Thành phố Đà Nẵng xác định thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ chính trị quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương 2 cấp cần điều chỉnh nội dung sát thực tiễn để nâng cao hơn nữa đời sống người dân.
Kết quả tích cực
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy chỉ đạo, giúp việc được tổ chức kiện toàn nhằm tiếp tục thực hiện chương trình trong tình hình mới, có 92/93 xã, phường đã thành lập Ban chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia.
Cùng với các chính sách hỗ trợ thực hiện chương trình, HĐND thành phố ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm thực hiện một số chương trình chuyên đề. Bao gồm chương trình OCOP, chương trình du lịch nông thôn, chương trình chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn...
Đến nay, chương trình đã thu hút 381 chủ thể tham gia; có 552 sản phẩm OCOP còn thời hạn, có 2 sản phẩm đạt 5 sao, 96 sản phẩm đạt 4 sao, 454 sản phẩm đạt 3 sao.
Chương trình du lịch nông thôn đã góp phần khuyến khích các địa phương khai thác, phát huy tiềm năng, lợi thế gắn với việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống và hoạt động sản xuất của người dân.
Nhiều mô hình chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới cũng đã được xây dựng, trong đó, tỉnh Quảng Nam cũ đã triển khai 17 mô hình thí điểm về xã nông thôn mới thông minh, 1 mô hình thí điểm xã thương mại điện tử và xây dựng 115 mô hình thí điểm thôn nông thôn mới thông minh; thành phố Đà Nẵng cũ đã công nhận 3 thôn thông minh và chọn xã Hòa Phước (cũ) xây dựng xã nông thôn mới thông minh.
Sau hợp nhất, thành phố Đà Nẵng có 41 xã đạt chuẩn nông thôn mới, đạt 58,5% (trong đó có 6 xã nông thôn mới nâng cao, 3 xã nông thôn mới kiểu mẫu) và 29 xã chưa đạt chuẩn nông thôn mới (trong đó có 28 xã thuộc vùng đặc biệt khó khăn).
Bình quân tiêu chí xây dựng nông thôn mới đạt chuẩn của tỉnh Quảng Nam là 17,22/19 tiêu chí/xã; thành phố Đà Nẵng (cũ) là 19/19 tiêu chí/xã.
Đối với các xã đạt chuẩn nông thôn mới từ năm 2020 trở về trước, tỉnh Quảng Nam có 74 xã/105 xã duy trì đủ 19/19 tiêu chí nông thôn mới, không có xã nào nằm trong khung thu hồi quyết định công nhận theo quy định.
Tổng nguồn lực huy động giai đoạn 2021 - 2025 là 30.153.693 triệu đồng, trong đó ngân sách Trung ương: 1.124.788 triệu đồng; ngân sách địa phương (cấp tỉnh, cấp huyện, xã) là 3.422.637 triệu đồng; vốn lồng ghép từ các Chương trình, dự án khác là 5.681.336 triệu đồng; huy động nguồn lực khác là 19.924.932 triệu đồng.
Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư
Công tác chỉ đạo, điều hành tổ chức thực hiện chương trình ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu, một số địa phương đã đạt chuẩn nông thôn mới có biểu hiện chững lại, thiếu tập trung nên việc duy trì chuẩn theo bộ tiêu chí mới còn chậm; có đến 31/109 xã của tỉnh Quảng Nam cũ đạt chuẩn từ năm 2020 trở về trước chưa duy trì đủ 19/19 tiêu chí, rớt từ 1-2 tiêu chí như: văn hóa, an ninh trật tự.
Công tác quản lý, theo dõi số liệu ở cơ sở còn thiếu chặt chẽ, chưa khoa học do giai đoạn đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các địa phương gặp lúng túng trong rà soát, đối chiếu nguồn vốn, danh mục tại các xã cũ trước sáp nhập,
chưa có sự thống nhất giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương về số liệu các nguồn vốn; việc tổng hợp số liệu từ cấp xã cũng như phân bổ, giao vốn lại cho cấp xã vẫn còn chậm.
Tỷ lệ giải ngân vốn năm 2025 vẫn còn thấp (47,7%), nhất là nguồn vốn kéo dài từ năm 2022 - 2024 sang năm 2025 mới đạt 46%. Nợ xây dựng cơ bản của cấp xã và nguồn khác còn lớn.
Việc lồng ghép nguồn vốn giữa các chương trình còn hạn chế do các chương trình có mục tiêu, đối tượng riêng mặc dù đã có quy định về việc lồng ghép các nguồn vốn của HĐND tỉnh Quảng Nam cũ theo Nghị quyết số 21/2022/NQ-HĐND.
Chương trình giai đoạn 2021 - 2025 sắp kết thúc, trong khi đó áp lực giải ngân, hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu xây dựng nông thôn mới rất lớn, nhất là thời điểm sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vẫn còn nhiều khó khăn nhất định.
Để phấn đấu hoàn thành các mục tiêu đề ra, cần tập trung rà soát số liệu kế hoạch vốn chưa phân bổ, giao lại cho các đơn vị, địa phương cấp xã, khẩn trương triển khai thực hiện, đảm bảo 100% kế hoạch vốn được phân bổ, giao về cho các đơn vị, cấp xã.
Đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, phê duyệt quyết toán, đảm bảo giải ngân 100% kế hoạch vốn còn lại, nhất là nguồn vốn kéo dài, vốn ngân sách trung ương; hướng dẫn các địa phương về các nghiệp vụ đầu tư, tài chính sau sáp nhập để đẩy nhanh tiến độ thực hiện.
Đối với chương trình giai đoạn 2026 - 2030, cần tiếp tục theo dõi các quy định, hướng dẫn của Trung ương để kịp thời ban hành văn bản triển khai thực hiện; rà soát, điều chỉnh các quy hoạch xây dựng nông thôn mới phù hợp với quy định và thực tiễn sau sắp xếp đơn vị hành chính, trong đó nghiên cứu tích hợp mục tiêu chương trình vào quy hoạch nông thôn mới.
Cân đối hỗ trợ từ ngân sách thành phố, nguồn đối ứng của cấp xã và các nguồn lực huy động hợp pháp khác để tiếp tục thực hiện các chỉ tiêu đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 và duy trì các tiêu chí đạt chuẩn.
Tiếp tục rà soát các chính sách hỗ trợ đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế nông thôn để xem xét sửa đổi bổ sung hoặc ban hành mới nhằm thực hiện thắng lợi các Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
