Xây dựng và củng cố chính quyền Cách mạng

Củng cố chính quyền cách mạng

Ngày 2/9/1945, tại thị xã Hội An, Tỉnh ủy và Ủy ban Việt Minh tỉnh Quảng Nam tổ chức mít tinh mừng thắng lợi cuộc Tổng khởi nghĩa và tổ chức ra mắt Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời gồm 9 thành viên, do đồng chí Nguyễn Xuân Nhĩ làm Chủ tịch; đồng chí Nguyễn Thúy làm Phó Chủ tịch.

Các thành viên gồm: Trần Văn Quế - Ủy trưởng Tuyên truyền; Võ Toàn - Ủy trưởng Tư pháp; Huỳnh Đắc Hương - Ủy trưởng Giáo dục; Phan Thị Nễ - Ủy trưởng Cứu tế và xã hội; Phan Quang Trọng - Ủy trưởng Quân sự; Phan Khắc - Ủy trưởng Điều tra; Trần Viện - Ủy trưởng Tài chính.

Tại buổi lễ, đại diện chính quyền cách mạng lâm thời tỉnh tuyên bố xóa bỏ chế độ thuộc địa, phong kiến trong tỉnh, tuyên bố xóa bỏ các chính sách phản động hiện hành của chúng; ban bố chương trình hành động của chính quyền cách mạng và 10 chính sách lớn của Ủy ban Giải phóng Việt Minh. Hàng vạn quần chúng và đại biểu các phủ, huyện trong tỉnh về dự lễ reo hò hưởng ứng, hô vang các khẩu hiệu: Việt Nam hoàn toàn độc lập muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!

Trước đó, vào sáng ngày 28/8/1945, tại Đà Nẵng, một cuộc mít tinh lớn ở sân vận động Chi Lăng được tổ chức để mừng thắng lợi. Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời thành Thái Phiên do Lê Văn Hiến làm Chủ tịch, đồng chí Lê Dung làm Phó Chủ tịch làm lễ ra mắt trước hai vạn nhân dân thành phố.

Ngày 8/9/1945, Chính phủ lâm thời công bố Sắc lệnh tổng tuyển cử bầu Quốc hội. Ngày 6/1/1946 là ngày bầu Quốc hội. Cũng như nhân dân cả nước, đây là lần đầu tiên, nhân dân Quảng Nam và Đà Nẵng được sử dụng quyền dân chủ, hăng hái đi bỏ phiếu.

Kết quả: 14 ứng cử viên tỉnh Quảng Nam do Mặt trận Việt Minh giới thiệu đều trúng cử Đại biểu Quốc hội với số phiếu khá cao. Ở Đà Nẵng đồng chí Lê Dung, ứng cử viên do Mặt trận Việt Minh thành phố Đà Nẵng giới thiệu cũng trúng cử vào Đại biểu Quốc hội với số phiếu khá cao.

Ngày 2/3/1946, Quốc hội khóa I họp kỳ thứ nhất tại thủ đô Hà Nội. Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Nam đề nghị và được Quốc hội phê chuẩn bổ sung thêm ông Đinh Tựu, dân tộc Co ở châu Trà My làm đại biểu Quốc hội thứ 15 của Quảng Nam.

Sau bầu cử Quốc hội, nhằm củng cố tổ chức bộ máy, ngày 17/2/1946, cử tri toàn tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng hăng hái đi bầu cử Hội đồng nhân dân hai cấp tỉnh, xã. Hội đồng nhân dân họp phiên đầu tiên bầu ra Ủy ban hành chính tỉnh và xã, thay mặt cho dân và đại diện cho Chính phủ ở địa phương.

Ủy ban hành chính tỉnh Quảng Nam do đồng chí Nguyễn Thúy làm Chủ tịch, đồng chí Trần Hữu Duẩn làm Phó Chủ tịch. Ủy ban hành chính thành phố Đà Nẵng do đồng chí Trần Đình Tri làm Chủ tịch, đồng chí Võ Quảng làm Phó Chủ tịch. Trước đó, theo chủ trương chung, tỉnh đã tiến hành hợp xã lần thứ nhất, bỏ đơn vị tổng; phủ và huyện gọi chung là huyện.

Phát huy sức mạnh đoàn kết

Cũng như tình hình chung của cả nước, sau Tổng khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám 1945 thắng lợi, Đảng bộ và nhân dân Quảng Nam - Đà Nẵng đứng trước những khó khăn, thách thức lớn cả về chính trị, kinh tế và xã hội.

Nhiệm vụ công tác tư tưởng lúc này được Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân Cách mạng tỉnh xác định tập trung vào những nét chính, đó là: Tuyên truyền sâu rộng và phát động nhân dân khẩn trương thực hiện 3 nhiệm vụ chính do Đảng và Bác Hồ khởi xướng là diệt “giặc dốt, giặc đói và giặc ngoại xâm”.

