ĐNO - Hội nghị Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) 2025 chứng minh sức sống và ảnh hưởng gia tăng của tổ chức này với kỳ vọng trở thành trụ cột quan trọng trong việc định hình trật tự quốc tế công bằng, cởi mở và bền vững hơn trong thập kỷ tới.
Hội nghị năm nay diễn ra từ ngày 31/8 đến 1/9 tại thành phố Thiên Tân (Trung Quốc) với quy mô lớn nhất từ trước đến nay.
Cam kết mạnh mẽ từ Trung Quốc
Theo Global Times, trong phát biểu tại hội nghị ngày 1/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi các quốc gia thành viên SCO tiến lên với bước đi vững chắc để kiến tạo tương lai tốt đẹp hơn, tiếp nối “Tinh thần Thượng Hải” trong thế giới đầy thách thức và biến động, đồng thời khai thác sâu hơn tiềm năng hợp tác của SCO.
Từ 6 thành viên sáng lập năm 2001, nay SCO trở thành “gia đình 26 quốc gia” với 10 thành viên chính thức, 2 quan sát viên và 14 đối tác đối thoại, trải rộng khắp châu Á, châu Âu và châu Phi. Không chỉ mở rộng về địa lý, sức nặng của khối còn thể hiện ở quy mô dân số và đóng góp kinh tế đáng kể, với ước tính khoảng một phần tư GDP toàn cầu (gần 30.000 tỷ USD).
Quy mô này tạo cho SCO năng lực chuyển hóa ý chí chính trị thành hợp tác cụ thể, đồng thời khiến mọi quyết định tại Thiên Tân được thị trường và cộng đồng chiến lược chú ý.
Trung Quốc đi kèm lời kêu gọi bằng gói cam kết nhiều tầng: viện trợ 2 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 281 triệu USD) cho các nước thành viên ngay trong năm nay; cung cấp 10 tỷ Nhân dân tệ vốn vay trong 3 năm thông qua Liên minh Liên ngân hàng SCO; triển khai 100 dự án dân sinh “nhỏ nhưng đẹp”; thành lập 10 Xưởng Lỗ Ban đào tạo nghề và trao 10.000 suất đào tạo nhân lực trong 5 năm.
Nhìn tổng thể, gói hỗ trợ này cùng lúc giải quyết ba lớp: an sinh, năng lực và tài chính, qua đó biến thông điệp chính trị thành kết quả đo đếm được.
Nền tảng cho chiến lược 10 năm
Hội nghị thông qua Tuyên bố Thiên Tân, phê chuẩn Chiến lược phát triển SCO giai đoạn 2026 - 2035, cùng 24 văn kiện hợp tác trên nhiều lĩnh vực từ an ninh, kinh tế, văn hóa đến xây dựng tổ chức. Việc ban hành khung chiến lược 10 năm cho thấy nỗ lực thể chế hóa ở mức sâu, nhằm giảm “ma sát chính sách” trong cấu trúc lợi ích đa dạng.
Các nhà lãnh đạo cũng ra tuyên bố ủng hộ hệ thống thương mại đa phương. Kyrgyzstan được giao chức Chủ tịch luân phiên 2025 - 2026, còn Lào chính thức trở thành đối tác đối thoại mới của SCO, theo Tân Hoa xã.
Theo Global Times, nhiều chuyên gia đánh giá Tuyên bố Thiên Tân mang tính kế hoạch chiến lược, bao trùm các ưu tiên phù hợp với bối cảnh thế giới hiện nay và đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác và chủ nghĩa đa phương giữa các quốc gia.
Khi trật tự đơn cực đang suy yếu nhưng đa cực chưa định hình rõ, SCO với sự tham gia của các cường quốc Á - Âu có thể định hướng chiến lược cho một trật tự toàn cầu công bằng và hòa bình hơn.
Điểm khác biệt cốt lõi của SCO so với các cấu trúc do phương Tây dẫn dắt như Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) hay Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) là tính bao trùm khi SCO đặt dưới một mái nhà cả những đối thủ cạnh tranh lẫn đối tác, xử lý lợi ích chồng chéo bằng thực dụng chiến lược sâu sắc, theo nhận định của Giám đốc Sáng kiến Vành đai và Con đường Sri Lanka (BRISL) Maya Majueran viết trong bài báo đăng trên Global Times.
Nếu NATO gắn kết bằng cơ chế an ninh tập thể, G7 kết nối bởi chuẩn mực và nguồn lực tài chính, thì SCO lại chọn cách tiếp cận dựa trên nền tảng trên quan hệ đối tác và bổ trợ lẫn nhau, trái ngược với tư duy “được - mất” kiểu Chiến tranh lạnh.
Reuters nhận định rằng, đề xuất phát hành trái phiếu chung và xây dựng hạ tầng thanh toán - bù trừ - lưu ký chung cho SCO nếu tiến triển sẽ là bước nhảy về kiến trúc tài chính, giúp giảm lệ thuộc vào các kênh phương Tây và tăng khả năng chống chịu trước cú sốc trừng phạt.
Với những kỳ vọng lớn lao, hội nghị SCO 2025 không chỉ củng cố vai trò ngày càng quan trọng của tổ chức mà còn hứa hẹn đóng góp “sức mạnh SCO” vào tiến trình toàn cầu, hướng tới cộng đồng nhân loại cùng chia sẻ tương lai.
