Sở Xây dựng đã rà soát, đánh giá hiện trạng, xác định rõ nguyên nhân và đang đề xuất các nhiệm vụ thực hiện thường xuyên, liên tục lẫn các giải pháp phù hợp nhằm từng bước giải quyết tình trạng ngập nước cục bộ, ngập úng trong các đô thị.
Mưa cực đoan xuất hiện ngày càng nhiều
Theo đánh giá của Sở Xây dựng, những năm gần đây, tần suất xuất hiện trận mưa có tính chất cực đoan ngày càng nhiều (trận mưa rất lớn tập trung trong thời gian ngắn).
Trong các trận mưa có cường độ hơn 60mm/giờ, nhiều đoạn, tuyến đường ở khu vực trung tâm thành phố (các phường Hải Châu, Thanh Khê, Hòa Cường, An Khê, Sơn Trà...) bị ngập nước cục bộ do hệ thống thoát nước chỉ đáp ứng cường độ mưa tối đa 40mm/giờ, nước mưa không thoát kịp, gây ứ đọng trong một phạm vi hẹp, thời gian ngắn (hệ thống thoát nước bị quá tải, tắc nghẽn hoặc bất cập về cao độ).
Sở Xây dựng nhận thấy, với cường độ mưa khoảng 40-50mm/giờ thì bắt đầu xuất hiện ngập nước tại nhiều đoạn đường, khu vực dân cư, nhất là các khu vực xung quanh 2 hồ Thạc Gián, Vĩnh Trung và các đoạn đường Nguyễn Văn Linh, Hoàng Hoa Thám, Quang Trung, Đống Đa, Lê Duẩn, Hải Hồ, Lý Tự Trọng, Tiểu La, Đỗ Quang, Lê Đình Thám, Lê Thanh Nghị, Phan Đăng Lưu, Trần Xuân Lê, Huỳnh Ngọc Huệ...
Riêng tại một số đoạn đường Núi Thành, Hà Huy Tập, Trần Cao Vân, Lê Tấn Trung và nút giao thông đường Lê Duẩn - Hoàng Hoa Thám có thể dễ ngập hơn với cường độ mưa khoảng từ 25-30mm/giờ.
Một số cửa xả thoát nước ra sông Hàn, vịnh Đà Nẵng bị ảnh hưởng của thủy triều nên giảm khả năng thoát nước khi mực nước triều dâng cao, sóng biển cao.
PGS.TS Tô Thúy Nga, giảng viên Khoa Xây dựng công trình thủy, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng) cho rằng, dưới tác động của biến đổi khí hậu, cường độ mưa lớn nhất trong 1 giờ biến đổi rất lớn trong những năm gần đây. Mực nước triều và mực nước biển dâng có xu thế dâng cao càng làm nghiêm trọng tình hình ngập nước cục bộ tại khu vực trung tâm thành phố.
Ngay cả đường Nam Trân, khu vực trước Bến xe Trung tâm Đà Nẵng và xung quanh hồ điều tiết Trung Nghĩa cũng bị ngập sâu do cống thoát nước qua đường sắt Bắc - Nam làm hạn chế thoát nước...
Nhiều nguyên nhân
Tại các phường Tam Kỳ, Bàn Thạch, Hương Trà (thành phố Tam Kỳ cũ), hướng thoát nước chủ yếu từ phía tây sang đông thông qua 4 trục thoát nước chính xuyên qua đô thị đổ ra sông Bàn Thạch. Mạng lưới thoát nước khu vực nội thị chịu tác động bất lợi từ mực nước sông Tam Kỳ, Bàn Thạch và trữ lượng nước lớn từ lưu vực rộng lớn ở phía tây đường Nguyễn Hoàng đổ về.
Một số khu vực thường hay ngập nước cục bộ như: xung quanh hồ Ngã Ba, hồ Nguyễn Du, hồ Duy Tân, khu vực ngã tư đường Phan Châu Trinh - Nguyễn Tất Thành, dọc đường Hùng Vương...
Dù thành phố đã triển khai xây dựng tuyến kè dọc sông Bàn Thạch kết hợp cửa phai ngăn triều, nhưng chưa đầu tư đồng bộ các trạm bơm chống ngập nên hệ thống cửa phai ngăn triều gần như không phát huy hiệu quả xử lý ngập úng, mà chủ yếu hoạt động trong trường hợp xả lũ từ thượng nguồn (hồ Phú Ninh) khu đô thị chưa xảy ra ngập úng.
