Gửi bình luận
Đầu thế kỷ XX, cùng với quá trình đô thị hóa và sự du nhập của văn hóa phương Tây vào Việt Nam, các hoạt động thể dục thể thao hiện đại bắt đầu hình thành tại các đô thị.
Tại Tourane (Đà Nẵng), sự xuất hiện của một hội thể thao mang tên “Tourane - Sport” (Hội Thân ái Thể thao Tourane) đã đặt viên gạch đầu tiên cho phong trào thể thao Tourane thời bấy giờ.
Theo một “Ghi chú” của Văn phòng Tòa Khâm sứ Trung kỳ, hội thể thao “Tourane - Sport” tự phát hoạt động từ năm 1902. Các thành viên ban đầu tụ họp, thành lập một câu lạc bộ (CLB) trò chơi bố trí ở khu vực phía nam nhượng địa Tourane. Tuy nhiên, trong suốt 4 năm đầu tiên, hội hoạt động như một nhóm thân ái nội bộ mà chưa nộp đơn xin phép hay trải qua bất kỳ thủ tục kiểm duyệt hành chính nào từ chính quyền thuộc địa.
Mùa hè năm 1906, trong chuyến công tác của Khâm sứ Trung kỳ đến Tourane, ông đã có cuộc trò chuyện với ông Le Cardinal - người đang giữ chức vụ Chủ tịch hội Tourane - Sport. Tại buổi gặp này, Khâm sứ bày tỏ ý định muốn xem xét và phê duyệt điều lệ của hội nếu tổ chức này chứng minh được mục đích lành mạnh, thuần túy thể thao và giải trí.
Ngày 20/6/1906, Chủ tịch Le Cardinal ký đơn gửi Khâm sứ Trung kỳ đính kèm bản sao Điều lệ chung để xin phê duyệt. Để đảm bảo tính pháp lý, ngày 4/7/1906, ông Lemasson, Đốc lý kiêm Ủy viên Pháp khu Tourane, đã gửi công văn gửi Khâm sứ Trung kỳ nêu rõ: Hội đã hoạt động ổn định 4 năm, địa điểm sinh hoạt lành mạnh, chưa từng gây ra bất kỳ rắc rối nào về mặt an ninh trật tự và hoàn toàn ủng hộ việc cấp phép. Trên cơ sở đó, ngày 20/7/1906, Điều lệ của “Tourane - Sport” chính thức được Khâm sứ Trung kỳ ký chuẩn y, đánh dấu sự thừa nhận hợp pháp cho hội này.
Hồ sơ lưu trữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV cung cấp danh sách hội viên rất chi tiết của “Tourane - Sport” qua các năm 1906 và 1909. Danh sách này cho thấy một kết cấu nhân sự đặc trưng của xã hội thuộc địa bấy giờ. Hội viên phần lớn là người châu Âu (chủ yếu là người Pháp) đang sinh sống và làm việc tại Tourane.
Họ là các công chức, viên chức làm việc trong các cơ quan bưu điện, tòa án, công chính và đặc biệt đông đảo nhất là ngành hải quan và thuế... Bên cạnh đó, hội cũng thu hút sự tham gia của giới tinh hoa kinh tế địa phương, bao gồm các giám đốc ngân hàng, các kỹ sư xây dựng, dược sĩ, thương nhân và cả chủ khách sạn danh tiếng. Sự hiện diện của Đốc lý Tourane (ông Rouxier-Joly) trong danh sách từ khi hội mới thành lập cũng minh chứng tầm ảnh hưởng và tính kết nối của CLB với chính quyền.
Đáng chú ý, giai đoạn sau (năm 1917) còn ghi nhận sự phát triển mở rộng của phong trào thể thao tại Tourane với sự xuất hiện của CLB bóng đá “Sport - Tourane”. Khác với giai đoạn 1906 chủ yếu là người Pháp, ban trị sự của CLB bóng đá này ghi nhận sự tham gia của rất nhiều công chức người Việt, chứng tỏ thể thao dần lan tỏa từ cộng đồng người Pháp sang giới trí thức, công chức bản xứ.
Một trong những yếu tố giúp “Tourane - Sport” phát triển chính là nghệ thuật tranh thủ sự ủng hộ từ giới chức cấp cao. Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc có một “bệ đỡ” chính trị, tháng 9/1908, Chủ tịch hội khi đó là ông Fabre đã viết thư mời Khâm sứ Trung kỳ làm Chủ tịch danh dự. Ngày 22/9/1908, Khâm sứ Trung kỳ đã gửi thư chính thức nhận lời và khẳng định sẽ quan tâm, cống hiến vì lợi ích của hội.
Sự bảo trợ này không chỉ dừng lại ở danh nghĩa mà mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp. Qua các sắc lệnh hành chính, Tòa Khâm sứ cấp một khoản trợ cấp trị giá 60 piastre (tương đương 144 franc thời bấy giờ) trích từ ngân sách của Trung kỳ cho “Tourane-Sport”. Khoản tiền này được chỉ định rõ ràng dùng cho việc bảo dưỡng thư viện của CLB và mua sắm các trang thiết bị, dụng cụ trò chơi thể thao.
Câu chuyện về CLB “Tourane-Sport” không chỉ là lịch sử của một hội thể thao giải trí đơn thuần, mà nó còn phản ánh lát cắt đời sống văn hóa - xã hội đô thị Việt Nam những năm đầu thế kỷ XX. Đó là nơi thể thao hiện đại phương Tây bắt đầu giao thoa vào đời sống, mở đường cho sự phát triển của các phong trào thể thao học đường và chuyên nghiệp về sau tại Tourane nói riêng và Trung kỳ nói chung.