Tiếng Việt phải là “lời chào” đầu tiên

Thiếu tiếng mẹ đẻ, không biết quán bán gì!

Tại nhiều khu vực ven biển, không khó để bắt gặp “một nửa thế giới ở Việt Nam” với số lượng người nước ngoài đông đúc đến bất ngờ. Cũng vì vậy, loạt cửa hàng, dịch vụ ăn theo “mang cả thế giới về Đà Nẵng” cũng mọc dày để phục vụ nhóm du khách này. Tuy nhiên nhiều cửa hàng chỉ treo biển hiệu, bảng quảng cáo bằng tiếng nước ngoài khiến nhiều người Việt phải ngập ngừng vì… không thấy tiếng Việt.

Đến tham quan khu vực biển Mỹ Khê, ông Nguyễn Đức Thọ, cùng vài du khách lớn tuổi đến từ Gia Lai khựng lại trước một dãy cửa hàng. Trong nhóm khách du lịch hưu trí của ông có người muốn mua món hàng đặc sản nhưng qua hết cửa hàng này đến cửa hàng khác mà vẫn không thấy tiếng Việt chỉ dẫn. Trước mắt họ là loạt biển hiệu bằng tiếng nước ngoài khiến ai cũng bỡ ngỡ. “Ghi tiếng gì mình chả hiểu nên không dám vào” - ông Thọ nói.

Khi băng qua đường hòa vào khu phố du lịch An Thượng, cả đoàn phải hỏi người dân địa phương mới được hướng dẫn đến nơi mua được đặc sản ưng ý. Nhưng câu chuyện được các ông bà tuổi “thất thập cổ lai hy” chia sẻ trên xe trở về không dừng lại ở món quà mà là các quán xá không tiếng Việt khiến ai nấy phải đoán già đoán non.

Trong câu chuyện mang về quê, Đà Nẵng không chỉ hiện đại mà cho cảm giác như đi tham quan nước ngoài với toàn du khách mà còn có với các cửa hàng tiếng nước ngoài đẹp mắt. Mỗi tội không có tiếng mẹ đẻ để những người không biết ngoại ngữ như ông Thọ có thể tìm hiểu.

Thời gian gần đây có dịp qua khu phố Tây nhiều người cũng gặp khó khăn khi mua bán vì biển hiệu, thực đơn toàn tiếng nước ngoài.

Dọc các tuyến khu phố Tây trục đường An Thượng, Hoàng Kế Viêm, Châu Thị Vĩnh Tế… không khó để bắt gặp những tấm biển hiệu chỉ sử dụng tiếng Hàn, tiếng Trung hoặc tiếng Anh. Nhiều biển hiệu nhà hàng, quán cà phê, cửa hàng tiện lợi, nơi làm móng chân… nhưng khó phân biệt nếu như không nhìn vào những bộ bàn ghế đặt trước cửa, những kệ hàng bên trong.

Tiếng nước ngoài
chỉ được ¾ diện tích chữ tiếng Việt

Nhiều biển hiệu được thiết kế bắt mắt, hiện đại, hướng đến nhóm khách quốc tế vốn là điều dễ hiểu với một thành phố mà lượng khách nước ngoài ngày càng đông. Thế nhưng, ở không ít nơi tiếng Việt gần như vắng bóng. Trong khi khách nước ngoài có thể dễ dàng nhận ra cửa hàng mình cần tìm thì khách ta lại bối rối vì thiếu đi mất phần quan trọng là tiếng mẹ đẻ.

Không đọc được thông tin chỉ dẫn khiến nhiều người cảm giác như không gian này không còn dành cho tất cả mọi người. Vô tình tạo nên một khoảng cách giữa không gian kinh doanh và chính những người đang sống trên mảnh đất này.

Chị Trần Thị Thắm, một người bán hàng lớn tuổi ở khu vực An Thượng, kể thường xuyên gặp du khách trong nước dừng lại trước các cửa hàng chỉ để hỏi “ở đây bán gì?”. Bởi điểm chung của không ít biển hiệu, thực đơn, bảng quảng cáo giới thiệu đủ thứ tiếng “Liên hiệp quốc” nhưng người không biết ngoại ngữ đành chịu thua.

“Tôi bán hàng khu này quen rồi nên chỗ nào cũng biết nhưng cũng thấy cũng ái ngại. Một tấm biển có thể giúp nhiều khách quốc tế dễ dàng nhận ra cửa hàng nhưng với khách trong nước lại không biết bán gì thì thấy nó kỳ kỳ làm sao!” - chị nói.

Điều đáng chú ý là câu chuyện này không còn xuất hiện ở một vài cửa hàng cá biệt. Khi dọc nhiều tuyến phố du lịch, những biển hiệu thiếu tiếng Việt hoặc không có tiếng Việt hiện diện như một đặc trưng của khu phố quốc tế. Có thể khu phố ấy tạo cho khách có cảm giác “hội nhập” hơn, dễ “chạm” đến khách hàng tiềm năng, tạo sự thuận lợi khi buôn bán nhưng lại tạo cảm giác hụt hẫng với khách trong nước khi tiếng Việt không được đặt ở vị trí trang trọng nhất.

Theo các chủ cửa hàng ở đây, tính cạnh tranh và thị trường khách đặc trưng khiến nhiều quán chỉ hướng tới một nhóm khách chuyên biệt. Quán có nhóm khách nước nào thì cửa tiệm sẽ ưu tiên dùng bảng hiệu to bằng tiếng nước đó nên thiết kế biển hiệu theo phong cách và ngôn ngữ quê hương khách để dễ nhận ra.

Trong khi đó, theo quy định, sự hiện diện của tiếng Việt trên biển hiệu, biển quảng cáo là bắt buộc trong lãnh thổ nước ta. Đại diện Phòng Văn hóa - Xã hội phường Ngũ Hành Sơn, cho biết việc cơ sở kinh doanh dùng bảng hiệu song ngữ phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, trong đó tiếng Việt là ngôn ngữ chính.

Khi sử dụng cả tiếng Việt và tiếng nước ngoài trên một biển quảng cáo thì chữ tiếng nước ngoài không được chiếm quá ba phần tư diện tích chữ tiếng Việt và phải đặt dưới chữ tiếng Việt.