Xã hội

Xây dựng bản đồ số phục vụ ứng phó lũ lụt

HOÀNG HIỆP 03/09/2026 09:50

Hàng trăm vết lũ tại những khu vực ngập sâu trong đợt mưa lũ, ngập lụt lịch sử xảy ra cuối tháng 10/2025 trên địa bàn thành phố đã được cập nhật lên các bản đồ số nhằm xây dựng bản đồ ngập lụt ứng với cấp độ lũ và tiếp tục phát triển phục vụ công tác dự báo, cảnh báo, ứng phó.

vet-lu-2.jpg
Biển vết lũ năm 2025 được gắn trên tường của Nhà văn hóa tổ dân phố Tây An, phường Hòa Xuân cao hơn nền nhà 2m và cao hơn vết lũ năm 2020 đến 1,7m. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Làm dày dữ liệu vết lũ

Đến các vùng ngập lụt sâu sau trận lũ lịch sử cuối tháng 10/2025, nhiều người không khỏi ngỡ ngàng khi thấy những tấm biển ghi vết lũ kèm mã QR được gắn trên tường nhà, cổng ngõ ở độ cao quá đầu người.

Tại nhà văn hóa tổ dân phố Tây An (phường Hòa Xuân), biển vết lũ năm 2025 được gắn cách nền nhà khoảng 2m, cao hơn mặt đường bê tông khoảng 2,8m và vượt đỉnh lũ tháng 10/2020 tới 1,7m. Trong khi đó, biển vết lũ số ĐN-119 trên tường nhà văn hóa tổ dân phố Đông Hòa (phường Hòa Xuân) ghi nhận độ sâu ngập lụt lên tới 2,07m.

Bằng cách quét mã QR trên tấm biển này qua điện thoại thông minh, người dùng có thể dễ dàng truy cập thông tin, hình ảnh, video về các điểm ngập khác cũng như diện tích ngập lụt trực quan trên bản đồ số.

Hệ thống biển vết lũ tích hợp mã QR và bản đồ dữ liệu lũ lụt thành phố Đà Nẵng năm 2025 là kết quả phối hợp giữa nhóm nghiên cứu Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND 22 xã, phường.

vet-lu-3.jpg
Biển vết lũ năm 2025 trên tường nhà văn hóa tổ dân phố Đông Hòa, phường Hòa Xuân và dữ liệu độ sâu ngập lụt đến 2,07m. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Hoạt động này được triển khai sau khi nhóm hoàn thành thu thập, chuẩn hóa dữ liệu vết lũ năm 2025 và đo cao độ bằng thiết bị GNSS chuyên dụng tại các vùng ngập. Đây là một phần của dự án “Cơ sở hạ tầng dữ liệu GEOdata và khoa học công dân hỗ trợ sự phát triển bền vững cho các cộng đồng nông thôn thành phố Đà Nẵng” (GEOSCIRE), do Trường Đại học Xây dựng Hà Nội phối hợp với Đại học Tự do Brussel (VUB) - Vương quốc Bỉ chủ trì thực hiện trong giai đoạn 2024 - 2027.

Nhóm nghiên cứu cũng tiến hành khảo sát, phỏng vấn người dân qua nền tảng số với bộ 84 câu hỏi nhằm thu thập dữ liệu về vết lũ, mức độ ngập, thiệt hại, khả năng ứng phó và hình ảnh hiện trường. Phương pháp này giúp chuẩn hóa thông tin, tạo thuận lợi cho việc tổng hợp và phân tích.

Kết quả khảo sát gần 300 hộ dân tại các vùng ngập sâu đã lột tả sức tàn phá của trận lũ lịch sử năm 2025 qua 2 thông số: độ sâu ngập trung bình đạt 1,61m và thời gian ngâm lũ kéo dài trung bình 4,3 ngày. Khi được đưa lên bản đồ số, các vị trí gắn biển vết lũ sẽ phác họa bức tranh toàn cảnh về không gian ngập lụt và tác động của thiên tai đối với cộng đồng.

