Gửi bình luận
ĐNCT - Mỗi mùa Trung thu, tiếng trống lân lại rộn lên giữa phố, mang theo niềm háo hức và ký ức rất riêng của nhiều thế hệ. Phía sau các màn biểu diễn rực rỡ là quá trình tập luyện bền bỉ của những người trẻ, cùng niềm đam mê được gìn giữ và tiếp nối qua từng mùa hội.
Nhìn từ dưới, con lân nhẹ bẫng trên những trụ sắt, lúc chồm lên, lúc khựng lại, rồi bất ngờ tung mình sang cột kế bên theo nhịp trống dồn. Mọi chuyển động gọn ghẽ đến mức người xem dễ quên rằng dưới sắc màu rực rỡ ấy là hai con người đang cùng giữ nhịp và nâng đỡ nhau.
Ngô Văn Đạt, thành viên múa đuôi của Đoàn lân sư rồng Tuấn Nghĩa, đến với lân từ năm 15 tuổi. Những ngày đầu, Đạt chỉ góp nhịp bằng tiếng xèng, tiếng trống. Một năm sau, cậu học trò mới làm quen lân, học múa đầu rồi chuyển sang múa đuôi vì thể hình phù hợp. Nhưng để có thể đứng trên Mai Hoa Thung, Đạt còn phải trải qua khoảng sáu tháng luyện thuần thục dưới đất và gần một năm tập trên giàn cao trước khi tham gia thi đấu.
Phía sau khoảnh khắc con lân tung mình nhẹ bẫng là hằng tháng, thậm chí cả năm trời miệt mài khổ luyện. Khó nhất là tầm nhìn của người biểu diễn bị che khuất phần lớn. Khoảng cách giữa các trụ, điểm đặt chân vì thế không chỉ được nhìn bằng mắt mà gần như phải được nhớ bằng chân, bằng nhịp trống và bằng cảm giác về người đang chuyển động cùng mình.
Những bài diễn Mai Hoa Thung có nhiều kỹ thuật rất khó, như cú phóng 2,8 m, xoay 180 độ; hay cú phóng 2,5 m kết hợp santo thuận (lộn người về phía trước). Trên sân diễn, tất cả chỉ diễn ra trong vài giây. Dưới sân tập, từng điểm đặt chân phải được làm đi làm lại cho đến khi thành phản xạ.
Cậu trai 22 tuổi bảo chấn thương là chuyện khó tránh với người theo Mai Hoa Thung. Có lần Đạt bị lật sơ mi, có lần đau cơ khớp. Nặng nhất là lúc thực hiện động tác khom người gánh bạn diễn trong tư thế lộn ngược, rồi đi lùi trên cây cột cao nhất.
Cú tập ấy để lại chấn thương ở gót chân. Bác sĩ dặn nghỉ sáu tháng. Ba tháng sau, cậu trai trẻ đã trở lại sân tập. Tôi hỏi sao không chờ thêm. Đạt cười. Câu trả lời quanh đi quẩn lại vẫn là hai chữ: Đam mê.
Dưới những trụ sắt, Hồ Tuấn - Trưởng đoàn lân sư rồng Tuấn Nghĩa, chăm chú quan sát từng lượt tập. Ban ngày anh lái xe, tối lại trở về với tiếng trống và sân lân. Đoàn hiện có hơn 20 thành viên, người nhỏ nhất mới 14 tuổi.
Anh kể, thuở đầu, phần lớn anh em trong đoàn cũng chỉ tự học qua mạng. Thấy người ta múa sao thì tập theo vậy, sai thì sửa, chưa hiểu lại mở video xem thêm. Sau quãng thời gian tự lần mò, Đoàn lân sư rồng Tuấn Nghĩa gặp được những người đi trước sẵn lòng đứng cạnh chỉ từng bước.
Những người đi trước ấy là anh em Đoàn lân sư rồng Tứ Câu Đà Nẵng. Nguyễn Đức Hiệp - Trưởng đoàn, nhắc chuyện “chỉ nghề” nhẹ tênh, như thể giữa những người cùng mê tiếng trống, người biết trước chỉ người biết sau vốn là chuyện tự nhiên.
Hiệp bảo, có thời gian Tứ Câu và Tuấn Nghĩa cùng tập ở khu vực Cẩm Lệ. Thấy những người trẻ bên kia còn loay hoay với kỹ thuật, anh em Tứ Câu đứng cạnh sửa từng động tác. Tứ Câu không giữ kỹ thuật cho riêng mình. Từ cách đánh trống, múa đầu, múa đuôi đến kinh nghiệm trên giàn Mai Hoa Thung. Khi cần học bài bản hơn, Hiệp còn kết nối thầy từ Thành phố Hồ Chí Minh ra trực tiếp hướng dẫn. “Anh em cùng chơi thì cứ chia sẻ để cùng nhau phát triển”, Hiệp cười.
