Gửi bình luận
Ngày 24/7, Hội nghị Thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) – Trung Quốc diễn ra tại Bắc Kinh trong bối cảnh hai bên vừa kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1975 - 2025), nhưng lại đang đối mặt với những bất đồng sâu sắc về chiến lược, thương mại và địa chính trị toàn cầu. Hội nghị lần này là phép thử về khả năng định hình lại mối quan hệ trong một thế giới nhiều biến động.
Năm mươi năm trước, việc thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Cộng đồng Kinh tế châu Âu (tiền thân của EU) và Trung Quốc được xem là bước ngoặt lịch sử, mở ra kỷ nguyên hợp tác kinh tế, thương mại và văn hóa giữa hai nền văn minh lớn. Trải qua nửa thế kỷ, Trung Quốc đã vươn lên thành đối tác thương mại lớn thứ hai của EU, trong khi EU là đối tác thương mại hàng đầu của Trung Quốc.
Tuy nhiên, từ khoảng năm 2019 trở lại đây, EU đã dần điều chỉnh cách tiếp cận với Trung Quốc, coi nước này đồng thời là "đối tác hợp tác", "đối thủ cạnh tranh kinh tế" và "đối thủ mang tính hệ thống". Sự thay đổi này phản ánh những lo ngại ngày càng gia tăng của EU về các vấn đề như trợ giá công nghiệp, tính minh bạch thị trường, an ninh công nghệ, vai trò địa chính trị của Trung Quốc trong các điểm nóng toàn cầu.
Những vấn đề đặt ra tại hội nghị lần này lại phản ánh rõ sự chia rẽ ngày càng lớn. Về thương mại, EU tiếp tục bày tỏ quan ngại về tình trạng "thặng dư thương mại khổng lồ" của Trung Quốc lên tới hơn 400 tỷ euro năm 2023, nhất là trong các lĩnh vực nhạy cảm như xe điện, pin năng lượng và thiết bị công nghệ cao.
EU đã công bố các cuộc điều tra chống trợ cấp và đang xem xét áp thuế đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, điều mà Bắc Kinh gọi là "chủ nghĩa bảo hộ trá hình".
Động thái của Brussels khi đưa một loạt công ty Trung Quốc vào danh sách trừng phạt mới nhất đã vấp phải phản ứng dữ dội từ Bắc Kinh.
Về công nghệ và chuỗi cung ứng, EU thúc đẩy chiến lược “tự chủ chiến lược mở” (open strategic autonomy), tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc trong các chuỗi cung ứng thiết yếu như đất hiếm, dược phẩm và thiết bị năng lượng xanh. Trung Quốc, trong khi đó, thúc đẩy “nội tuần hoàn kép” và đầu tư mạnh vào các ngành công nghệ lõi như bán dẫn và AI, những lĩnh vực đang trở thành điểm nóng cạnh tranh toàn cầu.
Hội nghị Thượng đỉnh EU - Trung Quốc năm 2025 là hình ảnh điển hình cho một thế giới đang phân cực và tái cấu trúc.
EU, dù vẫn muốn duy trì vai trò “cầu nối” giữa phương Tây và phương Đông, nhưng không thể phớt lờ áp lực từ các đối tác như Mỹ hay Nhật Bản về các vấn đề an ninh, công nghệ.
Trong khi đó, Trung Quốc ngày càng khẳng định vị thế của mình trong các cấu trúc đa phương mới như BRICS+ hay Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), với mục tiêu xây dựng một trật tự toàn cầu “đa trung tâm”.
Trong bối cảnh đó, mối quan hệ EU - Trung Quốc có thể sẽ không còn là đối tác "chiến lược toàn diện" như ảo vọng 10 năm trước, mà là mối quan hệ mang tính chiến thuật, linh hoạt, vừa hợp tác vừa cạnh tranh, dựa trên từng lợi ích cụ thể và giới hạn niềm tin.
Điều đó cho thấy, sau 50 năm, EU và Trung Quốc không còn nhìn thế giới từ cùng một lăng kính. Hai bên đang đứng ở những ngã rẽ chiến lược khác nhau, nơi mỗi quyết định sẽ không chỉ định hình mối quan hệ song phương mà còn góp phần định hình tương lai trật tự toàn cầu.