Xác minh thông tin liệt sĩ tại hang Đá Sập, xã Hà Nha

Trong kháng chiến, hang Đá Sập có vị trí chiến lược hết sức quan trọng. Đây là nơi tập kết của nhiều đơn vị chủ lực như Trung đoàn 31, Trung đoàn 36, Trung đoàn 141, Trung đoàn 575 (Đoàn PB 575) và các lực lượng Vận tải 130, Bệnh xá 78 cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ từ cánh Bắc Hòa Vang sang Đại Lộc để nhận gạo, mua thực phẩm...

Các lực lượng này đều ở qua đêm tại hang Đá Sập do Công ty Lương Thực (Thương nghiệp) của Mặt trận 44 thu mua từ các cơ sở vùng địch chiếm đóng, thu gom cấp cho bộ đội.

Hang Đá Sập là nơi tập kết, di chuyển của cán bộ, chiến sĩ các đơn vị đi qua vùng B Đại Lộc để chiến đấu theo yêu cầu của chiến dịch. Hoặc ở chiều ngược lại, các đơn vị từ Mặt trận 44 và vùng B Đại Lộc sang cánh trung làm nhiệm vụ đều nghỉ tạm trong hang K600.

Khoảng 9 giờ ngày 25/4/1969, địch phát hiện, bắn pháo hiệu chỉ điểm, sau đó pháo binh từ núi Lở cùng với máy bay F4 của địch ném bom hạng nặng vào những nơi mà chúng nghi có bộ đội trú quân. Hang Đá Sập bị ném bom, đất đá trượt xuống bịt kín các cửa hang, nhiều cán bộ thương nghiệp và bộ đội bị mắc kẹt, hy sinh.

Qua khảo sát thực địa tại hang Đá Sập đã phát hiện nhiều di vật của liệt sĩ như: dép su, dép rọ, tấm vải dù, tấm áo mưa, pin đại, dây thông tin, dao, ví cá nhân, lon cá hộp, bàn chải đánh răng, đạn AK và khu vực kho để đạn có khoảng 18 - 20 quả đạn nhiều chủng loại.

Tại vị trí được xác định là nơi bị trúng bom hang Đá Sập, đoàn khảo sát phát hiện 1 đôi dép rọ nữ cùng nhiều di vật của liệt sĩ và 1 đoạn xương ống chân dài khoảng 35 - 40cm nằm lộ thiên trong hang. Đoàn khảo sát đã khoanh vùng, giữ nguyên hiện trường.

Qua hội thảo nhằm thu thập, tổng hợp, kết luận ý kiến của các cơ quan chức năng, đơn vị quân đội, nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ nhằm xác minh, đối chiếu, đánh giá mức độ tin cậy của các nguồn thông tin, tài liệu lịch sử liên quan đến liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực hang Đá Sập.

Cùng với đó, làm rõ các nội dung chủ yếu gồm địa bàn, vị trí, tọa độ, đặc điểm hiện trạng khu vực chôn cất; dự báo số lượng hài cốt liệt sĩ; phiên hiệu đơn vị chiến đấu; thời gian hy sinh và danh tính liệt sĩ (nếu có đủ căn cứ).

Từ đó làm cơ sở khoa học và pháp lý để chỉ đạo các lực lượng tổ chức khảo sát thực địa, khai quật, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ.

Sau hội thảo, các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp tục tuyên truyền để nắm thêm thông tin về liệt sĩ hy sinh tại hang Đá Sập.

Để bảo đảm khai quật đạt kết quả cao nhất, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố đề xuất phương án khai quật thủ công do địa hình phức tạp. Cùng với đó, xây dựng kế hoạch tổ chức rà phá bom mìn, xử lý vật nổ và tiến hành quy tập hài cốt liệt sĩ theo quy định.

Trước hội thảo, các đại biểu đến dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Hà Nha.