Xu hướng cấm điện thoại trong lớp học lan rộng toàn cầu

Theo Yonhap, học sinh tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông khắp Hàn Quốc không được phép sử dụng điện thoại thông minh và các thiết bị tương tự khác trong lớp học bắt đầu từ ngày 1/3/2026.

Báo động từ xã hội siêu kết nối

Quyết định nói trên được đưa ra trong bối cảnh quốc gia này đứng đầu thế giới về tỷ lệ người dân sở hữu điện thoại thông minh (98%) và kết nối internet (99%), theo khảo sát của Trung tâm nghiên cứu Pew (Mỹ). Những con số tưởng chừng đáng tự hào lại phơi bày mặt trái: Mức độ gắn bó gần như tuyệt đối của giới trẻ với màn hình. Nhiều học sinh rơi vào vòng xoáy mất ngủ, lo âu và phụ thuộc vào thế giới ảo.

Khảo sát của Bộ Giáo dục Hàn Quốc năm 2024 cho thấy 37% học sinh trung học thừa nhận mạng xã hội tác động trực tiếp đến đời sống hàng ngày, còn 22% cảm thấy lo lắng khi không thể truy cập tài khoản. Theo Channel News Asia, thực trạng này được nghị sĩ Cho Jung-hun miêu tả một cách thẳng thắn: “Con em chúng ta, sáng nào cũng mắt đỏ ngầu vì lên Instagram đến 2, 3 giờ sáng”. Lời cảnh báo này cho thấy “cơn nghiện” công nghệ đang xói mòn sức khỏe và khả năng tập trung của một thế hệ.

Dù nhiều trường học ở Hàn Quốc áp dụng quy định hạn chế từ trước, nhưng việc thiếu đồng bộ khiến hiệu quả chưa cao. Do đó, lệnh cấm ở phạm vi toàn quốc lần này mang tính răn đe, hướng đến xây dựng môi trường học tập lành mạnh hơn.

Đáng chú ý, lệnh cấm không áp đặt một cách cứng nhắc khi cho phép sử dụng điện thoại trong trường hợp khẩn cấp, phục vụ học tập hoặc hỗ trợ học sinh khuyết tật.

Quan trọng hơn, cùng với lệnh cấm, các trường học được giao trách nhiệm bồi dưỡng cho học sinh kỹ năng số và thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh - một hướng đi bền vững hơn so với cách quản lý thuần túy bằng biện pháp cưỡng chế.

Xu thế toàn cầu

Nhìn rộng ra, Hàn Quốc không phải là trường hợp đơn lẻ. Từ năm 2018, Pháp cấm điện thoại, máy tính bảng tại toàn bộ các trường tiểu học và trung học cơ sở. Hà Lan áp dụng lệnh cấm từ năm 2024 và nhanh chóng ghi nhận hiệu quả khi học sinh tập trung hơn vào bài học, tăng tương tác trực tiếp với thầy cô và bạn bè. Ở Bắc Âu, Phần Lan và Ý cũng triển khai quy định chặt chẽ để hạn chế điện thoại trong lớp.

Đan Mạch sẽ cấm điện thoại di động trong trường học và các câu lạc bộ ngoại khóa, đặc biệt khuyến nghị trẻ em dưới 13 tuổi không nên sở hữu điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng riêng.

Thành phố Trịnh Châu (Trung Quốc) trở thành địa phương đầu tiên trong nước áp dụng quy định cấm sử dụng điện thoại tại các trường học. Úc cũng đang đi theo hướng này, khi mở rộng lệnh cấm sử dụng mạng xã hội đối với thanh thiếu niên, đồng thời khuyến khích các bang siết chặt việc sử dụng điện thoại tại trường học.

Một số quốc gia khác, như Anh và Mỹ chưa áp dụng lệnh cấm toàn quốc nhưng nhiều trường học chủ động triển khai chính sách “không điện thoại” trong lớp và đón nhận sự đồng thuận từ phụ huynh.

Điểm chung trong các chính sách này là nỗi lo về sự xâm lấn của công nghệ đối với đời sống học đường khi các nghiên cứu chỉ ra rằng sử dụng điện thoại quá mức sẽ gây xao nhãng, cản trở tiếp thu và kéo theo hệ lụy tâm lý ở thanh thiếu niên. Bởi vậy, lệnh cấm không đơn thuần là biện pháp quản lý lớp học, mà cần được nhìn nhận như bước đi mang tính y tế và xã hội nhằm bảo vệ sự phát triển toàn diện của thế hệ trẻ.

Đáng chú ý, lệnh cấm cũng gây tranh cãi xoay quanh quyền tự do cá nhân và tính thực tiễn. Có ý kiến lập luận rằng lệnh cấm tuyệt đối chỉ chặn phần ngọn, trong khi gốc rễ vẫn nằm ở thói quen công nghệ thiếu kiểm soát sau giờ học. Hơn nữa, trong kỷ nguyên số, điện thoại cũng là công cụ học tập hữu ích.

Dẫu vậy, có thể thấy xu hướng cấm điện thoại trong lớp học đang lan rộng và sẽ trở thành chuẩn mực mới ở nhiều quốc gia. Thách thức đặt ra là làm sao cân bằng giữa bảo vệ học sinh trước mặt trái công nghệ và khai thác nó như nguồn tư liệu phục vụ giáo dục. Khi thế giới càng số hóa, việc thiết lập “ranh giới an toàn” cho thế hệ trẻ là lựa chọn cấp thiết.