Tọa lạc trong vùng lõi di sản Tràng An, khu du lịch sinh thái Thung Nham gây ấn tượng với hệ thống hang động kỳ ảo và vườn chim tự nhiên quy tụ hàng chục nghìn cá thể quý hiếm.
Khu du lịch sinh thái Thung Nham tọa lạc tại thôn Hải Nham, phường Nam Hoa Lư, Ninh Bình, nằm trọn trong vùng lõi của Quần thể danh thắng Tràng An và tiếp giáp với khu du lịch Tam Cốc – Bích Động. Với quy mô hơn 300ha, đây là điểm đến sinh thái tổng hợp tiêu biểu, kết hợp hài hòa giữa cảnh quan núi đá vôi, hệ thống sông nước và rừng ngập mặn đa dạng.
Tên gọi Thung Nham mang ý nghĩa đặc trưng của địa hình địa phương: "Thung" là thung lũng được bao bọc bởi núi, và "Nham" là vách đá cao. Địa danh này phản ánh chính xác cấu trúc địa chất karst của vùng di sản, nơi các dãy núi đá vôi sừng sững bao quanh các vùng đất trũng, tạo nên không gian sinh thái biệt lập và yên tĩnh.
Điểm nhấn quan trọng nhất tại Thung Nham chính là vườn chim tự nhiên nằm giữa Hồ Tiên rộng 18ha. Nhờ môi trường trong lành và sự bảo bọc của các dãy núi đá vôi như bức tường thành tự nhiên, nơi đây trở thành nơi cư trú lý tưởng của hơn 46 loài chim với khoảng 5.000 tổ.
Hệ sinh thái tại đây ghi nhận nhiều loài quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam, đặc biệt là Hằng Hạc và Hồng Hoàng (Phượng Hoàng đất). Các loài chim có sự phân bố tầng thứ rõ ràng: hạc và diệc thường làm tổ trên vách núi cao, cò trắng chọn các bụi tre tầm trung, trong khi vạc cư trú tại các bụi lau sậy sát mặt nước.
Mùa sinh sản cao điểm kéo dài từ tháng 8 đến tháng 4 âm lịch hằng năm. Vào thời điểm này, du khách có thể quan sát cảnh tượng hàng nghìn cá thể chim bay về tổ trong ánh hoàng hôn, tạo nên bức tranh thiên nhiên sống động giữa lòng cố đô.
Bên cạnh vườn chim, Thung Nham còn sở hữu hệ thống hang động đặc sắc gắn liền với các truyền tích lịch sử của kinh thành Hoa Lư xưa:
Thung Nham không chỉ là điểm đến sinh thái mà còn lưu giữ các giá trị tâm linh quan trọng. Cụm di tích bao gồm Đền Gối Đại thờ Tam tòa Thánh Mẫu và Linh Thần Miếu, nơi thờ Đức Thánh Việt Vương – vị tướng có công phò tá vua Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân.
Đặc biệt, tại đây có cây đa hơn 1.000 năm tuổi bao bọc lấy ngôi miếu cổ, tạo nên không gian huyền bí. Gần đó, Hồ Tiên với mực nước duy trì 3-4m quanh năm vẫn giữ được nét linh thiêng trong đời sống người dân bản địa. Theo truyền thống, nước hồ được tin là có khả năng thanh tẩy, thường được người dân sử dụng trong các nghi lễ thờ cúng dịp Tết để cầu mong bình an.
