rất hứa hẹn, nhưng cần được kiểm chứng qua thử nghiệm giai đoạn 3 để xác định liệu vắc-xin này có nên được áp dụng cho bệnh nhân hay không”.
