Sáng kiến Robusta XXI kỳ vọng thiết lập hệ tiêu chuẩn chất lượng và ngôn ngữ cảm quan riêng, đưa cà phê Robusta Việt Nam thâm nhập sâu vào phân khúc giá trị cao.
Việt Nam đang nỗ lực thiết lập hệ thống tiêu chuẩn chất lượng riêng cho cà phê Robusta thông qua sáng kiến Robusta XXI. Mục tiêu cốt lõi của chiến lược này là đưa mặt hàng chủ lực của Việt Nam thoát khỏi vị thế "nguyên liệu thô" để tiến vào phân khúc giá trị cao trên bản đồ cà phê thế giới.
Tại hội thảo diễn ra ở Tỉnh Đắk Lắk, các chuyên gia nhận định Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất cà phê Robusta lớn nhất toàn cầu, chiếm hơn 40% sản lượng thế giới với giá trị xuất khẩu đạt khoảng 8,92 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, một nghịch lý tồn tại nhiều thập kỷ là Robusta vẫn chưa có "tiếng nói" tương xứng về chất lượng so với cà phê Arabica.
Ông Lê Đức Huy, đại diện Simexco Daklak, nhấn mạnh rằng vị thế về sản lượng chưa đồng nghĩa với vị thế về chuẩn mực chất lượng hay quyền định hình giá trị. Sáng kiến Robusta XXI ra đời nhằm huy động các chuyên gia và doanh nghiệp xây dựng khung đánh giá chất lượng dựa trên cơ sở khoa học, tạo tiền đề cho một hệ tiêu chuẩn tự nguyện cho cà phê Việt Nam.
Trong bối cảnh các quy định quốc tế như EUDR (Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu) đang thắt chặt, việc minh bạch hóa chuỗi cung ứng trở thành yêu cầu bắt buộc. Ngành cà phê Việt Nam xác định tăng trưởng giai đoạn tới sẽ không đến từ việc mở rộng diện tích mà từ gia tăng giá trị thông qua ba trụ cột chính:
| Chỉ số thị trường | Giá trị/Tỷ trọng |
|---|---|
| Sản lượng Robusta Việt Nam | >40% toàn cầu |
| Kim ngạch xuất khẩu hàng năm | 8,92 tỷ USD |
| Tỷ lệ quản lý theo mô hình hiện đại | Khoảng 30% |
| Phương thức vận hành truyền thống | Khoảng 70% |
Hội thảo cũng đánh dấu bước ngoặt khi các đơn vị chủ chốt như Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột, Simexco Daklak và Công ty Cà phê Ea Pốk ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác. Liên kết chiến lược này nhằm đưa Robusta Việt Nam bước vào phân khúc Fine Robusta - nơi giá trị được quyết định bởi chất lượng cảm quan thay vì khối lượng thô.
Bà Nguyễn Hoài Thu, đại diện Công ty cổ phần xuất nhập khẩu cà phê Ea Pốk, cho rằng việc xây dựng tiêu chuẩn sẽ tạo ra "quyền lực mềm" cho liên minh người bán, giúp doanh nghiệp chủ động điều tiết và dẫn dắt thị trường. Việc lựa chọn Tỉnh Đắk Lắk làm trung tâm định hình tiêu chuẩn mang ý nghĩa biểu tượng, chuyển đổi từ một thủ phủ sản xuất thuần túy sang trung tâm định nghĩa giá trị cà phê thế giới.