Tại đô thị Hội An (các phường Hội An, Hội An Đông và Hội An Tây), khu vực Cẩm Phô, Minh An, Sơn Phong (từ đường Trần Phú - Nguyễn Duy Hiệu về phía sông Thu Bồn) và khu vực Cẩm Kim, Cẩm Nam, Cẩm Thanh có cao độ nền thấp, trung bình từ 1,2-1,9m nên khu vực thường xảy ra ngập lụt do ảnh hưởng của mực nước sông Thu Bồn.
Các điểm ngập nước cục bộ tại khu vực trung tâm chủ yếu trên đường Cửa Đại, Lê Hồng Phong, Lạc Long Quân do khẩu độ cống nhỏ và cao độ mặt đường thấp hơn so với khu vực xung quanh.
Ngoài ra, một số khu vực đô thị khác cũng xuất hiện ngập úng cục bộ như: phường Điện Bàn Đông, xã Đại Lộc do cao độ mặt đường thấp trũng, hệ thống thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ.
Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Hà Nam cho rằng, qua đánh giá nguyên nhân gây ngập nước, Sở Xây dựng xác định hai nhóm nguyên nhân khách quan và chủ quan.
Trong đó, nguyên nhân khách quan là tần suất xuất hiện các trận mưa có cường độ lớn ngày càng nhiều trong thời gian gần đây, vượt năng lực của hệ thống thoát nước hiện trạng; hệ thống thoát nước vẫn còn nhiều hạn chế...
Nguyên nhân chủ quan là chậm giải phóng mặt bằng các dự án thoát nước; công tác quản lý, vận hành chưa thật sự hiệu quả. Tình trạng lấn chiếm, xâm hại hệ thống thoát nước còn diễn ra, nhất là việc cải tạo, trám, lấp, che đậy các cửa thu nước mưa trên mặt đường và xả rác, cát xuống cống. Nhiều đơn vị thi công không khơi thông, xúc dọn xà bần, giá hạ sau khi hoàn thiện, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng thoát nước của cống...
5.400 tỷ đồng chống ngập trung tâm Đà Nẵng, Tam Kỳ
Ông Nguyễn Hà Nam cho biết, UBND thành phố đã chỉ đạo các sở, ban, ngành, địa phương tập trung triển khai các nhóm nhiệm vụ thực hiện thường xuyên, giải pháp trước mắt và giải pháp mang tính ổn định lâu dài nhằm kịp thời khắc phục tình trạng ngập nước cục bộ, ngập úng trên địa bàn thành phố.
Theo đó, giải pháp thường xuyên, liên tục là tập trung công tác nạo vét, khơi thông mương cống thoát nước; kiểm tra kỹ lưỡng tình trạng hoạt động của trạm bơm chống ngập, kịp thời hạ mực nước trong các hồ điều tiết xuống mức thấp nhất trước khi mưa; vớt rác thường xuyên cửa thu nước. Đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân chung tay phòng chống ngập úng, khơi thông và tháo dỡ các vật che, đậy cửa thu nước mưa trên mặt đường.
Các giải pháp trước mắt là bổ sung các cửa thu nước tại những khu vực còn thiếu; cải tạo, sửa chữa cửa thu, mương thu nước bị hư hỏng; đôn đốc, đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án thoát nước đang thi công dở dang và thủ tục đầu tư các công trình thoát nước; di dời hạ tầng cấp nước, cấp điện, thông tin liên lạc ra khỏi hệ thống thoát nước...
“Việc thực hiện giải pháp thường xuyên và trước mắt nhằm phát huy tối đa năng lực thoát nước của hệ thống hiện trạng trong thời gian thành phố triển khai đầu tư xây dựng đồng bộ hệ thống thoát nước. Về lâu dài, thành phố phát triển hệ thống thoát nước trên cơ sở các đồ án quy hoạch được phê duyệt; ưu tiên dành quỹ đất để bố trí hành lang thoát lũ, hình thành các hồ điều hòa và tăng diện tích hành lang xanh, mảng xanh đô thị…
Đồng thời tập trung triển khai 18 dự án thoát nước, chống ngập nước cục bộ ở đô thị trung tâm thành phố với tổng giá trị đầu tư khoảng 1.400 tỷ đồng; triển khai dự án chống ngập úng đô thị Tam Kỳ có tổng mức đầu tư khoảng 4.000 tỷ đồng với giải pháp chủ yếu là giải quyết vấn đề thoát lũ và hạ mực nước trên sông Bàn Thạch, Tam Kỳ. Sở Xây dựng theo dõi, đôn đốc thường xuyên các dự án này.
Đối với một số điểm ngập úng cục bộ tại các khu vực đô thị khác, trong thời gian tới, Sở Xây dựng sẽ phối hợp với các địa phương khảo sát, đề xuất giải pháp cụ thể”, ông Nguyễn Hà Nam cho hay.