Tuyên truyền trong nhân dân, làm rõ nhận thức của nhân dân về Việt Minh và bọn “Việt Quốc”, “Việt Cách”; chỉ rõ bộ mặt phản dân, hại nước của các đảng phái phản động này. Tập trung tuyên truyền và vận động bầu cử Quốc hội, Hội đồng nhân các cấp; hưởng ứng Tuần lễ vàng, Tuần lễ đồng… Xây dựng, củng cố bộ máy các cấp, Đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp, phục vụ đắc lực cho công cuộc “kháng chiến, kiến quốc”…

Vạch rõ âm mưu xâm lược nước ta một lần nữa của thực dân Pháp và vạch mặt bọn tay sai bán nước, âm mưu bắt tay với giặc để phá hoại nền độc lập mà nhân dân vừa giành được.

Tuyên truyền trong nhân dân đường lối kháng chiến của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, động viên nhân dân đóng góp sức người, sức của để tích cực chuẩn bị cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Chuẩn bị tư tưởng trong nhân dân rằng: Trước sau gì Pháp cũng sẽ quay lại cướp nước ta một lần nữa và kêu gọi nhân dân hết lòng ủng hộ kháng chiến, ủng hộ chính quyền cách mạng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Thường xuyên nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng để không mắc mưu khiêu khích của quân Pháp, thực hiện khẩu hiệu “Bình tĩnh, kỷ luật, tránh khiêu khích”. Nhiệm vụ của công tác tư tưởng lúc này chủ yếu là tuyên truyền một cách sâu rộng về ý nghĩa của Cách mạng Tháng Tám, về một quốc gia độc lập, tự do và nhất là vận động người dân tham gia xây dựng chế độ mới.

Ngày 25/11/1945, Trung ương Đảng ra Chỉ thị Kháng chiến kiến quốc, Chỉ thị nêu rõ nhiệm vụ cơ bản lúc này “là phải củng cố chính quyền nhân dân chống thực dân Pháp xâm lược, bài trừ nội phản, cải thiện đời sống nhân dân”.

Thực hiện Chỉ thị của Trung ương, tháng 11/1945, Tỉnh ủy Quảng Nam họp mở rộng tại kho bạc Hội An; đồng chí Nguyễn Chí Thanh - Bí thư Xứ ủy vào dự và chỉ đạo hội nghị. Dựa vào Chỉ thị Kháng chiến kiến quốc của Đảng, Hội nghị Tỉnh ủy đề ra chủ trương củng cố hệ thống tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể quần chúng và những công tác cấp bách, nổi bật là phát huy tinh thần yêu nước của quần chúng, thực hành vào công cuộc xây dựng và bảo vệ chế độ mới.

Công tác xây dựng phát triển Đảng lúc này đang là vấn đề cấp thiết và được chú trọng đẩy mạnh. Các Phủ ủy, Huyện ủy cũng chú ý chỉ đạo công tác phát triển Đảng để đảm đương nhiệm vụ lãnh đạo ở địa phương. Đến cuối năm 1945, Đà Nẵng có 100 đảng viên; cuối năm 1946, Quảng Nam có 1.094 đảng viên. Trước yêu cầu có sự lãnh đạo trực tiếp của Huyện ủy, Phủ ủy, Tỉnh ủy Quảng Nam quyết định thành lập các Ban Huyện ủy và Phủ ủy lâm thời để lãnh đạo mọi mặt ở địa phương.

Lúc này, Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng mở rộng, tiếp nhận các nhà trí thức tiến bộ vào cơ quan quản lý nhà nước địa phương. Bà Phan Thị Châu Liên (Đốc Ấm) làm Ủy trưởng Cứu tế - xã hội; ông Trần Đình Đàn - Ủy trưởng Giáo dục… Các phủ, huyện, xã cũng thực hiện củng cố hệ thống bộ máy chính quyền, đưa thêm nhân sĩ, trí thức tiến bộ vào các Ủy ban nhân dân địa phương.

Mặt trận Việt Minh, các đoàn thể cứu quốc đều được củng cố và mở rộng, thành lập Ban chấp hành các đoàn thể Công nhân cứu quốc, Thanh niên cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc.... Không khí cách mạng vẫn sôi nổi khắp nơi, nhân dân hăng hái tham gia vào mọi hoạt động chống giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm, vận động “đời sống mới”...

Những ngày đầu sau Cách mạng Tháng Tám, là thời gian đặc biệt của lịch sử dân tộc nói chung và Quảng Nam, Đà Nẵng nói riêng, khi đất nước phải đối mặt với giặc ngoài, thù trong đi liền với nạn đói, nạn thất học và lụt lội. Những khó khăn như “Ngàn cân treo sợi tóc” đối với chính quyền cách mạng còn non trẻ. Nhưng phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân, tranh thủ những ngày hòa hoãn, dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng bộ tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng đã khơi dậy và phát huy sức mạnh từ trong mỗi người dân yêu nước, mỗi làng xã, khắc phục muôn vàn khó khăn, từng bước củng cố chính quyền, xây dựng chế độ mới, ra sức chuẩn bị về mọi mặt cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.