PGS-TS. Lưu Thị Diệu Chinh, đại diện Ban chủ nhiệm dự án GEOSCIRE (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội) cho biết, đoàn khảo sát đã thu thập thông tin, gắn biển 400 vết lũ và xây dựng bộ dữ liệu, bản đồ ngập lụt. Đây không chỉ là bằng chứng thực địa về mực nước đỉnh lũ mà cũng là cơ sở dữ liệu quan trọng để hiệu chỉnh mô hình thủy lực, đối chiếu giữa mô phỏng máy tính và thực tế.

dn_119.jpg
Nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Xây dựng Hà Nội và người dân phường Điện Bàn gắn biển vết lũ năm 2025. Ảnh: ĐVCC

“Nguồn dữ liệu này đang được dùng để xây dựng bản đồ ngập lụt, hiệu chỉnh và kiểm định mô hình thủy lực. Nhóm nghiên cứu đang tiếp tục khai thác những vết lũ này để phát triển các đề tài liên quan”, bà Chinh chia sẻ.

Tăng cường quan trắc khí tượng, thủy văn

Cùng với dữ liệu 400 vết lũ nói trên, Trung tâm Thông tin và giám sát, điều hành thông minh Đà Nẵng (IOC) đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường khảo sát, đánh dấu 220 vết lũ trong đợt lũ lịch sử cuối tháng 10/2025 để tích hợp lên Bản đồ ngập lụt thành phố (https://muangap.danang.gov.vn/). Bản đồ này cũng hiển thị 1.304 điểm từng sạt lở và 49 khu vực xảy ra lũ quét trên địa bàn.

Đồng thời hệ thống tích hợp dữ liệu quan trắc thời gian thực từ 82 trạm đo mưa, 56 tháp báo ngập do mưa lớn tại các tuyến đường và khu dân cư, 24 tháp báo mực nước lũ ven sông, đường tràn, cùng 8 trạm đo mực nước sông để phục vụ ứng phó thiên tai.

Ông Nguyễn Vĩnh Long, đại diện IOC Đà Nẵng cho biết, dựa trên nguồn dữ liệu này, đơn vị đang phát triển một công cụ chuyên biệt trong hệ thống IOC nhằm hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành ứng phó lũ lụt và phòng chống thiên tai.

img_4806.jpg
Thành phố Đà Nẵng đang tăng cường mạng lưới quan trắc khí tượng, thủy văn chuyên dùng để nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và ứng phó thiên tai. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Bên cạnh đó, Công ty CP Tư vấn và phát triển kỹ thuật tài nguyên nước (WATEC) cũng xây dựng hệ thống giám sát ngập lụt thành phố Đà Nẵng (https://danang.vfass.vn/), tích hợp dữ liệu từ 92 trạm đo mực nước sông, lũ, ngập lụt và một trạm cảnh báo mưa vượt ngưỡng kết hợp cảnh báo sạt lở đất.

Ông Văn Phú Chính, Chủ tịch Hội đồng quản trị WATEC, nhận định do địa bàn Đà Nẵng rộng nhưng mạng lưới trạm đo mưa, mực nước lũ và ngập lụt còn thưa thớt, việc xây dựng bản đồ số giám sát hiện trạng cũng như dự báo, cảnh báo lũ lụt một cách bài bản, chính xác vẫn gặp khó khăn. Vì vậy, thành phố cần tăng cường đầu tư mạng lưới quan trắc khí tượng, thủy văn chuyên dùng để nâng cao hiệu quả dự báo và ứng phó thiên tai.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trương Xuân Tý cho biết, đơn vị đang phối hợp xây dựng kế hoạch phát triển mạng lưới trạm quan trắc khí tượng, thủy văn chuyên dùng trên địa bàn thành phố. Mạng lưới này sẽ kết nối trực tiếp với hệ thống quan trắc khí tượng, thủy văn quốc gia, giúp nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo mưa lớn, lũ quét, ngập lụt, từ đó nâng cao năng lực ứng phó thiên tai của địa phương.

(0) Bình luận
x
Nổi bật
Xây dựng bản đồ số phục vụ ứng phó lũ lụt
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO