Từ một phương tiện mưu sinh gắn bó với ngư dân miền Trung qua nhiều thế hệ, thuyền thúng đã trở thành hình ảnh độc đáo mang dấu ấn văn hóa biển. Nếu tổ chức được Festival Thuyền thúng tại Đà Nẵng sẽ mở ra cơ hội hình thành một sản phẩm du lịch đặc trưng, đồng thời góp phần tôn vinh tri thức dân gian, nghề biển truyền thống và bản sắc của các làng chài ven biển trong nhịp phát triển mới.
Trong nhiều năm qua, Đà Nẵng đã từng bước khẳng định vị thế là trung tâm du lịch lớn của cả nước với hệ sinh thái sản phẩm khá đa dạng. Thành phố xây dựng thành công nhiều thương hiệu mang tầm quốc gia và quốc tế. Các sản phẩm này góp phần tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ, định hình hình ảnh một đô thị du lịch năng động, hiện đại và giàu sức sống.
Tuy nhiên, nhìn từ chiều sâu văn hóa bản địa và giá trị tài nguyên biển đảo, hệ thống sản phẩm du lịch hiện nay vẫn còn thiếu những điểm nhấn thật sự riêng biệt gắn với đời sống cư dân miền biển. Nhiều hoạt động vẫn thiên về trình diễn, giải trí hoặc khai thác cảnh quan tự nhiên, trong khi các giá trị văn hóa nghề biển - vốn là lớp trầm tích quan trọng trong lịch sử hình thành vùng đất ven biển miền Trung - chưa được khai thác tương xứng để trở thành sản phẩm du lịch có khả năng nhận diện thương hiệu lâu dài.
Trong Đề án phát triển du lịch khu vực phía nam thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố đề xuất cho thấy sự cần thiết của việc tổ chức lại không gian du lịch theo hướng đồng bộ, liên kết, khai thác hiệu quả tiềm năng từng khu vực là yêu cầu tất yếu để đạt được mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Riêng khu vực phía nam thành phố sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch phong phú, đa dạng với nhiều giá trị nổi bật về văn hóa - lịch sử, sinh thái sông, hồ, biển, đảo, làng nghề và đời sống văn hóa cộng đồng.
Đặc biệt, trong định hướng phát triển du lịch thành phố Đà Nẵng đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, thành phố xác định quan điểm phát triển: “Lấy chiều sâu của văn hóa, bản sắc văn hóa và tài nguyên du lịch làm giá trị cốt lõi; lấy giá trị trải nghiệm của sản phẩm làm sự đặc sắc, khác biệt của điểm đến”. Đây là định hướng rất quan trọng để mở ra yêu cầu phát triển những sản phẩm du lịch mới, nhất là ở khu vực phía nam, dựa trên nền tảng văn hóa bản địa, tăng tính trải nghiệm, tính cộng đồng và phát triển xanh bền vững.
Trên cơ sở đó, việc đề xuất tổ chức Festival Thuyền thúng tại khu vực bãi biển Tam Thanh, phía nam thành phố, là một ý tưởng có tính khả thi và giàu giá trị khác biệt.
Thuyền thúng từ lâu đã trở thành hình ảnh đặc trưng của cư dân ven biển miền Trung. Không chỉ là phương tiện mưu sinh, chiếc thuyền thúng còn phản ánh tri thức dân gian, kỹ thuật thích ứng với môi trường biển, tập quán lao động và cả tinh thần cộng đồng của ngư dân.
Đáng chú ý, hơn mười năm trước, thuyền thúng của làng nghề Phú Mỹ (Phú Yên trước đây) từng được đưa sang Thái Lan hỗ trợ người dân Bangkok trong mùa lũ. Sự kiện này không chỉ cho thấy tính ứng dụng độc đáo của chiếc thuyền thúng Việt Nam mà còn khẳng định giá trị văn hóa bản địa có sức lan tỏa vượt ra ngoài phạm vi một làng nghề hay một địa phương. Từ một phương tiện dân dã của ngư dân miền Trung, thuyền thúng đã trở thành hình ảnh gây ấn tượng với bạn bè quốc tế bởi sự linh hoạt, sáng tạo và khả năng thích ứng đặc biệt với môi trường sông nước, biển cả.
Hiện nay, thuyền thúng vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động đánh bắt gần bờ của cư dân miền biển Đà Nẵng và khu vực duyên hải miền Trung. Với ưu điểm nhẹ, linh hoạt, dễ xoay trở và thích nghi tốt với điều kiện sóng nước ven bờ, thuyền thúng trở thành phương tiện không thể thiếu trong các nghề câu mực, kéo lưới, lặn bắt hải sản và trung chuyển ngư cụ từ tàu vào bờ. Riêng ở Cẩm Thanh (Hội An), thuyền thúng đã tham gia làm du lịch. Không chỉ gắn bó với sinh kế của ngư dân, thuyền thúng còn là biểu tượng của văn hóa biển miền Trung qua nhiều thế hệ.
Đặc biệt, tại vùng biển Tam Quang, Tam Hải, nghề đan thuyền thúng truyền thống vẫn được duy trì và phát triển, cung cấp sản phẩm cho nhiều địa phương ven biển trong khu vực. Nhiều cơ sở mỗi năm sản xuất hàng chục chiếc thúng phục vụ đội tàu đánh bắt xa và gần bờ, góp phần gìn giữ một nghề thủ công đặc trưng của cư dân biển. Đây là “di sản sống” mang tính nhận diện văn hóa rất rõ nét nhưng hiện chủ yếu tồn tại trong đời sống dân sinh, chưa được nâng tầm thành sản phẩm du lịch đặc trưng của Đà Nẵng. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để xây dựng một festival mang tính nhận diện văn hóa biển riêng có của Đà Nẵng.
Điểm nổi bật của Festival Thuyền thúng chính là khả năng tạo ra giá trị trải nghiệm rất cao cho du khách. Khác với nhiều lễ hội chỉ mang tính thưởng lãm, festival này cho phép người dân và du khách trực tiếp tham gia các hoạt động gắn với đời sống biển như: thi lắc thúng cá nhân, thi lắc thúng đôi, thi vượt cự ly trên biển, thi đan thuyền thúng nhanh - đẹp, trình diễn nghi thức ra khơi, trải nghiệm cùng ngư dân trên biển, biểu diễn kỹ năng điều khiển thúng kết hợp nghệ thuật dân gian miền biển…
Các hoạt động này vừa mang tính thi đấu, trình diễn, vừa tạo sự tương tác trực tiếp với du khách. Chính yếu tố “tham gia để cảm nhận” sẽ tạo nên sức hấp dẫn khác biệt cho festival, phù hợp với xu hướng du lịch trải nghiệm và du lịch xanh hiện nay.
Bên cạnh giá trị văn hóa, Festival Thuyền thúng còn có khả năng phát triển thành sản phẩm du lịch cộng đồng bền vững. Hoạt động lễ hội có thể huy động trực tiếp sự tham gia của ngư dân, làng nghề, các hợp tác xã biển, thanh niên địa phương và các xã, phường ven biển lân cận. Điều này giúp cộng đồng trở thành chủ thể của sản phẩm du lịch, góp phần tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương thông qua người dân tham gia biểu diễn chèo thuyền thúng, làm dịch vụ du lịch cộng đồng, ẩm thực, lưu niệm, hướng dẫn trải nghiệm; góp phần bảo tồn nghề truyền thống và nâng cao nhận thức gìn giữ môi trường biển.
Việc lựa chọn tổ chức festival tại khu vực phía nam thành phố, đặc biệt là bãi biển Tam Thanh, cũng mang ý nghĩa chiến lược về không gian phát triển du lịch. Trong khi các sản phẩm du lịch lớn hiện nay chủ yếu tập trung ở khu vực trung tâm và phía đông bắc thành phố, không gian phía nam vẫn còn thiếu một sản phẩm có sức hút mạnh để kích cầu du lịch và tạo dòng dịch chuyển du khách.
Festival Thuyền thúng nếu được tổ chức bài bản sẽ góp phần làm mới không gian du lịch phía nam, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội sau hợp nhất, đồng thời tạo động lực liên kết các điểm đến trong khu vực. Từ festival, hoàn toàn có thể xây dựng các tour kết nối trải nghiệm biển - văn hóa - sinh thái như: tuyến biển Tam Thanh - Tam Tiến - Tượng đài Bà mẹ Việt Nam anh hùng - Bãi sậy sông Đầm - Bảo tàng Đà Nẵng cơ sở 2 - vườn Cừa - hồ Phú Ninh... và các không gian làng quê ven biển miền Trung.
Đây không chỉ là sự kết nối các điểm tham quan đơn lẻ mà còn hình thành một hành trình trải nghiệm đa giá trị: từ văn hóa biển, lịch sử, sinh thái đến không gian làng quê truyền thống. Điều này rất phù hợp với xu hướng du lịch chậm, du lịch trải nghiệm bản địa và du lịch xanh mà nhiều địa phương đang hướng tới.
Ở góc độ tổ chức, festival có thể triển khai theo lộ trình từng bước. Giai đoạn đầu nên tổ chức ở quy mô cấp thành phố với sự tham gia của các xã, phường ven biển nhằm hoàn thiện mô hình, đánh giá hiệu quả truyền thông, khả năng thu hút du khách và tác động kinh tế cộng đồng. Sau khi định hình thương hiệu, festival có thể từng bước mở rộng thành sự kiện quy mô khu vực duyên hải miền Trung, quy tụ các tỉnh thành có văn hóa biển đặc sắc. Khi đó, Festival Thuyền thúng không chỉ là một hoạt động du lịch đơn thuần mà có thể trở thành diễn đàn giao lưu văn hóa biển miền Trung góp phần xây dựng thương hiệu du lịch biển Việt Nam theo hướng khác biệt, nhân văn và bền vững.
Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch ngày càng đòi hỏi sự độc đáo và chiều sâu bản sắc, việc hình thành một festival tại Đà Nẵng là hướng đi đáng được nghiên cứu và đầu tư. Bởi đôi khi, chính những giá trị “chạm vào nguyên bản” của đời sống cộng đồng lại có khả năng tạo nên sức hấp dẫn lâu dài và bản sắc riêng cho một điểm đến. Mong lắm thay!
.jpg "Lãnh đạo thành phố Đà Nẵng dự đêm thi thứ 2 DIFF 2026")
