ĐNO - Tỷ lệ trẻ em và thanh thiếu niên mắc cao huyết áp trên toàn cầu tăng gấp đôi kể từ năm 2000, cho thấy xu hướng đáng lo ngại về sức khỏe tim mạch khi những đứa trẻ sớm mang trong mình căn bệnh vốn mặc định “bệnh người già”.
Những “thủ phạm ẩn”
CNN dẫn kết quả nghiên cứu đăng trên The Lancet Child and Adolescent Health do nhóm của Tiến sĩ Peige Song của Trường Y tế công cộng, Đại học Chiết Giang (Trung Quốc) thực hiện, tỷ lệ tăng huyết áp ở bé trai từ 3,4% năm 2000 lên 6,5% vào năm 2020, trong khi bé gái tăng từ 3% lên 5,8%. Đây là kết quả phân tích dữ liệu từ 96 nghiên cứu tại 21 quốc gia trên thế giới.
Sự gia tăng đồng loạt này không phải hiện tượng ngẫu nhiên, mà là hệ quả của những thay đổi sâu sắc trong lối sống, chế độ dinh dưỡng và môi trường sống hiện đại.
Theo các chuyên gia, sự gia tăng này xuất phát từ nhiều yếu tố đan xen. Béo phì ở trẻ em là yếu tố nguy cơ chính, bởi nó liên quan đến đề kháng insulin, viêm mạn tính và rối loạn chức năng mạch máu.
Cạnh đó, chế độ ăn nhiều muối, thực phẩm siêu chế biến, thiếu vận động, ngủ kém, stress và yếu tố di truyền tạo mạng lưới nguyên nhân phức tạp. Trong kỷ nguyên kỹ thuật số, trẻ em dành hàng giờ trước màn hình nhưng lại thiếu thời gian vận động ngoài trời.
Không chỉ vậy, yếu tố môi trường cũng là khía cạnh đáng chú ý. Tiến sĩ Mingyu Zhang, giảng viên Trường Y Harvard và Bệnh viện Beth Israel Deaconess (Mỹ) cho biết, các chất ô nhiễm như PFAS - nhóm khoảng 15.000 hợp chất nhân tạo khó phân hủy còn gọi là “hóa chất vĩnh cửu” - có liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp ở trẻ. PFAS từng được chứng minh có thể gây ung thư, rối loạn nội tiết và ảnh hưởng phát triển ở trẻ nhỏ.
Cần can thiệp kịp thời
Theo CNN, một điểm đáng chú ý khác từ nghiên cứu là hiện tượng “tăng huyết áp ẩn” (masked hypertension) - tình trạng huyết áp bình thường khi đo tại phòng khám nhưng lại cao khi theo dõi tại nhà. Đây là dạng phổ biến nhất trong nhóm trẻ được khảo sát.
“Điều này có nghĩa, nếu chỉ dựa vào đo huyết áp tại phòng khám, nhiều trường hợp thực sự bị tăng huyết áp có thể bị bỏ sót”, Tiến sĩ Zhang nhận định.
Nhóm nghiên cứu cho rằng, cần đa dạng hóa hình thức theo dõi, kết hợp giữa đo huyết áp tại nhà, tại trường học và các cơ sở y tế, để tăng độ chính xác và phát hiện sớm.
Các chuyên gia đồng thuận rằng tình trạng tăng huyết áp ở trẻ em là hồi chuông cảnh báo. Để bảo vệ thế hệ tương lai, cần triển khai chính sách dinh dưỡng học đường lành mạnh, khuyến khích vận động thể chất, kiểm soát ô nhiễm môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng về tăng huyết áp ở trẻ.
“Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ có thể thay đổi. Với việc tăng cường sàng lọc, phát hiện sớm và chú trọng phòng ngừa, đặc biệt trong kiểm soát cân nặng và dinh dưỡng lành mạnh, chúng ta có thể can thiệp trước khi xảy ra biến chứng”, Tiến sĩ Song nhấn mạnh.
Các chuyên gia cũng lưu ý việc phòng ngừa không nên dựa vào sự ép buộc hay cấm đoán, thay vào đó, cần tạo môi trường tích cực và linh hoạt để trẻ hình thành thói quen sống lành mạnh.
Chuyên gia dinh dưỡng nhi khoa Jill Castle (Mỹ) khuyến khích phụ huynh hướng đến “niềm vui trong ăn uống”. Những bữa cơm gia đình không chỉ nuôi dưỡng cơ thể mà còn giúp trẻ tự điều chỉnh hành vi ăn uống - học cách lắng nghe cơ thể.
