Tranh cãi quanh TikTok không mới nhưng đoạn video nội bộ vừa được tiết lộ thu hút sự chú ý đặc biệt bởi nó không còn là cảnh báo từ giới chức hay học giả bên ngoài, mà hé lộ những băn khoăn từ chính nhân viên TikTok về nguy cơ thuật toán gây hại cho giới trẻ.
Đoạn video gây chú ý
Các nền tảng khác như Facebook hay YouTube cũng từng bị chỉ trích với cáo buộc về tính “gây nghiện” của thuật toán gợi ý nội dung khiến người dùng dành quá nhiều thời gian trên ứng dụng và cùng với đó là rủi ro liên quan đến nội dung độc hại và lệch chuẩn.
Tuy nhiên, TikTok gây nhiều quan ngại hơn vì tốc độ lan tỏa nhanh chóng, cơ chế phân phối nội dung mạnh mẽ và đối tượng người dùng chính là thanh thiếu niên, nhóm dễ bị tác động bởi các yếu tố tâm lý, xã hội.
Điểm khác biệt lớn khiến đoạn video được công bố tại tòa án bang North Carolina (Mỹ) thu hút sự chú ý của dư luận ở chỗ: không phải chuyên gia bên ngoài hay chính trị gia cảnh báo, mà chính nhân viên TikTok cũng từng bày tỏ lo ngại ngay trong các cuộc họp nội bộ trước đây.
“Những video trên TikTok chứng minh những gì chúng tôi đã tranh luận tại tòa: các công ty truyền thông xã hội đang thu hút trẻ em để tối đa hóa lợi nhuận, ngay cả khi phải đánh đổi sức khỏe của các em”, Tổng chưởng lý đương nhiệm của North Carolina Jeff Jackson nhận định trong cuộc trao đổi với CNN.
Trong video, Alexandra Evans, người từng lãnh đạo chính sách công về an toàn của TikTok tại châu Âu, cho biết ứng dụng có yếu tố thúc đẩy hành vi sử dụng mang tính cưỡng bức, làm ảnh hưởng tới giấc ngủ, bữa ăn và giao tiếp đời thực của giới trẻ.
Trong khi đó, Ashlen Sepulveda, từng làm việc trong bộ phận tin cậy và an toàn của TikTok, thừa nhận điều khiến cô mất ngủ là việc thuật toán của TikTok liên tục đẩy nội dung đến người dùng dựa trên hành vi quan tâm, đặc biệt nguy hiểm với những ai tìm kiếm về sức khỏe tâm thần.
Những “lời thú nhận” này gần như là sự cộng hưởng với cáo buộc của bang North Carolina rằng TikTok ý thức rõ hệ lụy từ việc lạm dụng màn hình nhưng vẫn thiếu minh bạch với người dùng. Chính sự trùng khớp này khiến video trở thành bằng chứng gây chú ý. Nó khiến lập luận của phía công tố không chỉ dựa vào nghiên cứu bên ngoài, mà còn được củng cố từ những tiếng nói bên trong công ty.
Phản ứng và lập luận từ TikTok
Ở chiều ngược lại, TikTok khẳng định đoạn video bị “cắt ghép, trình chiếu ngoài ngữ cảnh”, phản ánh các cuộc thảo luận nội bộ từ giai đoạn đầu phát triển nền tảng và đây chỉ là ý kiến cá nhân, chứ không phản ánh thực tiễn vận hành hiện tại. Trước đây, TikTok chỉ trích vụ kiện ở North Carolina là “không chính xác và gây hiểu lầm”.
CNN dẫn lời người phát ngôn của TikTok cho biết, kể từ khi ra mắt ứng dụng, nền tảng tạo dựng hồ sơ theo dõi an toàn và tin cậy vững chắc, với hơn 70 tính năng và cài đặt được thiết kế đặc biệt để bảo vệ trẻ vị thành niên.
Đơn cử như chế độ mặc định riêng tư, hạn chế thông báo ban đêm, tính năng “thiền định có hướng dẫn” giúp thanh thiếu niên giảm bớt việc lướt mạng và dành thời gian nghỉ ngơi... Lập luận này cho thấy TikTok muốn chứng minh họ không phớt lờ vấn đề, mà liên tục cải thiện các tính năng một cách có trách nhiệm.
Đoạn video xuất hiện giữa lúc TikTok thuộc sở hữu của công ty ByteDance (có trụ sở tại Trung Quốc) đang đối mặt với hạn chót ngày 17/9 để tuân thủ luật “bán hoặc bị cấm” do chính quyền Mỹ ban hành.
Giới quan sát cho rằng, TikTok gặp rắc rối ngay tại thời điểm nhạy cảm khi dư luận, giới chức và pháp luật Mỹ đang cùng tập trung vào ứng dụng này và bất kỳ tài liệu nội bộ nào cũng dễ trở thành “mồi lửa” khuếch đại nghi ngờ. Do đó, đoạn video không chỉ là bằng chứng pháp lý, mà còn là bước ngoặt truyền thông, khiến công chúng tin rằng những gì họ lo sợ không phải chỉ là phỏng đoán, mà còn được chính nhân viên TikTok xác nhận.
Giờ đây, số phận của TikTok, ứng dụng với 170 triệu người dùng Mỹ, là điều khó đoán định. Một mặt, các vụ kiện có thể làm gia tăng nguy cơ vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng nếu thêm bằng chứng bất lợi lộ ra. Mặt khác, Washington sẽ quyết định liệu chấp nhận thỏa hiệp, như để công ty Mỹ mua lại hay chọn biện pháp mạnh nhất là cấm hoàn toàn.
Đáng chú ý, Nhà Trắng gần đây ra mắt tài khoản TikTok chính thức, càng làm gia tăng sự không chắc chắn về kế hoạch của Washington đối với tương lai của ứng dụng này.
