Xử lý nghiêm tình trạng đổ xà bần trái phép

“Điểm nóng” giữa lòng đô thị

Khảo sát tại một số địa phương trên địa bàn thành phố cho thấy, không ít lô đất tái định cư chưa bố trí dân cư hoặc đất trống đã biến thành “bãi rác xây dựng”. Tại phường Hòa Khánh, Liên Chiểu, từng có những khu vực bị phủ kín bởi phế thải, gây bức xúc trong cộng đồng.

Tương tự, tại phường Ngũ Hành Sơn - nơi tốc độ đô thị hóa nhanh - lượng phế thải phát sinh lớn, trong khi khâu quản lý còn thiếu đồng bộ. Một số khu vực dọc tuyến đường ven sông, ven biển hoặc đất dự án chậm triển khai cũng trở thành “điểm đến” quen thuộc của các xe tải nhỏ chở xà bần.

Điều đáng nói là tình trạng này thường diễn ra âm thầm, vào ban đêm hoặc rạng sáng, khiến việc phát hiện, xử lý gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân chủ yếu đến từ các công trình xây dựng nhỏ lẻ, hộ gia đình hoặc tổ thợ xây.

Do ngại chi phí vận chuyển, xử lý đúng quy định, nhiều người đã chọn cách đổ trộm để tiết kiệm. Trong khi đó, công tác kiểm tra, giám sát hiện chưa đủ lực lượng, chưa thể bao quát khắp địa bàn rộng lớn, dẫn đến tình trạng vi phạm tái diễn nhiều lần.

Trước thực trạng trên, chính quyền các địa phương đã tăng cường tuần tra, kiểm tra, kiên quyết xử lý vi phạm. Ngày 11/9 vừa qua, Công an phường Hòa Khánh đã bắt quả tang 4 tài xế đổ trộm xà bần, xử phạt mỗi trường hợp 3,5 triệu đồng và buộc thu gom toàn bộ số chất thải bàn giao cho đơn vị chức năng xử lý.

Một số địa phương còn phát động phong trào quần chúng tham gia giám sát, khuyến khích người dân ghi hình, cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng. Thậm chí có nơi áp dụng hình thức khen thưởng cho người dân cung cấp bằng chứng xác thực, qua đó tạo sức lan tỏa, gắn trách nhiệm cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường.

Ông Huỳnh Anh Vũ, Chủ tịch UBND phường Hòa Khánh cho biết: “Phần lớn vi phạm xuất phát từ xây dựng dân dụng nhỏ lẻ. Do khó giám sát 24/24, chúng tôi khuyến khích người dân báo tin và đồng thời kiến nghị thành phố tăng mức xử phạt để đủ sức răn đe. Nếu chỉ phạt vài triệu đồng, nhiều trường hợp vẫn sẵn sàng vi phạm”.

Cần đồng bộ giải pháp

Thực tế cho thấy, xử phạt nghiêm minh có tác dụng răn đe, nhưng nếu thiếu cơ chế giám sát hiệu quả và sự đồng hành của cộng đồng, thì tình trạng này khó có thể chấm dứt.

Theo các chuyên gia, để xử lý tận gốc vấn nạn này, Đà Nẵng cần sớm xây dựng hệ thống thu gom, xử lý chất thải xây dựng bài bản. Hiện nay, các điểm tập kết tạm thời chưa đáp ứng nhu cầu thực tế; nhiều chủ thầu và hộ dân khó tiếp cận địa điểm xử lý hợp pháp, dẫn đến hành vi vi phạm.

Ông Ngô Lê Quảng, Giám đốc Công ty TNHH Môi trường đô thị Hà Nội (Urenco) - Chi nhánh miền Trung, nhận định: “Nếu thành phố quy hoạch hợp lý các trạm trung chuyển, mức phí phù hợp, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tái chế vật liệu, tình trạng đổ trộm chắc chắn sẽ giảm. Ngoài ra, cần kết hợp giải pháp công nghệ, như lắp camera giám sát tại các điểm nóng, kết nối với trung tâm điều hành đô thị thông minh... để kịp thời phát hiện vi phạm”.

Một số ý kiến cũng nhấn mạnh việc ban hành quy định rõ ràng đối với từng loại công trình về phương thức, địa điểm xử lý phế thải; ràng buộc trách nhiệm chủ đầu tư, nhà thầu trong việc tuân thủ. Việc đưa trách nhiệm này vào quy trình cấp phép xây dựng sẽ giúp phòng ngừa từ đầu, thay vì xử lý hậu quả khi vi phạm đã xảy ra.

Cùng với đó, ý thức và trách nhiệm cộng đồng đóng vai trò quyết định. Mỗi hộ gia đình khi xây dựng cần ký hợp đồng vận chuyển, xử lý phế thải với đơn vị có chức năng. Các phong trào “toàn dân bảo vệ môi trường”, gắn với “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” cần tiếp tục được phát huy mạnh mẽ, tạo sự chuyển biến từ nhận thức đến hành động.

Ông Nguyễn Hồng An, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Đà Nẵng, khẳng định: “Việc tự ý đổ chất thải xây dựng ra môi trường là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật, gây ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị và đời sống người dân.

Thời gian tới, sở sẽ phối hợp chặt chẽ với UBND các phường, xã để tăng cường kiểm tra, giám sát, đặc biệt tại các khu vực thường xuyên xảy ra tình trạng đổ trộm. Đồng thời, kiến nghị thành phố sớm ban hành quy định riêng về quản lý chất thải rắn xây dựng, bố trí thêm bãi tập kết hợp pháp và kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để răn đe”.