Nhiều người nhìn nhận, văn hóa đô thị là tố chất quan trọng để thành phố Đà Nẵng sau hơn 20 năm phát triển độc lập đã tạo được hình ảnh khác biệt so với các đô thị khác. Bởi thế, vấn đề của Đà Nẵng sau sáp nhập là làm sao phát huy tốt hơn những nét riêng về văn hóa đô thị, đồng thời dung hợp với những tiêu chí, quan niệm truyền thống từ gốc rễ “xứ Quảng”.
Theo đó, những yếu tố “dị biệt” của Đà Nẵng, như an toàn, an ninh, có cộng đồng cư dân thân thiện, tử tế… cần được nhìn nhận chính xác, để trở thành bài học cần thiết, cho quá trình triển khai xây dựng văn hóa đô thị mới.
Từ lối đi đến vỉa hè…
Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam chia sẻ, lần nào vào Đà Nẵng công tác, ông cũng hài lòng về những gì biểu hiện trên đường phố Đà Nẵng, rằng “hình như người ta rất lịch sự và tử tế với nhau”.
Ông từng thấy những người đi xe máy vội vàng vẫn lượn tránh chiếc xe lăn không làm người kia hoảng hốt, hai chiếc ôtô qua ngã tư nhường nhau đi vào vòng xuyến, người va quệt trên đường hỏi nhau có bị sao không, chứ không phải nhảy vào tranh cãi sai đúng… Tất cả trong mắt ông, là hình ảnh văn hóa đô thị được bảo vệ và tôn vinh.
Theo ông Chính, một đô thị văn minh hiện đại, không phải là có nhiều tuyến đường lớn, nhà cửa cao rộng, nhiều xe đắt tiền, người đi tấp nập, mà thể hiện ở thái độ tham gia giao thông của những người điều khiển phương tiện ra sao và cách hành xử với nhau giữa những người chung sống trên con phố. Những vỉa hè chen lấn, xô bồ, đầy rác thải, người đi đường quát tháo, bấm còi, tranh chấp nhau… đều là những kết quả sai lệch về văn hóa đô thị.
Đà Nẵng đã tạo lập được một hệ quy chiếu các hành vi văn minh nơi công cộng, trên đường phố từ lâu. Năm 1997, thành phố này đặt vấn đề phát triển đô thị, trở thành đô thị loại I trực thuộc Trung ương, thì từ 2003 định hình những tiêu chuẩn “5 không”, “3 có”, rồi tiến đến “4 an”…
Cho đến nay, Đà Nẵng đã trở thành một tiêu điểm được đánh giá cao về văn hóa đô thị. Những dòng xe trên đường tuân thủ hiệu lệnh đèn giao thông, đi đúng những vạch kẻ vàng, vạch kẻ trắng… Những vỉa hè sạch sẽ, thùng rác ngăn nắp, láng giềng chia sẻ những lối đi, chỗ đậu xe, mỗi quán ăn đều đặt thùng rác dưới chân bàn, miễn phí giữ xe, nước uống, khăn lau…
Nhiều yêu cầu lan tỏa!
Nhiều người dân Đà Nẵng chia sẻ, họ tự hào với môi trường sống của mình, là một thành phố hội tụ những giá trị an ninh, an toàn, lịch thiệp, tử tế. Mới đây, một chương trình tự phát của người Đà Nẵng, là thành phố “không nhặt của rơi” đã nhanh chóng lan tỏa.
Đô thị này đã trở thành “vùng an toàn” cho du khách và người dân, khi đánh rơi vật dụng giấy tờ, để quên đồ đạc cá nhân, trong quán ăn, khách sạn, điểm công cộng… sẽ được trả lại. Những bản tin người Đà Nẵng trả lại túi tiền hàng trăm triệu đồng cho du khách, sẵn sàng tìm kiếm để lấy lại món đồ giá trị bị bỏ quên…, đang thực sự thắp sáng niềm tin đạo đức và giao thiệp đẹp đẽ ở thành phố này.
Trong bối cảnh sáp nhập địa giới hôm nay, câu chuyện văn hóa đô thị ở Đà Nẵng, lại càng cần được nhân rộng và tiếp thu. Ông Nguyễn Hoàng Long, nguyên Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng nhìn nhận, vấn đề của hôm nay, là Đà Nẵng cần biết chia sẻ câu chuyện phát triển đô thị của mình như thế nào, làm sao lan tỏa được những biểu hiện văn minh, tốt đẹp của người Đà Nẵng sau hơn 20 năm thay đổi, đến những thành phố, thị trấn, thị tứ khác trong địa bàn thành phố mới.
Ở đây, không phải là sự chiếu xét hơn thua mà cần một cách nhìn nhận hòa hợp, làm sao để các đô thị khác ở Đà Nẵng cũng sẽ như Đà Nẵng hôm qua, thành phố Đà Nẵng mới vẫn vững vàng là “thành phố đáng sống”. Phạm vi cương giới thành phố mở rộng, thì giá trị đô thị sẽ càng cần nâng cao nhiều hơn.
Trong yêu cầu phát triển sắp tới, các đô thị cần trở thành những điểm nhấn hội tụ giá trị văn hóa hơn nữa, vai trò các phường được quy hoạch mới phải thể hiện được những giá trị văn hóa thị dân… Các vấn đề này, đang là thách thức, nhưng cũng chính là cơ hội cho Đà Nẵng đẩy mạnh các giá trị văn hóa đô thị có được ra xung quanh.
Văn hóa vốn không chia biệt theo địa giới hành chính, mà nằm trong nhận thức của mỗi người dân. Nhìn cách người dân sống với nhau, tôn trọng nhau, bảo vệ môi trường sống cùng nhau, người ta nhận ra “đẳng cấp” văn hóa đời sống những vùng đất thế nào.
Đô thị, luôn là những tâm điểm phát triển, điều kiện minh chứng tốt nhất của các giá trị văn hóa đời sống ấy. Mà điều này, càng gắn bó văn hóa truyền thống, càng được tôn vinh.
