Vẻ đẹp từ Những giọt sương thơ

Cách tiếp xúc tác phẩm của Hoàng Dục trải dài theo trục thời gian, từ tác giả nổi tiếng trong nền thơ ca trung đại Việt Nam như Ức Trai - Nguyễn Trãi đến phong trào thơ ca lãng mạn 1930 - 1945 với Bích Khê, Xuân Diệu; các nhà thơ trước 1975 với Nguyên Sa, Luân Hoán, Phạm Ngọc Lư… cho đến các thi sĩ đương đại: Hoàng Lộc, Hồ Sĩ Bình, Mai Hữu Phước… Những miền đất mà trang văn Hoàng Dục chạm tới trải dài từ Bắc vào Nam, ưu ái nhất là Đà Nẵng “phố trong lòng biển khơi”.

Cơ sở làm nên cách thẩm bình riêng biệt của Hoàng Dục xuất phát từ kiến văn sâu rộng được hình thành qua quá trình đọc, nghiền ngẫm, suy tư. Những khám phá của Hoàng Dục đâu chỉ gắn liền với con người Việt Nam mà còn gắn với những sáng tác của nhân loại như thơ Haiku của xứ sở Phù Tang, thơ Kim Thánh Thán - đời Thanh ở Trung Quốc. Niềm trân trọng những giọt sương trong thi ca của Hoàng Dục đâu chỉ dành cho những thi sĩ tên tuổi mà còn là thái độ nâng niu, trắc ẩn cùng những trang viết đầu tay của học trò Đàm Thùy Dương, Lê Khả Anh... Mỗi tiểu luận như tác giả từng chia sẻ “là một nỗ lực để nhìn sâu hơn, để hiểu rõ hơn những tầng ý nghĩa và để đặt câu hỏi về cách mà thơ ca đã, đang và sẽ định hình nhận thức của chúng ta về thế giới”.

Với kho từ vựng giàu có, lối viết trí tuệ, trang phê bình của Hoàng Dục là nhịp cầu nối những tâm hồn đồng điệu, khơi gợi chắt lọc cái đẹp trong thi ca với những phát hiện tinh tế, giàu sắc thái thẩm mỹ. Đọc tiểu luận Hoàng Dục, ta ấn tượng với cách đặt nhan đề của người viết: “Ánh nước hoa in”, “Bích Khê qua sắc vàng mê hoặc”, "Một chút tro than của đá vàng”, “Cung Sài Gòn mười sáu tròn trăng”… Mỗi tiêu đề bài viết là một tín hiệu ngôn ngữ giàu tính sáng tạo, khơi mở xúc cảm cho người đọc khi bước vào thế giới ngôn từ của trang văn.

Ở mỗi bài viết, sau khi phân tích, thẩm bình cụ thể nét độc đáo của tác phẩm, Hoàng Dục thường quy nạp lại bằng những đánh giá sắc nét cùng gửi gắm vài suy ngẫm tinh tế. Chẳng hạn, bàn về triết lý thời gian qua một bài thơ mới, ông viết: “Do khát khao thời gian mãi là hiện tại vĩnh cửu nên Xuân Diệu không có lối ứng xử nghệ thuật như thơ phương Đông xưa, gợi chớ không tả. Xuân Diệu bao giờ cũng trưng cái tôi cụ thể ra và nói bằng lối nói trực truyền trong thơ mình. Phải chăng người nghệ sĩ đã thả chiếc lá thơ Vội vàng vào dòng chảy thời gian với niềm khát khao bỏng cháy bất tử giữa tuổi xuân thì”.

Bằng tấm chân tình của một người đọc và đặc biệt là niềm yêu thơ tha thiết, Hoàng Dục lọc đãi những hạt sương thơ ẩn tàng trong tán lá rậm rịt cuộc đời, tiếp thêm sức mạnh nội lực để chúng ngày một long lanh. Song song với quá trình đọc công phu và tỉ mỉ, Hoàng Dục còn đặt tác phẩm trên cơ sở lý luận để phân tích diễn giải “lẩy” ra được đặc điểm riêng của từng bài thơ, từng người thơ. Đọc những nhận định của ông về thơ của Bích Khê, Hoàng Lộc, Hồ Sĩ Bình, Mai Hữu Phước…, ta càng thấy niềm say thơ và khát vọng tri âm nơi trang viết của ông.