ĐNO - Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhấn mạnh đổi mới dạy học theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất người học, trong đó hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giữ vai trò then chốt. Tại Đà Nẵng, các tiết học trải nghiệm ngoài lớp học, gắn giáo dục phổ thông với môi trường đại học, đang phát huy hiệu quả rõ nét trong nâng cao chất lượng dạy học và định hướng nghề nghiệp cho học sinh.
Trong nhiều năm qua, Trường THPT Thanh Khê là một trong những đơn vị duy trì hoạt động trải nghiệm chuyên môn thường niên, phối hợp với Khoa Sinh - Nông nghiệp - Môi trường, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng. Nhà trường xem đây là một phần quan trọng trong thực hiện giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo tinh thần Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Không dừng lại ở việc tham quan, các tiết học trải nghiệm được thiết kế như những buổi học mở, nơi học sinh được tiếp cận trực tiếp với không gian nghiên cứu, phòng thí nghiệm, trung tâm thực nghiệm và phương pháp học tập ở bậc đại học.
Thông qua đó, học sinh có điều kiện quan sát, trao đổi và bước đầu nhận diện mối liên hệ giữa kiến thức trong sách giáo khoa với yêu cầu của các ngành nghề gắn với khoa học sự sống, môi trường và phát triển bền vững.
Theo thầy Trần Anh Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường THPT Thanh Khê, việc tổ chức hoạt động trải nghiệm tại các cơ sở giáo dục đại học không chỉ phục vụ mục tiêu hướng nghiệp mà còn nhằm nâng cao hiệu quả các tiết học trải nghiệm trong nhà trường.
Đây là cách cụ thể hóa yêu cầu “học đi đôi với hành”, giúp học sinh hình thành năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn, thay vì tiếp cận tri thức một cách thụ động.
PGS.TS Trịnh Đăng Mậu, Trưởng Khoa Sinh - Nông nghiệp - Môi trường, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng cho rằng việc kết nối giữa giáo dục phổ thông và giáo dục đại học thông qua các hoạt động trải nghiệm là xu hướng tất yếu trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.
“Khi học sinh THPT được trực tiếp tiếp cận môi trường học tập và nghiên cứu ở đại học, các em sẽ hình dung rõ hơn về đặc thù ngành học, yêu cầu nghề nghiệp cũng như con đường phát triển trong tương lai. Điều này giúp các em xác lập mục tiêu học tập phù hợp và có định hướng nghề nghiệp sớm, tránh lựa chọn mang tính cảm tính”, PGS.TS Trịnh Đăng Mậu chia sẻ.
Theo PGS.TS Trịnh Đăng Mậu, các tiết học trải nghiệm tại trường đại học còn góp phần khơi gợi niềm say mê khoa học, đặc biệt đối với những học sinh có năng lực và hứng thú với các môn khoa học tự nhiên.
Việc trực tiếp quan sát các mô hình nghiên cứu, quy trình thí nghiệm và nghe giảng viên chia sẻ về các vấn đề thời sự như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học giúp học sinh nhận ra vai trò của tri thức khoa học trong đời sống xã hội.
Ở góc độ giáo dục phổ thông, cô Nguyễn Thị Tuyết Trinh, Tổ trưởng Tổ Sinh - Công nghệ Nông nghiệp, Trường THPT Thanh Khê cho biết hoạt động trải nghiệm mang lại nhiều chuyển biến tích cực trong quá trình dạy và học môn Sinh học.
“Chương trình giáo dục phổ thông mới yêu cầu giáo viên tổ chức cho học sinh học tập thông qua trải nghiệm, khám phá. Việc phối hợp với Khoa Sinh - Nông nghiệp - Môi trường giúp các tiết học Sinh học không chỉ dừng lại ở nội dung sách giáo khoa mà được mở rộng, gắn với thực tiễn nghiên cứu và nghề nghiệp”, cô Trinh nhận định.
Theo cô Trinh, trong bối cảnh ngành giáo dục đang định hướng sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất từ năm học 2026 - 2027, vai trò của các hoạt động trải nghiệm càng trở nên rõ nét.
“Sách giáo khoa là công cụ, nhưng không phải là giới hạn của việc dạy học. Dù sử dụng bộ sách nào, mục tiêu cuối cùng vẫn là phát triển năng lực người học. Những tiết học trải nghiệm giúp giáo viên và học sinh vượt ra khỏi khuôn khổ trang sách, tiếp cận tri thức một cách linh hoạt, chủ động”, cô Trinh chia sẻ thêm.
Tham gia các tiết học trải nghiệm, nhiều học sinh cho biết đây là cơ hội để các em nhìn nhận lại lựa chọn môn học và định hướng nghề nghiệp của bản thân một cách nghiêm túc hơn.
Em Trần Đình Đăng Khoa, học sinh lớp 10/10 Trường THPT Thanh Khê chia sẻ: “Khi được tham quan phòng thí nghiệm và nghe thầy cô đại học giới thiệu về ngành học, em hiểu rõ hơn những kiến thức mình đang học trên lớp sẽ được ứng dụng như thế nào trong thực tế. Điều này giúp em xác định rõ hơn con đường học tập của mình trong thời gian tới”.
Theo Đăng Khoa, các tiết học trải nghiệm không chỉ mang lại kiến thức mới mà còn giúp học sinh hình thành tư duy lựa chọn nghề nghiệp dựa trên sự hiểu biết về năng lực bản thân và nhu cầu xã hội.
“Em nhận ra rằng chọn ngành học không chỉ theo xu hướng mà cần xuất phát từ sự phù hợp và trách nhiệm với tương lai của chính mình”. Đăng Khoa bày tỏ.
Thực tế cho thấy, trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhiều trường THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đã coi hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là một nhiệm vụ trọng tâm. Việc tổ chức các tiết học trải nghiệm tại trường đại học, viện nghiên cứu không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách toàn diện mà còn góp phần giải quyết bài toán phân hóa, định hướng học sinh sau tốt nghiệp THPT.
Từ hiệu quả đạt được, Trường THPT Thanh Khê tiếp tục xác định việc phối hợp với các cơ sở giáo dục đại học là hướng đi lâu dài, phù hợp với yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa và phương thức dạy học. Mô hình này được kỳ vọng sẽ tiếp tục được nhân rộng, trở thành kênh hỗ trợ thiết thực cho công tác hướng nghiệp, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông trong giai đoạn tới.
Có thể khẳng định, từ những tiết học trải nghiệm được tổ chức bài bản và có chiều sâu, học sinh không chỉ hiểu rõ hơn về kiến thức đã học mà còn từng bước nhận diện năng lực, sở thích và định hướng tương lai của bản thân. Đây chính là giá trị cốt lõi mà giáo dục phổ thông hướng tới trong tiến trình đổi mới toàn diện, bền vững.