Hiệp cũng từng đi qua quãng đường tự tìm người để học từng chút một. Giờ đây, những gì từng chắt chiu qua năm tháng lại được anh truyền lại cho những người cùng đam mê. Có lẽ bởi từng biết cảm giác loay hoay của người mới bắt đầu nên Hiệp không muốn giữ nghề cho riêng mình.
Điều anh mong hơn cả là lân sư rồng ở Đà Nẵng không chỉ được nhớ đến mỗi mùa lễ hội, mà còn được nhìn nhận như một loại hình nghệ thuật gắn với đời sống cộng đồng, có giá trị để gìn giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Có lẽ câu chuyện truyền nghề ở Đoàn lân sư rồng Tứ Câu Đà Nẵng hiện rõ nhất trong hành trình của Nguyễn Hồng Kha. Chàng trai sinh năm 1995 lớn lên ở Quế Sơn, mê lân từ nhỏ mà quanh mình chẳng có ai cầm tay chỉ từng thế đứng, cách nâng đầu hay nhịp bật. Vậy là tự học. Thấy video nào có lân thì xem, động tác nào chưa hiểu thì tua lại, chưa làm được thì cứ tập tiếp.
Năm 2013, Kha ra Đà Nẵng học Trường Đại học Thể dục Thể thao Đà Nẵng, chuyên ngành Quản lý thể dục thể thao. Ba năm sau, Kha tìm đến Đoàn lân sư rồng Tứ Câu Đà Nẵng. Từ chỗ một mình lần mò qua những đoạn video, Kha bắt đầu được tập trong một đội hình thực sự.
Có lần mới tập ráp đầu lân, tầm nhìn bị che khuất khiến Kha quẹt người vào cột, vùng ngực trầy xước một mảng rộng. Lên Mai Hoa Thung, mọi thứ còn khắc nghiệt hơn. Mặt giàn hẹp, khoảng cách giữa các trụ ngắn mà sai số gần như không có chỗ để sửa. Một bước chân lệch điểm, một cú lấy đà thiếu lực hay chỉ một nhịp chậm với bạn diễn đều có thể dẫn đến cú ngã.
Kha bảo, cặp diễn phải đạt đến cảm giác “hai người như một”. Người múa đầu tạo thần thái, dẫn hướng và bật nhảy. Người múa đuôi phía sau gánh, đỡ, giữ trọng tâm. Chẳng cần nói với nhau, chỉ một chuyển động cơ thể hay một nhịp trống quen cũng đủ thành tín hiệu. Sự ăn ý ấy chỉ có thể hình thành bằng hàng giờ tập luyện.
Ngày thường, đội tập từ thứ Hai đến thứ Sáu; gần mùa biểu diễn hoặc chuẩn bị giải, lịch tập kéo sang cả cuối tuần. Những đợt cao điểm, buổi tập có thể kéo đến nửa đêm, thậm chí 1 giờ sáng. Có hôm các thành viên tranh thủ tập thêm buổi trưa để tránh thời tiết mưa vào buổi tối.
Theo Kha, chỉ cần ngưng tập một thời gian, thể lực, phản xạ và độ nhuần nhuyễn của bài diễn đều giảm. Vì vậy, đoàn duy trì tập luyện gần như quanh năm, đồng thời chú trọng giữ sức khỏe, hạn chế rượu bia, thuốc lá để kéo dài tuổi nghề.
Ban ngày, Kha là nhân viên tài chính ngân hàng. Hết giờ, anh lại trở về sân tập, nơi tiếng trống, mồ hôi và những cột sắt chờ sẵn một nhịp sống khác. Hai công việc tưởng chẳng liên quan cứ thế đi song song. Đơn vị nơi Kha làm việc cũng hiểu niềm đam mê ấy, tạo điều kiện để anh tham gia các giải đấu, kể cả những đợt thi đấu kéo dài quá số ngày phép thông thường.
Nhưng tuổi nghề rồi cũng có giới hạn. Khi người bạn đảm nhận vị trí múa đuôi gặp vấn đề sức khỏe, cặp đôi từng sát cánh qua bao cú bật trên giàn cao cũng đến lúc phải dừng lại. Kha rời Mai Hoa Thung nhưng không rời tiếng trống. Anh chuyển sang hỗ trợ lớp trẻ, miệt mài đứng dưới giàn chỉnh từng động tác.
Đoàn hiện đào tạo hai cặp múa mới, trong đó có hai con trai của Nguyễn Đức Hiệp. Kha cùng những người đi trước hướng dẫn các em từ cách đặt chân, giữ trọng tâm đến sự phối hợp giữa đầu và đuôi. Vòng truyền nghề ở Đoàn lân sư rồng Tứ Câu Đà Nẵng cứ thế nối tiếp.
Kha bảo, chỉ cần nghe tiếng trống lân là lòng đã rạo rực. Tôi chợt nhớ đám trẻ năm nào trong con hẻm nhỏ, cứ nghe trống là chạy. Có đứa theo vài mùa rồi lớn lên, thôi không chạy nữa. Cũng có người đã đi theo âm thanh ấy quãng thật xa…