Thị phần xe Nhật tại các thị trường trọng điểm như Thái Lan, Indonesia liên tục giảm sâu, đe dọa sự ổn định của hàng nghìn công ty linh kiện trong khu vực.
Thị phần của các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản tại khu vực Đông Nam Á đang ghi nhận sự sụt giảm đáng kể trước cuộc tấn công mạnh mẽ của các dòng xe điện (EV) từ Trung Quốc. Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến doanh số mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây gián đoạn cho toàn bộ chuỗi cung ứng linh kiện, nơi có hàng nghìn công ty Nhật Bản đang hoạt động.
Trong nhiều thập kỷ, các thương hiệu Nhật Bản chiếm lĩnh thị trường ô tô Đông Nam Á, với thị phần thường xuyên duy trì ở mức 85-90% trong giai đoạn 2010. Tuy nhiên, con số này đã giảm xuống 77,8% vào năm 2023 và tiếp tục cho thấy xu hướng đi xuống.
Nguyên nhân chính của sự thay đổi này đến từ chiến lược thâm nhập thị trường quyết liệt của các nhà sản xuất Trung Quốc. Kể từ năm 2022, các thương hiệu lớn như BYD đã đầu tư mạnh vào việc sản xuất tại chỗ ở Thái Lan và Indonesia, đồng thời áp dụng chính sách giá cạnh tranh cho các mẫu xe điện.
Chiến lược này đã nhanh chóng mang lại hiệu quả. Tại Thái Lan, thị trường chiếm gần 20% quy mô khu vực, thị phần của các hãng xe Trung Quốc hiện đã vượt mốc 20%. Điều này trực tiếp làm suy yếu vị thế của các đối thủ Nhật Bản.
Số liệu từ các thị trường lớn nhất khu vực đã phản ánh rõ nét bức tranh ảm đạm. Tại Thái Lan, tổng thị phần của 9 hãng xe Nhật Bản trong 10 tháng đầu năm chỉ còn 69,8%, giảm 6,6 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Có khả năng thị phần cả năm 2025 sẽ lần đầu tiên rơi xuống dưới ngưỡng 70%.
Tình hình tại Indonesia, thị trường lớn nhất khu vực chiếm khoảng 30% doanh số, cũng không khả quan hơn. Thị phần xe Nhật tại đây đã mất mốc 90% vào năm 2024 và tiếp tục giảm xuống còn 82,9% trong 10 tháng đầu năm nay.
Sự sụt giảm doanh số đang buộc các nhà sản xuất Nhật Bản phải thu hẹp quy mô sản xuất. Honda đã lên kế hoạch sáp nhập hai nhà máy tại Thái Lan thành một sau năm 2026. Tương tự, Mitsubishi Motors dự kiến ngừng sản xuất tại một trong ba nhà máy của hãng vào năm 2027.
Theo công ty nghiên cứu MarkLines, có khoảng 2.792 công ty linh kiện ô tô Nhật Bản đang hoạt động tại Đông Nam Á, với gần một nửa trong số đó tập trung tại Thái Lan. Một đại diện ngân hàng Nhật Bản nhận định: "Tỷ lệ vận hành nhà máy lắp ráp xe thành phẩm giảm dẫn đến đơn đặt hàng ít đi, khiến các nhà thầu phụ gặp khó khăn trong việc duy trì cơ sở sản xuất tại địa phương".
Trước tình hình này, các hãng xe Nhật đang nỗ lực tìm giải pháp. Tại triển lãm "Thai International Motor Expo 2025", Toyota đã ra mắt mẫu bán tải Hilux thế hệ mới, bổ sung phiên bản thuần điện. Chủ tịch Toyota Thái Lan, ông Noriaki Yamashita, chia sẻ: "Chúng tôi muốn gia tăng doanh số để bảo vệ chuỗi cung ứng". Bên cạnh đó, các hãng cũng đang đẩy mạnh các dòng xe lai (Hybrid), vốn là thế mạnh của mình. Tuy nhiên, nếu làn sóng xe điện Trung Quốc tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, tác động tiêu cực lan rộng đến hàng nghìn công ty phụ trợ là điều khó tránh khỏi.
